महाराष्ट्राचा वैभवशाली ऐतिहासिक आणि सांस्कृतिक वारसा जपण्यासाठी सरकारी प्रयत्नांना आता आधुनिक तंत्रज्ञान आणि खासगी क्षेत्राची मोलाची साथ लाभत आहे. मुख्यमंत्री देवेंद्र फडणवीस यांच्या दूरदृष्टीपूर्ण नेतृत्वाखाली आणि टाटा कन्सल्टन्सी सर्व्हिसेसच्या सामाजिक उत्तरदायित्व निधीच्या माध्यमातून राज्यातील अनेक ऐतिहासिक वास्तूंचे पुनरुज्जीवन करण्यात येत आहे. खासगी क्षेत्राला वारसा जतन आणि संवर्धनात सहभागी करून घेण्याच्या सरकारच्या धोरणामुळे महाराष्ट्रातील स्मारके आता जागतिक स्तरावर चमकू लागली आहेत.
मुख्यमंत्री फडणवीस यांनी सत्तेवर आल्यापासून राज्यातील ऐतिहासिक स्मारके आणि नैसर्गिक परिसंस्थांच्या संरक्षणासाठी सार्वजनिक-खासगी भागीदारीवर भर दिला आहे. केवळ सरकारी निधीवर अवलंबून न राहता, कॉर्पोरेट क्षेत्रातील कौशल्य आणि आर्थिक पाठबळ यांचा वापर करून वारसा स्थळांचे जतन करणे, हा यामागचा मुख्य उद्देश आहे. या मोहिमेत टीसीएस आणि टीसीएस फाउंडेशनने सक्रिय भूमिका बजावत कोट्यवधी रुपयांचा निधी उपलब्ध करून दिला आहे.
मुंबईच्या ओळखीचा अविभाज्य भाग असलेल्या एकशे छप्पन वर्षे जुन्या राजाबाई क्लॉक टॉवर आणि मुंबई विद्यापीठाच्या ग्रंथालय इमारतीच्या संवर्धनाचा प्रकल्प या भागीदारीचे उत्तम उदाहरण आहे. मुख्यमंत्री फडणवीस यांच्या प्रेरणेतून या ऐतिहासिक वास्तूच्या बाह्य प्रकाशव्यवस्थेचे आधुनिकीकरण करण्यात आले. तसेच, ग्रंथालयातील पुरातन फर्निचरची दुरुस्ती आणि पुनर्स्थापना अत्यंत शास्त्रशुद्ध पद्धतीने करण्यात आली. या प्रकल्पासाठी टीसीएसने आठ पूर्णांक नऊ कोटी रुपयांचे योगदान दिले आहे. या कामाच्या गुणवत्तेची दखल घेत युनेस्कोने २०१८ च्या आशिया – पॅसिफिक सांस्कृतिक वारसा संवर्धन पुरस्कारांमध्ये या उपक्रमाचा गौरव केला आहे. मुंबईतील प्रसिद्ध छत्रपती शिवाजी महाराज वस्तुसंग्रहालयाचे पुनर्संचयितीकरण हा या सहकार्यातील दुसरा महत्त्वाचा टप्पा ठरला. गेल्या शंभर वर्षांतील या संग्रहालयाचे हे पहिलेच मोठे संवर्धन कार्य होते. मुख्यमंत्री फडणवीस यांच्या मार्गदर्शनाखाली या प्रकल्पासाठी टीसीएसने टप्प्याटप्प्याने एकूण चोवीस पूर्णांक एकोणऐंशी कोटी रुपयांचा भरघोस निधी दिला.
वास्तुशास्त्रीय आणि अभियांत्रिकी दृष्टिकोनातून अत्यंत आव्हानात्मक असलेल्या या प्रकल्पाला २०२२ मध्ये युनेस्कोने अवॉर्ड ऑफ एक्सलन्स देऊन गौरवले. हा पुरस्कार मिळवणारा हा प्रकल्प भारतातील ऐतिहासिक वास्तू संवर्धनाचा एक आदर्श वस्तुपाठ ठरला आहे. सांस्कृतिक वास्तूंसोबतच महाराष्ट्राच्या नैसर्गिक परिसंस्थांच्या संरक्षणातही टीसीएसने मोठे योगदान दिले आहे. पर्यावरणाचे रक्षण आणि जैवविविधतेचे जतन करण्यासाठी राबवल्या जाणाऱ्या प्रकल्पांना फडणवीस सरकारने नेहमीच प्रोत्साहन दिले आहे. तांत्रिक ज्ञानाचा वापर करून वनांचे संरक्षण आणि जलसंधारणाच्या कामातही या भागीदारीचा फायदा होत आहे. मुख्यमंत्री देवेंद्र फडणवीस यांच्या या धोरणामुळे भविष्यात राज्यातील इतर गड-किल्ले, पुरातन मंदिरे आणि लेणी यांच्या संवर्धनासाठी अन्य कंपन्यांनीही पुढे येण्याचे आवाहन केले जात आहे.
