थंड हवेसाठी प्रसिद्ध असलेल्या माथेरानमधील वाढत्या प्रदूषणाबाबत नेमलेल्या तज्ज्ञ समितीने आपला अहवाल सादर केला आहे. यामध्ये प्रामुख्याने घोड्यांची लीद आणि अस्वच्छ तबेल्यांवर ठपका ठेवण्यात आला आहे. या प्रदूषणाचा फटका केवळ जमिनीलाच नाही, तर स्थानिक जलस्त्रोतांनाही बसत असल्याने राष्ट्रीय हरित लवादाने प्रशासनाला तातडीने उपाययोजना करण्याचे निर्देश दिले आहेत.
माथेरानमध्ये वाहनांना बंदी असल्याने घोडे हेच वाहतुकीचे मुख्य साधन आहेत. मात्र, या घोड्यांच्या व्यवस्थापनात होत असलेल्या हलगर्जीपणामुळे खालील समस्या समोर आल्या आहेत. पावसाळ्यात घोड्यांची लीद वाहून येथील शार्लोट लेक या मुख्य जलस्त्रोतात जाते. यामुळे पिण्याच्या पाण्याच्या साठ्यात बॅक्टेरियाचे प्रमाण वाढले असून पाणी दूषित होत आहे. रस्त्यांवर पडलेली लीद वाळल्यानंतर धुळीच्या स्वरूपात हवेत मिसळते, ज्यामुळे पर्यटकांना श्वसनाचे त्रास होऊ शकतात. तसेच जमिनीची सुपीकता आणि नैसर्गिक पोत बिघडत आहे. माथेरानमधील अनेक तबेले हे वस्तीच्या आणि निसर्गाच्या अतिशय जवळ असून तिथे मलनिस्सारणाची योग्य व्यवस्था नाही.
तज्ज्ञ समितीने यावर काही कठोर उपाय सुचवले आहेत, ज्यामुळे स्थानिक घोडेमालकांमध्ये चिंतेचे वातावरण आहे: पर्यावरणाचे नुकसान टाळण्यासाठी मानवी वस्ती आणि जलस्त्रोतांपासून दूर असलेल्या ठिकाणी सर्व तबेले हलवण्यात यावेत. घोड्यांची लीद उघड्यावर न टाकता, त्यापासून बायोगॅस किंवा सेंद्रिय खत तयार करण्यासाठी केंद्र उभारण्यात यावे. घोड्यांच्या देखभालीबाबत आणि स्वच्छतेबाबत मालकांना विशेष प्रशिक्षण देऊन त्यांना इको-फ्रेंडली साहित्य वापरण्यास प्रवृत्त करावे. राष्ट्रीय हरित लवादाने या अहवालाची गंभीर दखल घेतली आहे. माथेरान नगरपालिकेने आणि जिल्हा प्रशासनाने यावर काय कार्यवाही केली, याचा सविस्तर अहवाल सादर करण्याचे आदेश दिले आहेत. जर प्रदूषणावर नियंत्रण मिळवण्यात प्रशासन अपयशी ठरले, तर दंडात्मक कारवाई किंवा पर्यटनावर आणखी मर्यादा येण्याची शक्यता नाकारता येत नाही. दुसरीकडे, तबेले हलवण्याच्या निर्णयाला स्थानिक घोडेमालकांनी विरोध दर्शवला आहे. तबेले लांब गेल्यास पर्यटकांना सेवा देणे कठीण होईल आणि आमचा व्यवसाय धोक्यात येईल, असे त्यांचे म्हणणे आहे. पर्यावरणाचे रक्षण करताना स्थानिकांच्या रोजगाराचाही विचार व्हावा, अशी मागणी होत आहे.
