पंतप्रधान नरेंद्र मोदी यांनी भारतात होणाऱ्या ‘एआय इम्पॅक्ट समिट २०२६’ च्या पूर्वतयारीसाठी भारतीय कृत्रिम बुद्धिमत्ता क्षेत्रातील बारा आघाडीच्या नवउद्योजकांच्या प्रतिनिधींसोबत नवी दिल्ली येथे एका विशेष बैठकीचे आयोजन केले होते. या बैठकीत ‘कृत्रिम बुद्धिमत्ता सर्वांसाठी जागतिक प्रभाव आव्हान’ या स्पर्धेसाठी निवडल्या गेलेल्या प्रतिनिधींनी आपल्या नाविन्यपूर्ण संकल्पनांचे सादरीकरण केले. पंतप्रधानांनी या प्रतिनिधींशी संवाद साधताना त्यांच्या कार्याचा आढावा घेतला आणि भविष्यातील संधींवर सविस्तर चर्चा केली.
या बैठकीत सहभागी झालेले नवउद्योजक भारतीय भाषांवर आधारित पायाभूत आराखडा, बहुभाषिक भाषांतर तंत्रज्ञान, ध्वनीचे मजकुरात आणि मजकुराचे ध्वनी किंवा चित्रफितीत रूपांतर करणे अशा विविध प्रगत तंत्रज्ञानावर काम करत आहेत. याशिवाय त्रिमितीय मजकूर निर्मिती, अभियांत्रिकी प्रतिकृती आणि सामग्री संशोधनासाठी लागणाऱ्या विश्लेषणात्मक साधनांचाही यात समावेश आहे. या सर्व तंत्रज्ञानाचा उपयोग प्रामुख्याने आरोग्य सेवा, उद्योग क्षेत्र, विपणन आणि वैद्यकीय संशोधनासारख्या महत्त्वपूर्ण क्षेत्रांमध्ये मोठ्या प्रमाणावर होणार आहे.
पंतप्रधानांनी यावेळी भारतीय नवउद्योजकांना भारताच्या भविष्याचे ‘सह-शिल्पकार’ असे संबोधले. ते म्हणाले की, भारतामध्ये नाविन्यपूर्ण प्रयोग करण्याची आणि त्यांचा व्यापक स्तरावर विस्तार करण्याची अफाट क्षमता आहे. भारताने जगासमोर अशा प्रकारचे कृत्रिम बुद्धिमत्ता प्रतिमान सादर करावे, जे ‘भारतात निर्मित आणि जगासाठी अर्पण’ या भावनेचे प्रतीक असेल. यामुळे जागतिक स्तरावर भारताची तांत्रिक स्वायत्तता वाढण्यास मदत होईल आणि भारताचा प्रभाव अधिक ठळकपणे दिसून येईल, असा विश्वास त्यांनी व्यक्त केला.
कृत्रिम बुद्धिमत्तेचा वापर करताना नैतिकता, निष्पक्षता आणि पारदर्शकता जपण्यावर पंतप्रधानांनी विशेष भर दिला. विकसित होणारी सर्व प्रणाली माहितीच्या गोपनीयतेच्या सिद्धांतांनुसार असावी, असे त्यांनी स्पष्ट केले. तसेच, ही यंत्रणा स्थानिक आणि स्वदेशी सामग्रीसह प्रादेशिक भाषांना प्रोत्साहन देणारी असावी, जेणेकरून देशातील विविध भाषिक समुदाय आणि संस्कृतींचा यात समावेश सुनिश्चित होईल. तांत्रिक प्रगतीमध्ये कोणालाही मागे न ठेवता सर्वांचा विकास साधणे हा यामागचा मुख्य उद्देश असल्याचे त्यांनी सांगितले.
बैठकीत उपस्थित असलेल्या उद्योजकांनी भारतीय कृत्रिम बुद्धिमत्ता क्षेत्राच्या वेगवान वाढीबद्दल समाधान व्यक्त केले आणि तंत्रज्ञानाचा केंद्रबिंदू आता भारताकडे सरकत असल्याचे मत मांडले. केंद्र सरकारने या क्षेत्रातील संशोधनाला आणि रोजगाराला पूर्ण पाठबळ देण्याचे आश्वासन दिले आहे. या बैठकीमुळे ‘एआय इम्पॅक्ट समिट २०२६’ च्या आयोजनाला अधिक बळकटी मिळाली असून, यामुळे भारताला जागतिक स्तरावर कृत्रिम बुद्धिमत्ता क्षेत्राचे नेतृत्व करण्याची सुवर्णसंधी प्राप्त होणार आहे.
