अमेरिकेचे अध्यक्ष डोनाल्ड ट्रम्प यांनी इराणविरोधातील लष्करी कारवाई दीर्घकाळ सुरू ठेवण्याचे स्पष्ट संकेत दिल्यानंतर जागतिक बाजारपेठेत सोन्याच्या किमतीत घट झाली आहे. या आंतरराष्ट्रीय घडामोडींमुळे जागतिक गुंतवणूकदारांमध्ये चिंतेचे आणि अस्थिरतेचे वातावरण निर्माण झाले असून, एरवी सुरक्षित गुंतवणूक मानल्या जाणाऱ्या सोन्याच्या मागणीत लक्षणीय घट झाली आहे. अमेरिका आणि इराण यांच्यातील वाढत्या तणावामुळे जागतिक स्तरावर आर्थिक अनिश्चितता निर्माण झाली असून त्याचे पडसाद उमटत आहेत.
आंतरराष्ट्रीय बाजारपेठेत सोन्याच्या किमतीत सुमारे दोन पूर्णांक आठ टक्क्यांची घसरण नोंदवण्यात आली आहे, तर सोन्याच्या आगाऊ व्यवहार बाजारात ही घट सुमारे तीन पूर्णांक चार टक्क्यांपर्यंत पोहोचली आहे. काही विशिष्ट व्यवहारांमध्ये सोन्याचा दर प्रति औंस चार हजार सहाशे अठरा अमेरिकन डॉलर इतका खाली आला आहे. विशेष म्हणजे, गेल्या सलग चार दिवसांपासून सोन्याच्या दरात सातत्याने वाढ होत होती, मात्र या अचानक झालेल्या घसरणीने सर्वांचे लक्ष वेधून घेतले आहे.
सकाळी बाजार उघडताच सोन्याचा भाव प्रति दहा ग्रॅम एक लाख बावन्न हजार चारशे नव्वद रुपये इतका होता. मात्र, सकाळी दहा वाजेपर्यंत या दरात दोन पूर्णांक शून्य नऊ टक्क्यांची घट होऊन तो एक लाख पन्नास हजार चारशे पंच्याण्णव रुपयांवर आला. सोन्यापेक्षाही अधिक मोठी घसरण चांदीच्या दरात पाहायला मिळाली. प्रति किलो चांदीचा दर सुमारे अकरा हजार नऊशे रुपयांनी कमी होऊन दोन लाख त्रेचाळीस हजार पाचशे एक रुपयांवर स्थिरावला आहे. या घसरणीमुळे बाजारात चांदीच्या दरांबाबतही मोठी हालचाल दिसून आली. किरकोळ बाजारातही या घसरणीचे पडसाद उमटले असून मुंबई येथे शंभर ग्रॅम चांदीसाठी आता पंचवीस हजार रुपये मोजावे लागत आहेत.
या घसरणीमागील मुख्य कारण म्हणजे जागतिक स्तरावर अमेरिकन चलनाची म्हणजेच डॉलरची वाढलेली शक्ती आणि इराणविरोधातील लष्करी कारवाई अधिक तीव्र होण्याची शक्यता हे आहे. डोनाल्ड ट्रम्प यांनी येत्या दोन ते तीन आठवड्यांत अधिक कठोर पावले उचलण्याचे सूतोवाच केल्यामुळे, अनेक गुंतवणूकदारांनी सोन्यातील आपली गुंतवणूक काढून घेण्यास सुरुवात केली आहे. या विक्रीच्या दबावामुळे सोन्याच्या किमतीत अचानक आणि मोठी घसरण पाहायला मिळत आहे.
सोन्याचे दर कोसळत असतानाच दुसरीकडे कच्च्या तेलाच्या किमतीत मात्र मोठी दरवाढ झाली आहे. काही बाजारपेठांमध्ये तेलाच्या दरात सुमारे सात टक्क्यांपर्यंत वाढ नोंदवण्यात आली आहे. तेलाच्या या दरवाढीमुळे जागतिक स्तरावर महागाई वाढण्याची भीती निर्माण झाली असून, बँकांकडून व्याजदरात कपात होण्याची शक्यता आता कमी झाली आहे. या बदलत्या आर्थिक समीकरणांचा थेट आणि नकारात्मक परिणाम सोन्याच्या जागतिक बाजारावर होताना दिसून येत आहे.
सध्याच्या या अस्थिर परिस्थितीत सोन्यासोबतच चांदी आणि इतर मौल्यवान धातूंच्या किमतीतही घसरण दिसून आली आहे. बाजार तज्ज्ञांच्या मते, जोपर्यंत जागतिक राजकीय तणाव आणि आर्थिक अनिश्चितता कायम राहील, तोपर्यंत बाजारपेठेत असेच मोठे चढ-उतार पाहायला मिळू शकतात. त्यामुळे गुंतवणूकदारांनी सध्याच्या काळात अतिशय सावधगिरीने पावले उचलूनच गुंतवणुकीचा निर्णय घ्यावा, असा मोलाचा सल्ला आर्थिक क्षेत्रातील जाणकारांकडून दिला जात आहे.