लातूरमधील किल्लारी येथे असलेला नीळकंठेश्वर शेतकरी सहकारी साखर कारखाना हा सुरु होत आहे. केंद्रीय मंत्री नितीन गडकरी यांच्या हस्ते नीळकंठेश्वर शेतकरी सहकारी साखर कारखाना सुरू होत आहे. तब्बल बारा वर्षांहून अधिक काळ बंद असलेल्या या कारखान्याचे गाळप हंगाम सुरू झाल्यामुळे, ऊस उत्पादक शेतकऱ्यांच्या आशा पल्लवित झाल्या आहेत. यामुळे येथील शेतकरी बांधवांना मोठा दिलासा मिळाला आहे.
लातूर तसेच मराठवाडा परिसरातील ऊस उत्पादक शेतकऱ्यांसाठी नीळकंठेश्वर कारखाना एकेकाळी आधारस्तंभ होता. मात्र, विविध आर्थिक, तांत्रिक आणि व्यवस्थापकीय अडचणींमुळे हा कारखाना अनेक वर्षांपासून बंद होता. जवळपास बारा वर्षांच्या या प्रदीर्घ खंडामुळे, या परिसरातील शेतकऱ्यांवर आपल्या उसाची विक्री करण्यासाठी दूरवरच्या साखर कारखान्यांवर अवलंबून राहण्याची वेळ आली होती.
कारखाना बंद असल्याने शेतकऱ्यांना आपला ऊस कमी दरात विकणे, ऊस वाहतुकीसाठी जास्त खर्च करणे, किंवा वेळेवर गाळप न झाल्यामुळे उसाचे वजन कमी होणे यांसारख्या समस्यांना सामोरे जावे लागत होते. शेतकऱ्यांचा उत्पादन खर्च वाढला होता, तर मिळणारे उत्पन्न घटले होते, ज्यामुळे अनेक कुटुंबांची आर्थिक घडी विस्कटली होती. कारखाना बंद असल्याने केवळ ऊस उत्पादकच नव्हे, तर कारखान्यावर अवलंबून असलेले कामगार, वाहतूकदार आणि स्थानिक व्यापारी अशा अनेक घटकांना मोठा फटका बसला होता.
नितीन गडकरी यांच्या पुढाकारामुळे आणि शेतकऱ्यांच्या तीव्र मागणीमुळे अखेरीस या कारखान्याच्या पुनरुज्जीवनाची प्रक्रिया सुरू झाली. हा कारखाना सुरू झाल्यामुळे शेतकऱ्यांचा वाहतूक खर्च आणि वेळ वाचणार आहे. यापुढे त्यांचा ऊस कमी वेळेत आणि स्थानिक पातळीवर गाळपासाठी उपलब्ध होईल. स्थानिक स्पर्धा निर्माण झाल्यामुळे शेतकऱ्यांना त्यांच्या उसाला स्पर्धात्मक आणि चांगला दर मिळण्याची शक्यता वाढली आहे. कारखाना सुरू झाल्याने प्रत्यक्ष आणि अप्रत्यक्षपणे स्थानिक तरुणांना रोजगार मिळणार आहे, ज्यामुळे ग्रामीण अर्थव्यवस्थेला नवी गती मिळेल. शेतकऱ्यांना एक विश्वसनीय आधार मिळाल्यामुळे त्यांचा आत्मविश्वास वाढला आहे, जो साखर कारखानदारीच्या पुनरुज्जीवनासाठी आवश्यक आहे.
नितीन गडकरी यांनी साखर उद्योगात आणलेले इथेनॉल उत्पादन आणि उपउत्पादन निर्मितीचे मॉडेल या कारखान्याला भविष्यात आर्थिकदृष्ट्या मजबूत बनवण्यासाठी उपयुक्त ठरू शकते. इथेनॉल निर्मितीमुळे कारखान्याला साखरेच्या दरातील चढ-उतारावर अवलंबून राहावे लागणार नाही, ज्यामुळे तो दीर्घकाळ टिकण्यास मदत होईल.
