प्रशासकीय शिस्त आणि धडक निर्णयांसाठी ओळखले जाणारे तुकाराम मुंढे सध्या अपंग कल्याण आयुक्त म्हणून कार्यरत आहेत. त्यांनी पदभार घेतल्यापासून राज्यातील दिव्यांग बांधवांच्या प्रश्नांकडे विशेष लक्ष दिले आहे. अनेकदा दिव्यांग कर्मचाऱ्यांच्या तक्रारींकडे दुर्लक्ष केले जाते किंवा त्यावर वर्षानुवर्षे निर्णय होत नाही. ही अडचण दूर करण्यासाठी त्यांनी थेट संवाद तक्रार निवारण यंत्रणेवर भर दिला आहे.
या नवा उपक्रमाचे काही महत्त्वाचे पैलू आहेत. दिव्यांग कर्मचाऱ्यांच्या बदल्या आणि पदोन्नती बाबतचे नियम अनेकदा धाब्यावर बसवले जातात. मुंढे यांनी स्पष्ट निर्देश दिले आहेत की, दिव्यांग कर्मचाऱ्यांना त्यांच्या सोयीनुसार आणि शासन निर्णयानुसार प्राधान्य मिळालेच पाहिजे. अनेकदा दिव्यांग कर्मचाऱ्यांना कामाच्या ठिकाणी मानसिक त्रास किंवा भेदभावाचा सामना करावा लागतो. अशा तक्रारींसाठी आता एक विशेष सेल कार्यरत करण्यात आला आहे. स्थानिक स्वराज्य संस्थांनी त्यांच्या एकूण उत्पन्नातील पाच टक्के निधी दिव्यांगांसाठी खर्च करणे बंधनकारक आहे. हा निधी खर्च होतो की नाही, याची कडक तपासणी मुंढे यांनी सुरू केली आहे.
तुकाराम मुंढे यांनी राज्यभरातील विविध विभागांमध्ये प्रलंबित असलेल्या दिव्यांग कर्मचाऱ्यांच्या तक्रारींचा आढावा घेण्यास सुरुवात केली आहे. त्यांनी स्पष्ट केले आहे की, केवळ कागदी घोडे नाचवण्यापेक्षा प्रत्यक्ष निकाल देण्यावर त्यांचा भर असेल. यासाठी त्यांनी व्हिडिओ कॉन्फरन्सिंगच्या माध्यमातून थेट जिल्हाधिकाऱ्यांशी आणि संबंधित विभाग प्रमुखांशी संवाद साधून प्रकरणे मार्गी लावण्याचे आदेश दिले आहेत. मुंढे यांनी तंत्रज्ञानाचा वापर करून ही संपूर्ण प्रक्रिया पारदर्शक करण्याचा प्रयत्न केला आहे. दिव्यांगांना आपल्या तक्रारीची स्थिती ऑनलाइन पाहता येईल, अशी व्यवस्था निर्माण केली जात आहे. यामुळे कोणत्याही कर्मचाऱ्याला कार्यालयात फेऱ्या मारण्याची गरज पडणार नाही. या बातमीतील सर्वात महत्त्वाचा भाग म्हणजे, जे अधिकारी दिव्यांगांच्या हक्कांचे उल्लंघन करतील किंवा त्यांच्या तक्रारींकडे दुर्लक्ष करतील, त्यांच्यावर कठोर कारवाई करण्याचा इशारा मुंढे यांनी दिला आहे. दिव्यांगांची सेवा हे कर्तव्य आहे, मेहेरबानी नाही, असा कडक संदेश त्यांनी प्रशासकीय यंत्रणेला दिला आहे.
तुकाराम मुंढे यांच्या या नव्या उपक्रमामुळे राज्यातील हजारो दिव्यांग कर्मचाऱ्यांना मोठा दिलासा मिळण्याची शक्यता आहे. प्रशासनातील संवेदनशीलता वाढवणे आणि दिव्यांगांना सन्मानाने काम करता येईल असे वातावरण निर्माण करणे, हा या उपक्रमाचा मुख्य हेतू आहे.
