भारतातील प्रमुख सरकारी तेल आणि वायू अन्वेषण कंपनी असलेल्या ‘ऑइल इंडिया लिमिटेड’ या संस्थेला अंदमानच्या समुद्रात एका मोहिमेदरम्यान प्रचंड यश आले आहे. कंपनीने अंदमानच्या खोल समुद्रातील आपल्या तिसऱ्या विहिरीचे उत्खनन करत असताना तेथे नैसर्गिक वायूचा साठा शोधून काढला आहे. ऑइल इंडिया लिमिटेडचे अध्यक्ष आणि व्यवस्थापकीय संचालक डॉ. रणजीत रथ यांनी या महत्त्वपूर्ण यशाची अधिकृत घोषणा केली. भारताच्या किनारपट्टीवरील ऊर्जा सुरक्षा अधिक बळकट करण्याच्या दृष्टीने ही शोध मोहीम अत्यंत महत्वाचा ठरणार असल्याचे त्यांनी यावेळी स्पष्ट केले.
तिसऱ्या विहिरीचे उत्खनन आणि तांत्रिक यश
अंदमान अपतटीय म्हणजेच समुद्रातील क्षेत्रातील ही तिसरी शोध विहीर असून, कंपनीच्या सातत्यपूर्ण प्रयत्नांना यामुळे फळ मिळाले आहे. डॉ. रणजीत रथ यांनी माहिती दिली की, याआधीच्या दोन विहिरींमध्येही सकारात्मक संकेत मिळाले होते, मात्र या तिसऱ्या विहिरीमध्ये व्यावसायिकदृष्ट्या व्यवहार्य आणि अत्यंत चांगल्या दर्जाचा नैसर्गिक वायूचा प्रवाह आढळून आला आहे. या शोधामुळे बंगालच्या उपसागराच्या दक्षिण भागात आणि अंदमान निकोबार द्वीपसमूहाच्या आसपासच्या सागरी क्षेत्रात हायड्रोकार्बन म्हणजेच खनिज तेल आणि वायूचा प्रचंड साठा असण्यावर शिक्कामोर्तब झाले आहे.
राष्ट्रीय ऊर्जा सुरक्षेला मोठा बळ
हा नवा शोध भारताच्या ऊर्जा क्षेत्रासाठी अत्यंत महत्त्वपूर्ण मानला जात आहे. भारत सध्या आपल्या गरजेचा हिस्सा परदेशातून आयात करतो. अंदमान समुद्रातील या नवीन साठ्यामुळे देशांतर्गत नैसर्गिक वायूचे उत्पादन वाढण्यास मदत होणार आहे, ज्यामुळे इंधनावरील परकीय अवलंबित्व कमी होईल. केंद्रीय पेट्रोलियम आणि नैसर्गिक वायू मंत्रालयाच्या मार्गदर्शनाखाली ही संपूर्ण मोहीम राबवली जात असून, या शोधामुळे आगामी काळात देशाच्या आर्थिक विकासाला आणि औद्योगिक क्षेत्राला स्वच्छ ऊर्जा मिळण्यास गती लाभणार आहे.
पुढील टप्प्यातील चाचण्या आणि सविस्तर मूल्यमापन
नैसर्गिक वायूचा हा साठा किती व्यापक आहे आणि त्यातून दैनंदिन पातळीवर किती उत्पादन घेतले जाऊ शकते, याचे अचूक मूल्यमापन करण्यासाठी ऑइल इंडिया लिमिटेडचे तांत्रिक पथक सध्या पुढील टप्प्यातील चाचण्या करत आहे. कंपनीच्या भूगर्भीय शास्त्रज्ञांनी आणि अभियंत्यांनी या विहिरीच्या खोलीचा आणि वायूच्या दाबाचा अभ्यास सुरू केला आहे. या चाचण्यांचे अहवाल आल्यानंतर प्रत्यक्ष व्यावसायिक उत्पादनाची रूपरेषा आणि पायाभूत सुविधांच्या उभारणीचे नियोजन केले जाईल, अशी माहिती कंपनीच्या वरिष्ठ व्यवस्थापनाकडून देण्यात आली आहे.
देशांतर्गत ऊर्जा क्षेत्रात नव्या पर्वाची सुरुवात
अंदमानच्या खोल सागरी क्षेत्रात यापूर्वी उत्खनन करणे अत्यंत आव्हानात्मक मानले जात होते, मात्र अत्याधुनिक तंत्रज्ञानाचा वापर करून भारतीय अभियंत्यांनी हे आव्हान यशस्वी करून दाखवले आहे. हा शोध केवळ एका कंपनीचे यश नसून भारताच्या ऊर्जा स्वावलंबनाच्या प्रवासातील एक ऐतिहासिक पाऊल आहे. आगामी काळात या क्षेत्रातून नैसर्गिक वायूचे व्यावसायिक उत्पादन सुरू होण्याची दाट शक्यता असून, यामुळे देशातील एकूण वायू आधारित अर्थव्यवस्थेला एक नवी आणि गतिमान दिशा मिळणार आहे.