पंजाब राज्यातील कपूरथला येथील रेल्वे डबा कारखान्याने पहिल्यांदाच ‘वंदे भारत’ या अत्याधुनिक रेल्वेगाडीची यशस्वी निर्मिती करून भारतीय रेल्वेच्या इतिहासात एक नवा मैलाचा दगड गाठला आहे. देशांतर्गत रेल्वे निर्मितीच्या क्षमतेत झालेली ही वाढ भारतीय रेल्वेसाठी अत्यंत अभिमानास्पद कामगिरी मानली जात आहे. ही संपूर्ण रेल्वेगाडी पूर्णपणे स्वदेशी तंत्रज्ञानावर आधारित असून, तिची रचना आधुनिक गरजा लक्षात घेऊन करण्यात आली आहे.
कपूरथला येथे तयार झालेल्या या नवीन रेल्वेगाडीची प्रत्यक्ष चाचणी प्रक्रिया लवकरच सुरू करण्यात येणार आहे. या तांत्रिक चाचण्यांमध्ये रेल्वेचा वेग, प्रवाशांची सुरक्षितता आणि इतर तांत्रिक कार्यक्षमता यांची कसून तपासणी केली जाईल. सर्व निकषांवर ही रेल्वेगाडी यशस्वी ठरल्यानंतरच तिचा नियमित प्रवासी सेवेमध्ये समावेश करण्याचा निर्णय घेतला जाणार आहे. यामुळे प्रवाशांना अधिक वेगवान आणि सुरक्षित प्रवासाचा अनुभव मिळेल.
विशेष उल्लेखनीय बाब म्हणजे, यापूर्वी ‘वंदे भारत’ रेल्वेगाड्यांची निर्मिती प्रामुख्याने तामिळनाडू राज्यातील चेन्नई येथील समाकलित डबा कारखान्यात केली जात होती. मात्र, आता उत्तर प्रदेश राज्यातील रायबरेली आणि पंजाबमधील कपूरथला यांसारख्या केंद्रांवरही या रेल्वेगाड्यांचे उत्पादन सुरू झाल्याने देशाची एकूण उत्पादन क्षमता मोठ्या प्रमाणावर वाढली आहे. यामुळे भविष्यात अशा अनेक गाड्या लवकर रुळावर येणे शक्य होणार आहे.
‘वंदे भारत’ ही रेल्वेगाडी देशातील सर्वात आधुनिक, वेगवान आणि प्रवाशांसाठी अत्यंत आरामदायी सेवा देणारी रेल्वे म्हणून ओळखली जाते. केंद्र सरकारच्या ‘भारतात निर्मिती’ या विशेष उपक्रमांतर्गत या रेल्वेची बांधणी करण्यात आली आहे. या रेल्वेची मूळ संकल्पना, तांत्रिक रचना आणि प्रत्यक्ष उत्पादन ही सर्व प्रक्रिया देशांतर्गत स्तरावरच विकसित करण्यात आली असून, ते आत्मनिर्भर भारताचे एक उत्तम उदाहरण ठरले आहे.
वर्ष २०१८ पासून आतापर्यंत देशात एकूण सत्त्याण्णव ‘वंदे भारत’ आसनयुक्त रेल्वेगाड्यांची यशस्वी निर्मिती पूर्ण झाली आहे. कपूरथला येथील कारखान्यात सुरू झालेल्या या नवीन निर्मिती प्रक्रियेमुळे आगामी काळात अशा अनेक आधुनिक रेल्वेगाड्या संपूर्ण देशभर सुरू करण्याचा मार्ग मोकळा झाला आहे. यामुळे भारतीय रेल्वेच्या आधुनिकीकरणाला अधिक वेग प्राप्त होणार आहे.