
भारत आणि चीन या दोन आशियाई महासत्तांमधील द्विपक्षीय संबंधांमध्ये एक सकारात्मक घडामोड समोर आली आहे. गेल्या काही वर्षांपासून प्रलंबित असलेली थेट विमान सेवा अखेर पुन्हा सुरू करण्यात आली आहे. भारताची आघाडीची विमान कंपनी इंडिगोचे विमान चीनमधील ग्वांगझू येथे यशस्वीरित्या उतरले, तर एअर चायना देखील आपली सेवा नवी दिल्लीपर्यंत विस्तारणार आहे. या निर्णयामुळे दोन्ही देशांमधील व्यापार आणि पर्यटनाला नवी गती मिळण्याची चिन्हे आहेत. २०२० मध्ये गलवान खोऱ्यातील संघर्ष आणि त्यानंतर उद्भवलेल्या कोविड महामारीमुळे भारत आणि चीनमधील थेट विमान सेवा पूर्णपणे विस्कळीत झाली होती. प्रवाशांना दुबई किंवा सिंगापूरमार्गे जोडणाऱ्या विमानांद्वारे प्रवास करावा लागत होता, जो अत्यंत खर्चिक आणि वेळखाऊ होता. राजनैतिक तणावामुळे ही सेवा पूर्ववत होण्यास बराच विलंब झाला. मात्र, अलीकडच्या काळात दोन्ही देशांच्या परराष्ट्र मंत्रालयांमध्ये झालेल्या चर्चेनंतर हा गतिरोध सुटला आहे.
भारतीय प्रवाशांसाठी इंडिगोची ग्वांगझू सेवा अत्यंत महत्त्वाची ठरणार आहे. ग्वांगझू हे चीनमधील एक प्रमुख व्यापारी केंद्र आहे. दक्षिण चीनमधील या शहरात दरवर्षी मोठ्या प्रमाणावर भारतीय व्यापारी इलेक्ट्रॉनिक्स, कापड आणि यंत्रसामग्रीच्या खरेदीसाठी जातात. इंडिगोने आपल्या स्वस्त दरातील मॉडेलद्वारे ही सेवा सुरू केल्यामुळे मध्यमवर्गीय पर्यटक आणि छोट्या व्यापाऱ्यांना याचा फायदा होईल. यामुळे प्रवासाचा वेळ निम्म्याने कमी होणार आहे. दुसरीकडे, चीनची राष्ट्रीय विमान कंपनी एअर चायना नवी दिल्लीत आपल्या सेवेला सुरुवात करेल. एअर चायनाच्या विमानांमुळे चिनी गुंतवणूकदार आणि अधिकृत प्रतिनिधींना थेट भारतात येणे सुलभ होईल. दिल्ली हे उत्तर भारताचे प्रवेशद्वार असल्याने, चिनी प्रवाशांना आग्रा, जयपूर आणि इतर पर्यटन स्थळांना भेट देणे सोपे जाणार आहे. भारत आणि चीनमधील व्यापार शंभर अब्ज डॉलर्सच्या पुढे गेला आहे. मात्र, थेट कनेक्टिव्हिटी नसल्यामुळे व्यावसायिक करारांसाठी प्रत्यक्ष भेट देणे कठीण जात होते.
या विमान सेवेमुळे व्यावसायिक बैठका वाढतील आणि पुरवठा साखळी अधिक वेगवान होईल. चीनमध्ये वैद्यकीय शिक्षण घेणाऱ्या हजारो भारतीय विद्यार्थ्यांसाठी हा दिलासा आहे. आता त्यांना थेट मायदेशी येता येईल. दोन्ही देशांमधील ऐतिहासिक आणि सांस्कृतिक वारसा पाहण्यासाठी येणाऱ्या पर्यटकांची संख्या यामुळे वाढण्याची शक्यता आहे. विमान सेवा सुरू करणे हे केवळ वाहतुकीचे साधन नसून, ते दोन देशांमधील विश्वासार्हता वाढवण्याचे एक साधन आहे. सीमावादावर चर्चा सुरू असतानाच नागरी विमान वाहतूक सुरू होणे, हे संबंध सामान्य करण्याच्या दिशेने टाकलेले एक व्यावहारिक पाऊल मानले जात आहे. यामुळे दोन्ही देशांच्या लोकांमध्ये संवाद वाढण्यास मदत होईल.