पिंपरी-चिंचवड महापालिकेचा मोशी येथील कचरा डेपो सुमारे ऐक्याऐंशी एकर परिसरात पसरलेला आहे. १९९१ सालापासून संपूर्ण शहराचा कचरा याच ठिकाणी आणून टाकला जातो. मात्र, गेल्या तीस-पस्तीस वर्षांत या ठिकाणी कचऱ्याचे महाकाय डोंगर तयार झाले असून, आता या जागेची क्षमता संपुष्टात आली आहे. शहराची लोकसंख्या आता तीस लाखांच्या पार गेली आहे. यामुळे दररोज निर्माण होणाऱ्या कचऱ्याचे प्रमाणही मोठ्या प्रमाणावर वाढले आहे.
शहरात दररोज सुमारे एक हजार दोनशे ते एक हजार चारशे टन कचरा जमा होतो. अनेक वर्षांपासून साठलेल्या कचऱ्यामुळे सुमारे तेवीस लाख क्युबिक मीटर कचऱ्याचे साठे तयार झाले आहेत. शहरात नवीन गावांचा समावेश होण्याची प्रक्रिया सुरू असल्याने भविष्यात हा कचरा दीड हजार टनांच्या वर जाण्याची शक्यता आहे. मोशी डेपोवरील ताण कमी करण्यासाठी महापालिकेने २००८ मध्ये पुनावळे येथे दुसरा कचरा डेपो प्रस्तावित केला होता. यासाठी बावीस हेक्टर वनविभागाची जागा आरक्षित करण्यात आली होती. मात्र, स्थानिक रहिवासी आणि गृहनिर्माण सोसायट्यांनी या प्रकल्पाला तीव्र विरोध केला. चिपको आंदोलन आणि राजकीय दबावामुळे राज्य सरकारने डिसेंबर २०२३ मध्ये पुनावळे येथील कचरा डेपोचे आरक्षण रद्द केले. या निर्णयामुळे आता शहराचा सर्व कचरा पुन्हा मोशी डेपोवरच अवलंबून आहे, जिथे जागाच शिल्लक नाही.
जागा अपुरी पडत असल्याने महापालिकेने बायोमायनिंग प्रक्रियेद्वारे जुना कचरा नष्ट करण्याचे काम हाती घेतले आहे. जुना कचरा हटवण्यासाठी दुसऱ्या टप्प्याचे काम सुरू असून, त्याचा खर्च एकशे बेचाळीस कोटी पंचेचाळीस लाखांवर पोहोचला आहे. ऑक्टोबर २०२६ पर्यंत बायोमायनिंगद्वारे सुमारे पंचवीस एकर जागा मोकळी करण्याचे प्रशासनाचे नियोजन आहे. या प्रक्रियेतून मिळणारी जैव माती शेतीसाठी आणि आरडीएफ सिमेंट कंपन्यांना इंधन म्हणून दिले जात आहे. कचऱ्याची समस्या सोडवण्यासाठी महापालिकेने काही महत्त्वाचे प्रकल्प कार्यान्वित केले आहेत. सातशे टन सुक्या कचऱ्यापासून दररोज चौदा मेगावॅट वीज निर्माण करणारा प्रकल्प सुरू करण्यात आला आहे. हॉटेल वेस्टपासून सुमारे पन्नास टन सीएनजी तयार करण्याचा प्रकल्पही प्रगतीपथावर आहे. शहराच्या विविध भागांत सोळा कचरा हस्तांतरण केंद्रे उभारली जाणार आहेत, जेणेकरून कचऱ्याची वाहतूक अधिक कार्यक्षम होईल. मोशी आणि परिसरातील नागरिकांना या डेपोमुळे मोठ्या समस्यांना सामोरे जावे लागत आहे. कचऱ्याच्या कुजण्यामुळे परिसरात मैलोन्मैल दुर्गंधी पसरते. श्वसनाचे विकार आणि साथीच्या आजारांचे प्रमाण वाढले आहे. जमिनीतील पाणी दूषित होण्याचा आणि मिथेन वायूमुळे आगी लागण्याचा धोका वाढला आहे.
