बिहारमधील राजौली येथे राष्ट्रीय औष्णिक विद्युत महामंडळ दोन नवीन अणुऊर्जा युनिट्स उभारण्यासाठी सुमारे पंचवीस हजार कोटी रुपयांची गुंतवणूक करणार आहे. हा प्रकल्प बिहारच्या औद्योगिक विकासासाठी आणि भारताच्या स्वच्छ ऊर्जा मोहिमेसाठी अत्यंत महत्त्वाचा मानला जात आहे. राष्ट्रीय औष्णिक विद्युत महामंडळ ही गुंतवणूक न्यूक्लियर पॉवर कॉर्पोरेशन ऑफ इंडिया लिमिटेड सोबतच्या संयुक्त उपक्रमाद्वारे करणार आहे. बिहारमधील या प्रस्तावित प्रकल्पामध्ये प्रत्येकी सातशे मेगावॅट क्षमतेच्या दोन अणुभट्टी बसवण्यात येणार आहेत. यामुळे एकूण एक हजार चारशे मेगावॅट वीज निर्मिती होईल. या प्रकल्पासाठी आवश्यक असलेली जमीन आणि पाण्याच्या उपलब्धतेबाबत राज्य सरकारसोबत प्राथमिक चर्चा पूर्ण झाली असून लवकरच प्रत्यक्ष कामाला सुरुवात होण्याची शक्यता आहे.
बिहारमध्ये सध्या विजेची मागणी झपाट्याने वाढत आहे. अशा परिस्थितीत हा अणुऊर्जा प्रकल्प राज्यासाठी महत्त्वाचा ठरू शकतो. या भव्य प्रकल्पामुळे स्थानिक पातळीवर हजारो प्रत्यक्ष आणि अप्रत्यक्ष रोजगार निर्माण होतील. प्रकल्प परिसरातील रस्ते, रेल्वे आणि इतर पायाभूत सुविधांचा विकास होईल. बिहारला हक्काची आणि शाश्वत वीज उपलब्ध झाल्यामुळे राज्यातील उद्योगांना आधार मिळेल. आजवर राष्ट्रीय औष्णिक विद्युत महामंडळ प्रामुख्याने कोळशावर आधारित औष्णिक वीज निर्मितीसाठी ओळखली जात होती. मात्र, जागतिक स्तरावर सुरू असलेल्या कार्बन उत्सर्जन कपातीच्या प्रयत्नांना साथ देण्यासाठी कंपनी आता सौर, पवन आणि आता ‘अणुऊर्जा’ यांसारख्या स्वच्छ ऊर्जा स्त्रोतांकडे वळत आहे. २०३२ पर्यंत साठ गिगावॅट अक्षय ऊर्जा निर्मितीचे उद्दिष्ट कंपनीने ठेवले आहे आणि हा अणुऊर्जा प्रकल्प याच रणनीतीचा एक भाग आहे. भारताला २०२७ पर्यंत शून्य उत्सर्जनाचे लक्ष्य गाठायचे असेल, तर केवळ सौर आणि पवन ऊर्जेवर अवलंबून राहणे पुरेसे नाही. अणुऊर्जा हा चोवीस तास वीज देऊ शकणारा कार्बनमुक्त स्त्रोत आहे. बिहारमधील या प्रकल्पात दाबाखालील जड पाणी अणुभट्टी या तंत्रज्ञानाचा वापर केला जाईल, जे सुरक्षिततेच्या दृष्टीने अत्यंत प्रगत आणि भारतात यशस्वी ठरलेले तंत्रज्ञान आहे.
कोणताही प्रकल्प उभारताना जमिनीचे संपादन आणि पर्यावरणीय परवानग्या ही मोठी आव्हाने असतात. राजौली येथील प्रकल्पासाठी जलसंपदा विभागाकडून गंगा नदीचे पाणी पुरवण्याबाबत तांत्रिक अभ्यास सुरू आहे. तसेच, अणुऊर्जा प्रकल्पांबाबत लोकांच्या मनात असलेल्या शंका दूर करण्यासाठी जनजागृती मोहिमा राबवल्या जाणार आहेत. हा प्रकल्प पर्यावरणाला हानी न पोहोचवता शाश्वत विकासाचे मॉडेल म्हणून समोर आणण्याचा प्रयत्न प्रशासनाचा आहे. राष्ट्रीय औष्णिक विद्युत महामंडळ केवळ बिहारमध्येच नव्हे, तर राजस्थान आणि हरियाणामध्येही अणुऊर्जा प्रकल्पांसाठी गुंतवणूक करण्याच्या तयारीत आहे. पंचवीस हजार कोटी रुपयांची ही प्रारंभिक गुंतवणूक असून भविष्यात प्रकल्पाची क्षमता वाढवल्यास या गुंतवणुकीचा आकडा अजून वाढू शकतो. यामुळे भारतीय शेअर बाजारात राष्ट्रीय औष्णिक विद्युत महामंडळच्या शेअर्सवरही सकारात्मक परिणाम दिसून येत आहे.