आगामी वर्षात नाशिक आणि त्र्यंबकेश्वरच्या पवित्र भूमीत भरणार असलेल्या सिंहस्थ कुंभमेळ्यासाठी केंद्र सरकारने आपल्या तिजोरीचे दरवाजे उघडले आहेत. आगामी केंद्रीय अर्थसंकल्पात या जागतिक सोहळ्यासाठी विशेष आणि मोठ्या निधीची तरतूद करण्याचे संकेत मिळाले आहेत. या निधीचा मुख्य वापर कुंभमेळ्याच्या कालावधीत येणाऱ्या कोट्यवधी भाविकांच्या सुविधेसाठी, पायाभूत सोयींच्या निर्मितीसाठी आणि नाशिकच्या दळणवळण यंत्रणेचा चेहरामोहरा बदलण्यासाठी केला जाणार आहे. केंद्र सरकारच्या या आर्थिक पाठबळामुळे नाशिक जिल्ह्याच्या सर्वांगीण विकासाला मोठी चालना मिळणार असून प्रकल्पांच्या कामांना आता वेग येणार आहे.
केंद्रीय अर्थसंकल्पातून मिळणाऱ्या या भरीव निधीमुळे नाशिक आणि त्र्यंबकेश्वर शहरांमधील अंतर्गत रस्ते, वाहतूक व्यवस्था आणि सार्वजनिक सेवांचे मोठ्या प्रमाणावर सक्षमीकरण केले जाणार आहे. धार्मिक स्थळांच्या आजूबाजूचा परिसर विकसित करून तो अधिक भाविकस्नेही बनवण्यावर भर दिला जाईल. यामध्ये प्रामुख्याने सांडपाणी व्यवस्थापन, शुद्ध पिण्याच्या पाण्याचा पुरवठा आणि भाविकांच्या निवासासाठी उभारल्या जाणाऱ्या तात्पुरत्या व कायमस्वरूपी केंद्रांचा समावेश आहे. भाविकांना कोणताही अडथळा न येता दर्शन घेता यावे आणि त्यांचा धार्मिक प्रवास सुखकर व्हावा, यासाठी अत्याधुनिक यंत्रणा राबवली जाणार आहे.
कुंभमेळ्याच्या नियोजनासाठी राज्य आणि केंद्र शासनाने एकत्रितपणे पंचवीस हजार पाचशे पन्नास कोटी रुपयांचा एक सर्वसमावेशक विकास आराखडा तयार केला आहे. या निधीचा विनियोग अत्यंत नियोजनबद्ध पद्धतीने केला जाणार असून, त्यामध्ये गोदावरी नदीवरील नवीन पुलांची निर्मिती, जुन्या घाटांचे नूतनीकरण आणि काठावरील परिसराचे सुशोभीकरण यांसारख्या कामांना प्राधान्य दिले जाईल. तसेच, शहरातील सांडपाणी थेट नदीत मिसळू नये यासाठी प्रगत सांडपाणी प्रक्रिया प्रकल्प उभारले जाणार आहेत, ज्यामुळे कुंभमेळ्याच्या काळात नदीचे प्रदूषण रोखणे शक्य होईल.
या सोहळ्यासाठी लाखो भाविक रेल्वे, रस्ते आणि हवाई मार्गाने नाशिकमध्ये दाखल होणार आहेत. हे लक्षात घेऊन ओझर विमानतळाच्या धावपट्टीचा आणि इमारतीचा विस्तार केला जाणार आहे. रेल्वे स्थानकांवर नवीन फलाट आणि प्रवाशांसाठी विश्रांती कक्ष उभारले जातील. राष्ट्रीय महामार्गांचे रुंदीकरण करून शहरात प्रवेश करणाऱ्या रस्त्यांवरील वाहतूक कोंडी फोडण्यासाठी नवीन उड्डाणपूल बांधले जाणार आहेत. गर्दीच्या नियोजनासाठी आधुनिक तंत्रज्ञानाचा वापर करून ‘तात्काळ नियंत्रण व्यवस्था’ तैनात केली जाईल, जेणेकरून कोणत्याही प्रकारची दुर्घटना टाळून सुरक्षेची खात्री देता येईल.
शासनाच्या उद्दिष्टांनुसार, हा कुंभमेळा केवळ एक धार्मिक कार्यक्रम न राहता, तो भारताच्या सांस्कृतिक आणि आध्यात्मिक वारशाचे दर्शन घडवणारा एक आदर्श सोहळा ठरावा, यासाठी प्रयत्न केले जात आहेत. आपल्या पूर्वजांच्या आस्थेप्रमाणे आणि परंपरेनुसार, परंतु आधुनिक सोयींनी सज्ज अशा या कुंभमेळ्यामुळे नाशिक-त्र्यंबकेश्वर हे जागतिक पर्यटन नकाशावर अधिक ठळकपणे उमटेल. या तयारीमुळे नाशिकची अर्थव्यवस्था सुधारण्यास मदत होईल आणि पुढील अनेक दशकांसाठी शहरात दर्जेदार पायाभूत सुविधा उपलब्ध राहतील, असा विश्वास व्यक्त केला जात आहे.
