📅 दिनांक 25 जुलै : इतिहासात आजच्या दिवशी काय घडलं?

दिनदर्शिकेवर दररोज एक तारीख बदलते… त्या प्रत्येक तारखेनं आपल्याला अनेक आठवणी, ऐतिहासिक वळणं आणि जगाला दिशा देणाऱ्या घटना दिल्या आहेत. इतिहासाचं पान उलटलं की त्यावर नोंदलेली प्रत्येक घटना काहीतरी नवीन सांगते — कधी समाज बदलला, कधी नवं तंत्रज्ञान आलं, तर कधी जगभर उलथापालथ झाली. चला तर मग, पाहूया आजच्या तारखेला या दिवशी इतिहासात काय काय घडलं होतं…

दिनविशेष

दिनांक २५ जुलै २०२६

शनिवार · इतिहासातील आजचा दिवस

🌍 आजचा विशेष: दिनांक २५ जुलै २०२६: आषाढ शुक्ल द्वादशी (देवशयनी / वामन द्वादशी). आषाढी एकादशीच्या उपवासानंतर द्वादशीच्या दिवशी पारणे करण्याची धार्मिक परंपरा आहे. पौराणिक कथेनुसार, या दिवशी भगवान विष्णूंच्या वामन अवताराचे स्मरण करून तुळशी-पूजन आणि दानधर्म केला जातो. वारकरी संप्रदायात व परंपरेत या तिथीला विठ्ठल-रुक्मिणीच्या नामस्मरणाने उपवासाची सांगता केली जाते.

१महाराष्ट्र घटना २भारत घटना २जग घटना १शोध/तंत्रज्ञान १जयंती १स्मृतिदिन

🏆 आजचे विशेष दिन

🌍 जागतिक दिन

जागतिक बुडणे प्रतिबंध दिन (World Drowning Prevention Day) — संयुक्त राष्ट्र संघाने (UN) एप्रिल २०२१ मध्ये पारित केलेल्या अधिकृत ठरावानुसार दरवर्षी २५ जुलै हा दिवस जागतिक स्तरावर पाळला जातो. जगभरात पाण्यात बुडून होणाऱ्या अकाली अपघाती मृत्यूंबद्दल जनजागृती करणे आणि ते रोखण्यासाठी जल-सुरक्षा उपायांची प्रभावी अंमलबजावणी करणे हा या दिवसाचा मुख्य उद्देश आहे.

🇮🇳 राष्ट्रीय दिन

आज या प्रकारची नोंद उपलब्ध नाही.

🚩 महाराष्ट्र दिन

आज या प्रकारची नोंद उपलब्ध नाही.

🚩 महाराष्ट्रातील महत्त्वाच्या घटना

२००७

प्रतिभाताई पाटील यांनी भारताच्या पहिल्या महिला राष्ट्रपती म्हणून शपथ घेतली

महाराष्ट्रातील जळगाव जिल्ह्याच्या मूळ रहिवासी असलेल्या प्रतिभाताई पाटील यांनी २५ जुलै २००७ रोजी भारताच्या १२ व्या (आणि पहिल्या महिला) राष्ट्रपती म्हणून पदभार स्वीकारला. महाराष्ट्रातील एका महिला नेत्याची देशाच्या सर्वोच्च संवैधानिक पदावर झालेली ही निवड राज्याच्या सामाजिक व राजकीय इतिहासात अत्यंत मानचिन्ह मानली जाते.

🇮🇳 भारतातील महत्त्वाच्या घटना

१९७७

नीलम संजीव रेड्डी यांनी भारताचे राष्ट्रपती म्हणून शपथ घेतली

२५ जुलै १९७७ रोजी नीलम संजीव रेड्डी यांनी भारताचे ६ वे राष्ट्रपती म्हणून शपथ घेतली. या घटनेनंतर भारतात दरवर्षी २५ जुलै रोजीच नवीन राष्ट्रपतींच्या शपथविधीची एक संवैधानिक परंपरा सुरू झाली.

२०२२

द्रौपदी मुर्मू यांनी भारताच्या १५ व्या राष्ट्रपती म्हणून शपथ घेतली

२५ जुलै २०२२ रोजी द्रौपदी मुर्मू यांनी भारताच्या पहिल्या आदिवासी महिला राष्ट्रपती म्हणून शपथ घेतली. त्यांनी देशाच्या सर्वोच्च संवैधानिक पदावर विराजमान होऊन नवा इतिहास रचला.

🌎 जगातील महत्त्वाच्या घटना

१९०९

लुई ब्लेरिओत यांनी इंग्लिश खाडी विमानाने पार केली

फ्रेंच वैमानिक लुई ब्लेरिओत यांनी विमानाने इंग्लिश खाडी (English Channel) यशस्वीपणे पार करून इतिहास रचला. हवेपेक्षा जड असलेल्या वाहनाने सागरी खाडी पार करण्याची ही जगातील पहिलीच ऐतिहासिक घटना होती.

१९४३

इटलीमध्ये बेनिटो मुसोलिनीची सत्तेवरून हकालपट्टी

दुसऱ्या महायुद्धादरम्यान इटलीच्या ‘ग्रँड कौन्सिल ऑफ फॅसिझम’ने हुकूमशहा बेनिटो मुसोलिनी याला पदावरून हटवून अटक करण्याचे आदेश दिले, ज्यामुळे इटलीमधील फॅसिस्ट राजवटीचा अंत झाला.

🔬 आजचा शोध / तंत्रज्ञान

१९७८

जगातील पहिल्या ‘टेस्ट ट्यूब बेबी’चा (IVF) यशस्वी जन्म

👤 डॉ. रॉबर्ट एडवर्ड्स (Dr. Robert Edwards) आणि डॉ. पॅट्रिक स्टेप्टो (Dr. Patrick Steptoe)

२५ जुलै १९७८ रोजी इंग्लंडमधील ओल्डहॅम येथे लुईस ब्राऊन (Louise Brown) या बाळाचा जन्म झाला. इन-व्हिट्रो फर्टिलायझेशन (IVF) तंत्रज्ञानाचा वापर करून प्रयोगशाळेत फलित झालेल्या अंड्याचे गर्भाशयात रोपण करून हे बाळ जन्माला आले होते.

🌍 परिणाम: या क्रांतिकारी शोधामुळे जगभरातील कोट्यवधी अपत्यहीन दांपत्यांना संततीप्राप्तीची नवी दिशा मिळाली. वैद्यकशास्त्र आणि जनुकशास्त्राच्या क्षेत्रात ही शतकातील सर्वात मोठी घटना मानली जाते.

🎂 जयंती

जिम कॉर्बेट (Johnston Jim Corbett) १८७५ – १९५५

📍 जन्मस्थळनैनिताल, उत्तराखंड (तत्कालीन ब्रिटिश भारत)

👨‍👩‍👧 कुटुंबआयरीश वंशाचे कुटुंब, जे भारतात स्थायिक झाले होते.

📝 परिचय जगप्रसिद्ध शिकारी, निसर्गप्रेमी, लेखक आणि वन्यजीव संरक्षणवादी.

⭐ योगदान ग्रामीण भागातील लोकांना नरभक्षक वाघ आणि बिबट्यांपासून संरक्षण दिले. भारतातील पहिल्या ‘जिम कॉर्बेट राष्ट्रीय उद्याना’ची स्थापना त्यांच्या सन्मानार्थ करण्यात आली.

🤔 रंजक माहिती मानवाभक्षी हिंस्र प्राण्यांची शिकार करणाऱ्या जिम कॉर्बेट यांनी आयुष्याच्या उत्तरार्धात बंदूक सोडून कॅमेरा हातात घेतला आणि वन्यजीव संरक्षणाचा प्रसार केला.

🪔 स्मृतिदिन

फूलन देवी १९६३ – २००१

📍 जन्मस्थळजालोन जिल्हा, उत्तर प्रदेश

🎯 क्षेत्रसामाजिक चळवळ व राजकारण

📝 परिचय सामाजिक अन्याय आणि अत्याचाराविरुद्ध बंड पुकारून दरोडेखोर बनलेल्या व नंतर खासदार बनलेल्या भारतीय राजकारणी. अत्यंत गरीब मल्लाह (कोळी) कुटुंबात जन्म.

⭐ योगदान आत्मसमर्पणानंतर त्यांनी वंचित आणि पीडित महिलांच्या हक्कासाठी राजकीय व सामाजिक स्तरावर लढा दिला. त्या मिर्झापूर मतदारसंघातून लोकसभेवर निवडून आल्या होत्या.

🤔 रंजक माहिती २५ जुलै २००१ रोजी नवी दिल्लीत राहत्या घराबाहेर त्यांची गोळ्या झाडून हत्या करण्यात आली. त्यांच्या जीवनावर आधारित ‘बँडिट क्वीन’ हा जगप्रसिद्ध चित्रपट बनवला गेला आहे.

🎉 आज वाढदिवस असलेल्या प्रसिद्ध व्यक्ती

गोपालकृष्ण गांधी जन्म वर्ष मजकुरात नमूद नाही

📍 जन्मस्थळनवी दिल्ली

🎯 क्षेत्रमुत्सद्देगिरी, साहित्य आणि प्रशासन

👨‍👩‍👧 कुटुंब महात्मा गांधींचे नातू (देवदास गांधी यांचे पुत्र) आणि सी. राजगोपालाचारी यांचे नातू.

📝 परिचय भारताचे माजी आयएएस अधिकारी, दक्षिण आफ्रिकेतील उच्चायुक्त आणि पश्चिम बंगालचे माजी राज्यपाल.

⭐ विशेष कामगिरी त्यांनी दक्षिण आफ्रिका, श्रीलंका आणि ब्रिटनमध्ये भारताचे प्रतिनिधी म्हणून उल्लेखनीय काम केले. तसेच गांधीवादी विचारांवर आधारित अनेक पुस्तकांचे लेखन केले.

🤔 रंजक माहिती २०१७ मध्ये ते विरोधी पक्षांचे भारताच्या उपराष्ट्रपती पदाचे अधिकृत उमेदवार होते.

📖 विशेष उल्लेख

भारताच्या संवैधानिक इतिहासात २५ जुलै या तारखेला एक अनोखे आणि अत्यंत महत्त्वपूर्ण स्थान आहे. १९७७ सालापासून आजपर्यंत भारताच्या बहुतांश राष्ट्रपतींनी २५ जुलै रोजीच आपल्या पदाची शपथ घेतली आहे. या परंपरेची सुरुवात २५ जुलै १९७७ रोजी झाली, जेव्हा नीलम संजीव रेड्डी यांनी देशाचे ६ वे राष्ट्रपती म्हणून शपथ घेतली. याआधी तत्कालीन राष्ट्रपती फक्रुद्दीन अली अहमद यांचे पदावर असताना निधन झाल्याने झालेल्या मध्यावधी निवडणुकीनंतर रेड्डी राष्ट्रपती झाले होते.

त्यानंतर ग्यानी जैल सिंग (१९८२), आर. व्यंकटरमन (१९८७), डॉ. शंकर दयाळ शर्मा (१९९२), के. आर. नारायणन (१९९७), डॉ. ए. पी. जे. अब्दुल कलाम (२००२), महाराष्ट्राच्या प्रतिभाताई पाटील (२००७), प्रणव मुखर्जी (२०१२), रामनाथ कोविंद (२०१७) आणि द्रौपदी मुर्मू (२०२२) या सर्व राष्ट्रपतींनी २५ जुलै रोजीच पदभार स्वीकारला.

घटनेत अशी कोणतीही सक्ती नसतानाही, मागील साडेचार दशकांपासून अखंड चालत आलेली ही संवैधानिक परंपरा भारतीय लोकशाहीच्या शिस्तीचे आणि स्थैर्याचे एक अनोखे प्रतीक बनली आहे.

💡 आणखी थोडं

💡 तुम्हाला माहिती आहे का?

भारताच्या संविधानात राष्ट्रपतींच्या शपथविधीसाठी कोणतीही विशिष्ट तारीख निश्चित केलेली नाही; तरीही १९७७ पासून सलग ९ राष्ट्रपतींनी बरोबर २५ जुलै रोजीच आपल्या पदाची संवैधानिक शपथ घेतली आहे!

❓ आजचा प्रश्न

वैद्यकीय क्षेत्रातील ‘आय.व्ही.एफ.’ (IVF) तंत्रज्ञानामुळे एका बाजूला लाखो अपत्यहीन दांपत्यांना दिलासा मिळाला आहे, तर दुसऱ्या बाजूला नैतिक व वैद्यकीय प्रश्नही निर्माण झाले आहेत. आधुनिक तंत्रज्ञान आणि मानवी मूल्ये यांचा समतोल कसा साधला जावा असे तुम्हाला वाटते?

💬 तुमचे मत

आजचा हा ‘दिनविशेष’ लेख तुम्हाला कसा वाटला? तुमच्या प्रतिक्रिया आणि विचार खाली कमेंट बॉक्समध्ये नक्की कळवा!