छ. संभाजी महाराजांच्या समाधी स्थळाच्या विकास आराखड्याला मंजुरी
महाराष्ट्र सरकारने स्वराज्यरक्षक छत्रपती संभाजी महाराज यांच्या स्मृतींना अभिवादन करण्यासाठी आणि त्यांच्या शौर्याचा वारसा जतन करण्यासाठी एक अत्यंत महत्त्वाचा आणि ऐतिहासिक निर्णय घेतला आहे. पुणे जिल्ह्यातील वढू-बुद्रुक आणि तुळापूर येथील धर्मवीर छत्रपती संभाजी महाराज समाधी स्थळाच्या विकास आराखड्याला सरकारने मंजुरी दिली असून त्यासाठी मोठ्या निधीची तरतूद करण्यात आली आहे.
छत्रपती संभाजी महाराज यांचे बलिदान भारतीय इतिहासातील एक ज्वलंत अध्याय आहे. वढू-बुद्रुक आणि तुळापूर ही दोन्ही ठिकाणे त्यांच्या समाधी आणि बलिदानाशी निगडीत असल्याने शिवप्रेमी आणि संभाजी महाराजांच्या अनुयायांसाठी अत्यंत पवित्र आहेत. या ठिकाणांचे पावित्र्य राखून तिथे जागतिक दर्जाच्या सुविधा निर्माण व्हाव्यात, अशी मागणी अनेक वर्षांपासून होत होती. राज्य सरकारने आता या मागणीला मूर्त स्वरूप दिले आहे.
मुख्यमंत्री आणि उपमुख्यमंत्री यांनी या विकास कामांसाठी कोट्यवधी रुपयांच्या निधीला प्रशासकीय मान्यता दिली आहे. या आराखड्याचे दोन मुख्य भाग आहेत. वढू-बुद्रुक येथे समाधी स्थळाचे सौंदर्यीकरण, परिसरात भव्य स्मारकाची उभारणी आणि भाविकांसाठी आवश्यक पायाभूत सुविधांचे नियोजन करण्यात आले आहे. ज्या ठिकाणी महाराजांचे बलिदान झाले, त्या तुळापूर परिसराचाही कायापालट केला जाणार आहे. येथे नदी घाट, संरक्षक भिंत आणि महाराजांच्या शौर्याची माहिती देणारे दालन उभारले जाईल. या आराखड्यात केवळ बांधकामावर भर न देता, महाराजांचा इतिहास पुढच्या पिढीपर्यंत पोहचवण्यासाठी आधुनिक तंत्रज्ञानाचा वापर केला जाणार आहे. संभाजी महाराजांच्या जीवनावरील महत्त्वाच्या घटना मांडण्यासाठी एक अद्ययावत संग्रहालय आणि ऑडिओ-व्हिज्युअल दालन असेल. समाधी परिसरात महाराजांच्या शौर्याचे प्रतीक असलेला भव्य पुतळा आणि देखणी बाग विकसित केली जाईल. मोठ्या संख्येने येणाऱ्या पर्यकांसाठी पार्किंग, भक्तनिवास, आणि पिण्याच्या पाण्याची व्यवस्था केली जाईल.
सरकारने स्पष्ट केले आहे की, हा केवळ एक बांधकाम प्रकल्प नसून तो छत्रपती संभाजी महाराजांच्या शौर्याला दिलेली मानवंदना आहे. शिवछत्रपती आणि संभाजी महाराजांचा वारसा पुढे नेण्यासाठी शासन कटिबद्ध आहे, अशा शब्दांत मुख्यमंत्री एकनाथ शिंदे यांनी या निर्णयाचे समर्थन केले. तर, उपमुख्यमंत्री देवेंद्र फडणवीस यांनी या कामासाठी निधीची कमतरता पडू दिली जाणार नाही, असे आश्वासन दिले आहे. सरकारच्या या निर्णयामुळे वढू-बुद्रुक आणि तुळापूर परिसरातील ग्रामस्थांमध्ये आनंदाचे वातावरण आहे. या विकासामुळे या भागाचा पर्यटन विकास तर होईलच, पण स्थानिकांना रोजगाराच्या संधीही उपलब्ध होतील. दरवर्षी होणाऱ्या बलिदान दिनी लाखो भाविक येथे येतात, त्यांना आता उत्तम सुविधा मिळणार आहेत.