कोकण किनाऱ्यावर रोबोटिक बचाव यंत्रणा
कोकणातील निसर्गरम्य समुद्रकिनाऱ्यांवर पर्यटकांची वाढती संख्या लक्षात घेता, त्यांच्या सुरक्षेसाठी आता आधुनिक स्वयंचलित जलवाहन यंत्रणा कार्यान्वित करण्याचा निर्णय घेण्यात आला आहे. आपत्कालीन परिस्थितीमध्ये समुद्रात बुडणाऱ्या व्यक्तींना त्वरित मदत मिळवून देण्यासाठी ही यंत्रणा अत्यंत मोलाची ठरणार आहे. जीवरक्षकांना साहाय्य करणारे एक प्रगत साधन म्हणून या नवीन तंत्रज्ञानाचा वापर प्रामुख्याने केला जाणार आहे.
दरवर्षी कोकणातील विविध किनाऱ्यांवर लाखो पर्यटक पर्यटनाचा आनंद घेण्यासाठी येतात. मात्र, समुद्रातील भरती-ओहोटीचा अचूक अंदाज न आल्यामुळे अनेकदा दुर्दैवी अपघात घडतात आणि पर्यटकांचा पाण्यात बुडून मृत्यू होतो. ग्रामीण भागातील दुर्गम किनाऱ्यांवर पुरेशा संख्येने जीवरक्षक उपलब्ध नसल्याने हा धोका अधिक वाढतो. रायगड जिल्ह्यात अशा घटनांचे प्रमाण वारंवार दिसून आल्याने प्रशासनाने यावर ठोस उपाययोजना म्हणून हे नवीन तंत्रज्ञान आणले आहे.
प्रकल्पाच्या पहिल्या टप्प्यात रायगड जिल्ह्यातील अत्यंत लोकप्रिय असलेल्या तीन समुद्रकिनाऱ्यांवर ही यंत्रणा तैनात करण्यात येणार आहे. यामध्ये अलिबाग तालुक्यातील नागाव, मुरुडमधील काशिद आणि श्रीवर्धनमधील हरिहरेश्वर या प्रमुख किनाऱ्यांचा समावेश करण्यात आला आहे. ही चाचणी यशस्वी झाल्यानंतर, भविष्यात कोकणच्या इतर भागांत आणखी पंधरा स्वयंचलित जलवाहने उपलब्ध करून देण्याची सविस्तर योजना प्रशासनाने आखली आहे.
ही नवीन यंत्रणा पूर्णपणे स्वयंचलित असून तिचे संचलन दूरनियंत्रक उपकरणाद्वारे किनाऱ्यावरूनच करता येते. संकटकाळात ही यंत्रणा पाण्यात अडकलेल्या व्यक्तीकडे अत्यंत वेगाने झेपावते आणि तिला सुरक्षितपणे किनाऱ्यावर ओढून आणते. एकाच वेळी सुमारे दोनशे किलो वजन पेलण्याची अवाढव्य क्षमता या यंत्रणेत असल्यामुळे, एकाच वेळी किमान दोन व्यक्तींचे प्राण वाचवणे सहज शक्य होणार आहे.
राष्ट्रीय आपत्ती प्रतिसाद दल आणि भारतीय नौदलाने निश्चित केलेल्या सर्व निकषांवर ही यंत्रणा खरी उतरली असून, तिच्या आवश्यक त्या सर्व तांत्रिक चाचण्या यशस्वीरीत्या पूर्ण झाल्या आहेत. जिल्हा आपत्ती व्यवस्थापन प्राधिकरणाच्या माध्यमातून ही जीवनरक्षक सुविधा आता सर्वसामान्यांसाठी उपलब्ध करून दिली जाणार आहे. या आधुनिक बदलामुळे कोकणच्या समुद्रकिनाऱ्यांवरील सुरक्षा व्यवस्था अधिक अभेद्य आणि विश्वासार्ह होईल, अशी आशा व्यक्त केली जात आहे.