बुलढाणा जिल्ह्यासाठी आरोग्य क्षेत्रातून एक अत्यंत सुखद आणि अभिमानास्पद बातमी समोर आली आहे. जिल्ह्यातील तीन प्राथमिक आरोग्य केंद्रांनी आपल्या उत्कृष्ट कामगिरीच्या बळावर केंद्र सरकारचे अत्यंत मानाचे समजले जाणारे ‘राष्ट्रीय गुणवत्ता आश्वासन मानांकन’ प्राप्त केले आहे. ग्रामीण भागातील आरोग्य सेवा अधिक दर्जेदार आणि लोकाभिमुख करण्यासाठी केंद्र सरकार दरवर्षी देशातील आरोग्य केंद्रांचे परीक्षण करते. यावर्षी महाराष्ट्रातून ज्या पाच सर्वोत्तम केंद्रांची निवड करण्यात आली, त्यामध्ये बुलढाण्यातील तीन केंद्रांनी बाजी मारली आहे. जिल्ह्याला मिळालेल्या या यशामुळे संपूर्ण राज्यात बुलढाण्याच्या आरोग्य प्रशासनाचे कौतुक होत असून, ग्रामीण जनतेला मिळणाऱ्या सुविधांचा दर्जा राष्ट्रीय मानकांनुसार असल्याचे सिद्ध झाले आहे.
राष्ट्रीय स्तरावरील हे मानांकन मिळवणे सोपे नसते, कारण यासाठी केंद्राचे मूल्यमापन अतिशय कडक आणि विस्तृत निकषांवर केले जाते. यामध्ये रुग्णांची नोंदणी करण्यापासून ते त्यांना मिळणाऱ्या प्रत्यक्ष उपचारांपर्यंतच्या सर्व प्रक्रियांचा समावेश असतो. तातडीच्या प्रसंगी मिळणारे उपचार, माता आणि बाल संगोपनासाठी असलेल्या प्रसूती सेवा, केंद्राच्या इमारतीची आणि परिसराची अत्यंत सूक्ष्म स्वच्छता, आधुनिक वैद्यकीय यंत्रसामग्रीची उपलब्धता, औषध साठ्याचे योग्य नियोजन आणि सर्वात महत्त्वाचे म्हणजे वैद्यकीय अधिकारी व कर्मचाऱ्यांची कामाप्रती असलेली निष्ठा अशा विविध आघाड्यांवर या केंद्रांची तपासणी करण्यात आली. या सर्व कसोट्यांवर ही तीन केंद्रे खरी उतरल्यामुळे त्यांना गुणवत्तेचा हा बहुमान बहाल करण्यात आला आहे.
बुलढाणा जिल्ह्यातील या यशात चिखली तालुक्यातील किन्होळा, खामगाव तालुक्यातील गणेशपूर आणि मेहकर तालुक्यातील जानेफळ या तीन प्राथमिक आरोग्य केंद्रांचा समावेश आहे. या तिन्ही केंद्रांमधील वैद्यकीय अधिकारी, परिचारिका, आशा स्वयंसेविका आणि स्वच्छता कर्मचाऱ्यांनी गेल्या वर्षभरापासून रुग्णसेवेचा दर्जा सुधारण्यासाठी अहोरात्र कष्ट घेतले होते. ग्रामीण भागातील गरीब आणि गरजू रुग्णांना खाजगी रुग्णालयांच्या तोडीची सेवा देण्याच्या त्यांच्या जिद्दीमुळेच आज या केंद्रांचे नाव राष्ट्रीय नकाशावर झळकले आहे. या यशामुळे या भागातील ग्रामीण जनतेचा सरकारी आरोग्य यंत्रणेवरील विश्वास अधिक दृढ झाला आहे.
या पुरस्कारासाठीची निवड प्रक्रिया ही अत्यंत पारदर्शक आणि तांत्रिक स्वरूपाची होती. दिनांक 7 जानेवारी ते 18 जानेवारी या कालावधीत दिल्लीहून आलेल्या केंद्रीय परीक्षकांच्या विशेष पथकाने या केंद्रांना अचानक भेटी देऊन सखोल तपासणी केली होती. या पथकाने केवळ कागदपत्रांचीच नव्हे, तर केंद्रातील प्रत्यक्ष सोयीसुविधांची आणि तेथे उपचार घेणाऱ्या रुग्णांच्या समाधानाचीही पडताळणी केली. रुग्णांना मिळणाऱ्या अन्नाची गुणवत्ता, पिण्याच्या पाण्याची सोय आणि कर्मचाऱ्यांची रुग्णांशी वागण्याची पद्धत यांसारख्या भावनिक आणि सामाजिक पैलूंचेही मूल्यमापन करण्यात आले. या सर्व चाचण्यांमध्ये उत्तीर्ण होऊन या केंद्रांनी आपली गुणवत्ता सिद्ध केली आहे.
पुरस्कारासाठी निवड झालेल्या या प्रत्येक प्राथमिक आरोग्य केंद्राला पुढील तीन वर्षांसाठी दरवर्षी तीन लाख रुपये याप्रमाणे नऊ लाख रुपयांचा निधी मानधनाच्या स्वरूपात मिळणार आहे. या निधीचा विनियोग केवळ प्रशासकीय कामांसाठी न करता, तो प्रामुख्याने आरोग्य केंद्रातील सोयीसुविधांचे आधुनिकीकरण करण्यासाठी, अधिक अद्ययावत वैद्यकीय उपकरणे खरेदी करण्यासाठी आणि रुग्णसेवा अधिक सुखकर करण्यासाठी वापरला जाणार आहे. केंद्रीय आयुष, आरोग्य आणि कुटुंब कल्याण राज्यमंत्र्यांनी या यशाबद्दल सर्व अधिकारी व कर्मचाऱ्यांचे अभिनंदन केले आहे. या पुरस्कारामुळे जिल्हयातील इतर आरोग्य केंद्रांनाही आपली सेवा सुधारण्यासाठी नवीन प्रेरणा मिळाली आहे.
