कॉन्गोमध्ये इबोला विषाणूचा प्रादुर्भाव वेगाने पसरत असून बाधितांची संख्या एक हजाराहून अधिक झाली आहे. आतापर्यंत दोनशे सहासष्ट नागरिकांचा मृत्यू झाला असून उत्तर किवू आणि इतुरी हे दोन प्रांत सर्वाधिक प्रभावित आहेत. सशस्त्र संघर्ष आणि स्थानिक अविश्वासामुळे वैद्यकीय पथकांच्या कामात मोठ्या अडचणी येत आहेत.
१०००+
एकूण इबोला बाधित
२६६
मृत्युमुखी पडलेले नागरिक
२
सर्वाधिक बाधित प्रांत
उत्तर किवू प्रांताला सर्वाधिक फटका
या साथीचा सर्वाधिक फटका कॉन्गोमधील उत्तर किवू आणि इतुरी या दोन मुख्य प्रांतांना बसला आहे. या भागातील बेनी आणि बुटेंबो या शहरांमध्ये इबोला विषाणूचे सर्वाधिक रुग्ण आढळून आले आहेत. या भागात चाललेला अंतर्गत सशस्त्र संघर्ष आणि स्थानिक लोकांमध्ये आरोग्य कर्मचाऱ्यांबद्दल असलेला अविश्वास यामुळे रोगाचा प्रसार रोखण्यात मोठ्या अडचणी येत आहेत. अनेक दुर्गम भागांमध्ये वैद्यकीय पथकांना वेळेवर पोहोचता येत नसल्याने परिस्थिती अधिकच गुंतागुंतीची झाली आहे.
लसीकरण मोहीम व जागतिक सहकार्य
बाधित क्षेत्रांमध्ये मोठ्या प्रमाणावर लसीकरण युद्धपातळीवर सुरू असून यात आघाडीवर काम करणारे वैद्यकीय कर्मचारी आणि बाधित रुग्णांच्या संपर्कात आलेल्या लोकांना प्राधान्य दिले जात आहे. मात्र, नवीन रुग्णांची नोंद होण्याचे सत्र अद्यापही थांबलेले नाही.
“कॉन्गो सरकारला आंतरराष्ट्रीय समुदायाचे पूर्ण सहकार्य मिळेल. या उद्रेकावर नियंत्रण मिळवणे ही केवळ कॉन्गोचीच नव्हे तर जागतिक जबाबदारी आहे.”
— टेड्रोस अधानोम घेब्रेयेसूस, महासंचालक, जागतिक आरोग्य संघटना
— टेड्रोस अधानोम घेब्रेयेसूस, महासंचालक, जागतिक आरोग्य संघटना
मदत कार्याला विरोध व शेजारी देशांना धोका
स्थानिक बंडखोर गटांकडून आरोग्य केंद्रांवर आणि वैद्यकीय पथकांवर होणारे हल्ले हे प्रशासनासमोरील सर्वात मोठे आव्हान ठरत आहे. या हिंसाचारामुळे अनेकदा लसीकरण आणि तपासणीचे काम तात्पुरते थांबवावे लागते. याचबरोबर युगांडा व रवांडा या शेजारी देशांच्या सीमा कॉन्गोला लागून असल्यामुळे रोग पसरण्याचा धोका निर्माण झाला आहे. सीमा भागातील तपासणी कडक करण्यात आली असून संशयित रुग्णांसाठी विशेष विलगीकरण कक्ष स्थापन केले गेले आहेत.
- हल्ले — बंडखोर गटांकडून वैद्यकीय पथकांवर हल्ले, लसीकरण कार्य वारंवार विस्कळीत
- अविश्वास — स्थानिकांमध्ये आरोग्य कर्मचाऱ्यांबद्दल संशय, अफवांचा प्रसार
- सीमा धोका — युगांडा व रवांडामध्ये रोग पसरण्याची जागतिक आरोग्य संघटनेला भीती
- विलगीकरण — सीमा भागात संशयित रुग्णांसाठी विशेष कक्ष कार्यरत
| क्षेत्र | स्थिती | आव्हान | परिस्थिती |
|---|---|---|---|
| उत्तर किवू — बेनी | सर्वाधिक बाधित | सशस्त्र संघर्ष | गंभीर |
| उत्तर किवू — बुटेंबो | अत्यधिक रुग्ण | दुर्गम भाग, पोहोच नाही | गंभीर |
| इतुरी प्रांत | बाधित | स्थानिक अविश्वास | नियंत्रण प्रयत्न सुरू |
| युगांडा / रवांडा सीमा | संभाव्य धोका | सीमापार प्रसाराचा धोका | देखरेख सुरू |
हे जाणून घ्या
इबोला विषाणू म्हणजे काय आणि तो कसा पसरतो?
इबोला हा एक अत्यंत घातक विषाणूजन्य आजार आहे जो संक्रमित व्यक्तीच्या रक्त, घाम, लाळ यांसारख्या शरीरद्रवांच्या थेट संपर्कातून पसरतो. या आजाराची लक्षणे ताप, तीव्र डोकेदुखी, उलट्या आणि अंतर्गत रक्तस्राव अशी असतात. मृत्युदर काही उद्रेकांमध्ये ९० टक्क्यांपर्यंत गेला आहे. २०१४-१६ च्या पश्चिम आफ्रिका उद्रेकात ११,००० हून अधिक जणांचा मृत्यू झाला होता. कॉन्गोमध्ये सध्या वापरली जाणारी rVSV-ZEBOV ही लस प्रभावी सिद्ध झाली असली तरी दुर्गम भागात पोहोच आणि स्थानिक प्रतिकार हे मोठे अडथळे आहेत.
सह्याद्री दृष्टिकोन
आजाराशी नाही, तर अविश्वासाशीही लढा
कॉन्गोमधील इबोला उद्रेक हा केवळ वैद्यकीय आव्हान नाही — तो एक सामाजिक, राजकीय आणि मानवतावादी संकट आहे. एकीकडे बंडखोर गटांचा हिंसाचार आणि दुसरीकडे स्थानिकांचा आरोग्य यंत्रणेवरील अविश्वास — या दोन्ही गोष्टी लसीकरण मोहिमेला सुरुंग लावत आहेत.
जागतिक आरोग्य संघटनेने निधी व मदतीचे आश्वासन दिले असले तरी केवळ लस पुरेशी नाही. स्थानिक समुदायांचा विश्वास संपादन करणे, वैद्यकीय पथकांना सुरक्षित वातावरण देणे आणि सीमापार प्रसार रोखणे — या तिन्ही आघाड्यांवर एकत्रित काम झाल्याशिवाय हा उद्रेक नियंत्रणात येणे कठीण आहे. जगाने हे वेळीच लक्षात घेतले नाही तर कॉन्गोचे संकट इतर देशांच्या दरवाजापर्यंत पोहोचायला वेळ लागणार नाही.
जागतिक आरोग्य संघटनेने निधी व मदतीचे आश्वासन दिले असले तरी केवळ लस पुरेशी नाही. स्थानिक समुदायांचा विश्वास संपादन करणे, वैद्यकीय पथकांना सुरक्षित वातावरण देणे आणि सीमापार प्रसार रोखणे — या तिन्ही आघाड्यांवर एकत्रित काम झाल्याशिवाय हा उद्रेक नियंत्रणात येणे कठीण आहे. जगाने हे वेळीच लक्षात घेतले नाही तर कॉन्गोचे संकट इतर देशांच्या दरवाजापर्यंत पोहोचायला वेळ लागणार नाही.