स्वतंत्र बातमी

डॉ. बाळासाहेब सावंत कोकण कृषी विद्यापीठाचे कर्जत येथील प्रादेशिक कृषी संशोधन केंद्र आणि भाभा अणुशक्ती संशोधन केंद्र यांच्या संयुक्त प्रयत्नातून ‘ट्रॉम्बे कोकण महान’ हे भाताचे नवीन वाण विकसित करण्यात आले आहे. राज्यस्तरीय वाण निवड समितीने या वाणाला अधिकृत मंजुरी दिली असून, यामुळे शेती क्षेत्रात आनंदाचे वातावरण आहे. अनेक वर्षांच्या संशोधनानंतर तयार झालेले हे वाण आता लवकरच प्रत्यक्ष लागवडीसाठी बाजारपेठेत उपलब्ध होणार आहे.

या नवीन वाणाचे सर्वात मोठे वैशिष्ट्य म्हणजे हे अतिवृष्टीच्या काळातही तग धरू शकते. महाराष्ट्रातील बदलत्या हवामानाचा आणि पावसाच्या अनिश्चिततेचा विचार करून संशोधकांनी याची निर्मिती केली आहे. वर्षभरातील विविध हवामान स्थितीमध्ये हे पीक उत्तम वाढू शकेल, असे उद्दिष्ट डोळ्यासमोर ठेवून हे संशोधन पूर्ण करण्यात आले आहे. यामुळे नैसर्गिक आपत्तीच्या काळातही शेतकऱ्यांच्या हाती खात्रीशीर पीक लागण्यास मदत होईल.

‘ट्रॉम्बे कोकण महान’ ही भाताची एक ‘गरवी’ म्हणजे उशिरा तयार होणारी जात असून, तिचा कालावधी एकशे चाळीस ते एकशे पंचेचाळीस दिवसांचा आहे. या पिकाची उंची साधारणपणे एकशे पाच ते एकशे दहा सेंटीमीटर असून, दाण्याचा आकार लांब आणि बारीक आहे. योग्य व्यवस्थापन केल्यास या वाणातून प्रति हेक्टरी पन्नास ते पंचावन्न क्विंटल उत्पादन मिळू शकते, तर विशेष निगा राखल्यास शंभर क्विंटलपर्यंत उत्पादन घेण्याची क्षमता या वाणात असल्याचे शास्त्रज्ञांनी सांगितले आहे.

गुणवत्तेच्या बाबतीत हे वाण अतिशय सरस आहे, कारण याची निर्मिती ‘पुसा बासमती’ आणि ‘रत्नागिरी-चोवीस’ या दोन दर्जेदार वाणांच्या संकरातून करण्यात आली आहे. यात भरडाईचे प्रमाण अडुसष्ट पूर्णांक पन्नास टक्के असून अखंड तांदळाचे प्रमाण एकसष्ठ पूर्णक पन्नास टक्के इतके समाधानकारक आहे. या तांदळात पिष्टमयाचे प्रमाण पंचवीस टक्के असल्याने भात शिजल्यानंतर तो अतिशय मोकळा होतो आणि अजिबात चिकट होत नाही, ज्यामुळे याला ग्राहकांकडून मोठी मागणी मिळण्याची शक्यता आहे.

हे नवीन बियाणे सन २०२६ च्या खरीप हंगामात मर्यादित स्वरूपात शेतकऱ्यांसाठी उपलब्ध करून दिले जाणार आहे. केवळ कोकणच नव्हे, तर पश्चिम महाराष्ट्र आणि विदर्भातील हवामानातही हे वाण उत्कृष्ट कामगिरी करेल, असा विश्वास कृषी तज्ज्ञांनी व्यक्त केला आहे. दर्जेदार आणि अधिक उत्पादनाची क्षमता असलेल्या या वाणामुळे राज्यातील भात उत्पादक शेतकऱ्यांच्या उत्पन्नात मोठी वाढ होण्याची अपेक्षा वर्तवण्यात येत आहे.