स्वतंत्र बातमी

अहिल्यानगर जिल्ह्यात महिला व बाल विकास विभागामार्फत राबविण्यात येणाऱ्या विविध कल्याणकारी योजनांची अत्यंत प्रभावीपणे अंमलबजावणी होत असल्याने या जिल्ह्याने संपूर्ण राज्यात आघाडी मिळविली आहे. विशेषतः ‘क्रांतीज्योती सावित्रीबाई फुले बाल संगोपन योजने’ अंतर्गत सर्वाधिक लाभार्थी याच जिल्ह्यात असून, प्रशासकीय यंत्रणेच्या या यशस्वी कामगिरीचे सर्व स्तरांतून कौतुक होत आहे. जिल्हा महिला व बाल विकास अधिकारी संजय कदम यांनी दिलेल्या माहितीनुसार, या योजनेच्या माध्यमातून समाजातील गरजू आणि वंचित बालकांपर्यंत मदतीचा हात पोहोचवण्यात जिल्हा यशस्वी ठरला आहे.

गेल्या दोन आर्थिक वर्षांची आकडेवारी पाहता, या योजनेअंतर्गत एकूण सतरा हजार दोनशे चौतीस लाभार्थ्यांना तेवीस कोटी एकोणऐंशी लाख वीस हजार रुपयांचे अनुदान वितरित करण्यात आले आहे. यामध्ये २०२४ – २०२५ या वर्षात सात हजार एकशे तेवीस लाभार्थींना एकोणीस कोटी तेवीस लाख रुपये, तर २०२५ – २६ या चालू आर्थिक वर्षात आतापर्यंत दहा हजार एकशे अकरा लाभार्थींना चार कोटी चौपन्न लाख नव्याण्णव हजार पाचशे रुपये देण्यात आले आहेत. या योजनेअंतर्गत प्रत्येक लाभार्थ्याला दरमहा दोन हजार दोनशे पन्नास रुपये, तर पालक गमावलेल्या मुलांना दरमहा चार हजार पाचशे रुपये अनुदान थेट दिले जात आहे.

केंद्र सरकारच्या प्रतिपालकत्व व प्रायोजकत्व योजनेच्या माध्यमातून जागतिक महामारीच्या काळात आपले छत्र गमावलेल्या मुलांनाही विशेष आधार देण्यात आला आहे. या अंतर्गत एक हजार पाचशे एकवीस बालकांना पाच कोटी सत्तेचाळीस लाख छप्पन्न हजार रुपयांची आर्थिक मदत करण्यात आली आहे. तसेच अनाथ प्रमाणपत्राच्या सुविधेमुळे पाचशे छेचाळीस मुलांना त्यांचे हक्क मिळाले असून, त्यापैकी पंधरा मुले आज शासकीय सेवेत रुजू होऊन स्वतःच्या पायावर उभी राहिली आहेत. ही जिल्ह्यासाठी अत्यंत अभिमानास्पद बाब मानली जात आहे.

जिल्ह्यात महिला सक्षमीकरणासाठी ‘मुख्यमंत्री माझी लाडकी बहीण योजना’ प्रभावीपणे राबविली जात असून, फेब्रुवारी अखेरपर्यंत अकरा लाख एकोणचाळीस हजार महिलांना याचा लाभ मिळाला आहे. जिल्हा रुग्णालय परिसरातील ‘सखी केंद्र’ आणि संगमनेर येथील ‘शक्ती सदन’ यांसारख्या संस्था अडचणीतील महिलांना चोवीस तास आधार देत आहेत. तसेच महिलांना आर्थिकदृष्ट्या स्वावलंबी करण्यासाठी ‘गुलाबी ई-रिक्षा’ योजनेद्वारे स्वयंरोजगाराच्या नवीन संधी उपलब्ध करून देण्यात येत आहेत. या उपक्रमांमुळे जिल्ह्यातील महिलांच्या आत्मविश्वासामध्ये मोठी वाढ झाल्याचे दिसून येत आहे.

विशेष म्हणजे, बालविवाह मुक्त भारत अभियानात अहिल्यानगर जिल्ह्याने राज्यात प्रथम क्रमांक पटकावून नवा आदर्श निर्माण केला आहे. २७ नोव्हेंबर ते ८ मार्च २०२६ या कालावधीत राबविलेल्या विशेष मोहिमेमुळे समाजात मोठी जनजागृती झाली आहे. गेल्या वर्षभरात ‘बाल मदत वाहिनी’ (चाइल्ड हेल्पलाईन) आणि प्रशासकीय तत्परतेमुळे अठ्ठेचाळीस बालविवाह रोखण्यात यश आले आहे. विकास आणि सामाजिक सुरक्षा या दोन्ही आघाड्यांवर जिल्ह्याने केलेली ही कामगिरी राज्यासाठी दिशादर्शक ठरत आहे.