महाराष्ट्र सरकारच्या महसूल आणि कृषी विभागातर्फे राबवण्यात येणारा ई-पीक पाहणी उपक्रम आता रब्बी हंगामासाठी कार्यान्वित झाला आहे. पारदर्शकता आणणे आणि शेतकऱ्यांना शासकीय योजनांचा लाभ मिळवून देणे, हा या उपक्रमाचा मुख्य उद्देश आहे. पूर्वी तलाठ्याद्वारे केली जाणारी पिकांची नोंद आता शेतकरी स्वतःच्या स्मार्टफोनवरून करू शकतात. ई-पीक पाहणी ॲपच्या माध्यमातून शेतकरी आपल्या शेतात जाऊन पिकाचा फोटो काढतात आणि तो अपलोड करतात. हा फोटो थेट सातबाऱ्याच्या पीक पेरा रकान्यात नोंदवला जातो.
यामुळे दुष्काळ, अतिवृष्टी किंवा गारपिटीमुळे पिकांचे नुकसान झाल्यास, सातबाऱ्यावर पिकाची नोंद असेल तरच भरपाई मिळणे सोपे जाते. बँकांकडून पीक कर्ज घेताना सातबाऱ्यावरील चालू हंगामाची नोंद पाहिली जाते. विमा दाव्यांच्या पूर्ततेसाठी ई-पीक पाहणीचा डेटा हा मुख्य आधार मानला जातो. शासकीय खरेदी केंद्रावर धान्य विकण्यासाठी पीक पेऱ्याची अचूक नोंद असणे आवश्यक आहे. शेतकऱ्यांना रब्बी पिकांची नोंदणी करण्यासाठी ठराविक कालावधी देण्यात आला आहे. शेतकऱ्यांनी गुगल प्ले स्टोअरवरून ई-पीक पाहणीचे नवीन व्हर्जन डाउनलोड करणे आवश्यक आहे. खाते क्रमांक, गट क्रमांक आणि पिकाचा प्रकार निवडून माहिती भरावी लागते. शेतात उभे राहून पिकाचा फोटो काढताना त्यामध्ये अक्षांश आणि रेखांश नोंदवले जातात, ज्यामुळे नोंदीत फेरफार करणे शक्य नसते. यंदा रब्बी हंगामात गहू, हरभरा, ज्वारी आणि करडई यांसारख्या पिकांची लागवड मोठ्या प्रमाणावर झाली आहे. कृषी विभागाने प्रत्येक तालुक्यासाठी ई-पीक पाहणीचा विशिष्ट लक्ष्यांक ठेवला असून, तलाठी आणि कृषी सहाय्यक गावागावांत जाऊन शेतकऱ्यांना याचे प्रशिक्षण देत आहेत.
अनेकदा तांत्रिक बिघाड किंवा इंटरनेटच्या समस्येमुळे शेतकऱ्यांना नोंदणी करताना अडचणी येतात. अशा वेळी शेतकरी आपल्या गावातील सीएससी केंद्राची मदत घेऊ शकतात. नोंदणी केल्यानंतर काही दिवसांत तलाठ्याकडून तिची पडताळणी केली जाते. काही चूक झाली असेल, तर ठराविक मुदतीत दुरुस्तीसाठी अर्ज करता येतो. माझी शेती, माझा सातबारा, माझा पीक पेरा या ब्रीदवाक्याला सार्थ ठरवत ही मोहीम राबवली जात आहे. डिजिटल क्रांतीचा वापर करून शेतीचा डेटा अचूक करणे हा यामागचा हेतू आहे. सर्व शेतकऱ्यांनी शेवटच्या तारखेची वाट न पाहता, लवकरात लवकर आपल्या रब्बी पिकाची नोंदणी पूर्ण करावी, असे आवाहन कृषी मंत्रालयाने केले आहे.
