केंद्रीय गृहनिर्माण आणि शहरी व्यवहार मंत्री मनोहर लाल यांनी सेंट्रल विस्टा मेट्रो कॉरिडॉरच्या प्रत्यक्ष कामाचे उद्घाटन केले आहे. राष्ट्रीय राजधानीतील सेंट्रल सेक्रेटरीएट (केंद्रीय सचिवालय) मेट्रो स्थानकावर या ऐतिहासिक बांधकाम कामाचा रीतसर शुभारंभ करण्यात आला. दिल्ली मेट्रोच्या पाचव्या टप्प्यातील (फेज ५-ए) विस्तारीकरणाचा हा एक मुख्य भाग मानला जातो. या नवीन प्रकल्पामुळे पुनर्विकसित सेंट्रल विस्टा परिसर आणि कर्तव्य पथ या भागातील प्रमुख सरकारी कार्यालयांना जोडणारी मेट्रो सेवा अधिक वेगवान होणार आहे. केंद्र सरकारने गेल्या वर्षी डिसेंबर महिन्यात या प्रकल्पाला मंजुरी दिली होती. नवी दिल्लीतील वाढती गर्दी आणि वाहतूक कोंडी या समस्येवर कायमस्वरूपी तोडगा काढण्यासाठी हे पाऊल उचलण्यात आले आहे. या नव्या मार्गिकेमुळे हजारो सरकारी कर्मचाऱ्यांना कार्यालयीन प्रवासासाठी थेट कनेक्टिव्हिटी उपलब्ध होणार आहे. प्रवाशांचा वेळ वाचवण्याच्या दृष्टीने हे बांधकाम सुरू करण्यात आले आहे.
९.९१ कि.मी.
नवीन मेट्रो कॉरिडॉरची लांबी
₹१२,०००
कोटी रुपयांची एकूण अंदाजित गुंतवणूक
६०,०००
रोज प्रवास करणारे शासकीय कर्मचारी
२,००,०००
रोज भेट देणारे नागरिक आणि पर्यटक
वृत्त विशेष
मुख्य घटना
दिल्लीत सेंट्रल सेक्रेटरीएट मेट्रो स्थानकावर सेंट्रल विस्टा कॉरिडॉरच्या प्रत्यक्ष बांधकामाला सुरुवात झाली. केंद्रीय मंत्री मनोहर लाल यांच्या हस्ते गेट क्रमांक ३ वर हे उद्घाटन पार पडले.
प्रमुख निर्णयकर्ते / संबंधित घटक
केंद्रीय गृहनिर्माण आणि शहरी व्यवहार मंत्री मनोहर लाल, दिल्ली मेट्रो रेल कॉर्पोरेशनचे वरिष्ठ अधिकारी आणि केंद्र सरकारचे प्रतिनिधी उपस्थित होते.
तात्कालिक परिणाम
मेट्रो स्थानकाच्या गेट क्रमांक ३ च्या परिसरात बांधकाम यंत्रसामग्री तैनात करण्यात आली. सुरक्षेच्या कारणास्तव स्थानिक पातळीवर प्रवाशांच्या वाहतुकीचे किरकोळ नियोजन बदलले आहे.
शासकीय / प्रशासकीय भूमिका
केंद्र सरकार, दिल्ली सरकार आणि जपान इंटरनॅशनल एजन्सी यांच्या संयुक्त भागीदारीतून या प्रकल्पासाठी निधी उपलब्ध करून देण्यात आला आहे.
मॅजंटा लाईनचा विस्तार आणि नव्या मार्गिकेचे स्वरूप
या नवीन प्रकल्पाच्या अंतर्गत दिल्ली मेट्रोच्या मॅजंटा लाईनचा विस्तार करण्यात येत आहे. हा कॉरिडॉर आर.के. आश्रम मार्ग ते इंद्रप्रस्थ या दोन प्रमुख स्थानकांना जोडणार आहे. या संपूर्ण मार्गिकेची एकूण लांबी ९.९१ किलोमीटर इतकी निश्चित करण्यात आली आहे. नवीन स्थानकाचे बांधकाम पूर्ण झाल्यानंतर ते थेट कर्तव्य भवन आणि इतर प्रशासकीय संकुलांना जोडले जाईल. या संपूर्ण प्रकल्पामुळे दिल्लीच्या मध्यवर्ती भागातील दळणवळण व्यवस्था पूर्णपणे बदलून जाणार आहे. शिवाजी स्टेडियम आणि इंद्रलोक यांसारखी महत्त्वाची स्थानके या लूपमध्ये जोडली जातील. जनकपुरी पश्चिम ते इंद्रलोक असा अखंड प्रवास या लूपमुळे शक्य होणार आहे.
- आर.के. आश्रम मार्ग ते इंद्रप्रस्थ दरम्यान नवीन मेट्रो लाईन धावणार आहे.
- प्रशासकीय संकुलांच्या अगदी जवळ प्रवाशांना उतरण्याची सुविधा मिळणार आहे.
पायाभूत सुविधांचा विकास आणि आंतरराष्ट्रीय भागीदारी
दिल्ली मेट्रोच्या फेज ५(ए) प्रकल्पांतर्गत एकूण १६.०७ किलोमीटर लांबीच्या तीन वेगवेगळ्या कॉरिडॉरला मंजुरी मिळाली आहे. या संपूर्ण महाप्रकल्पासाठी सुमारे १२ हजार कोटी रुपयांचा खर्च अपेक्षित धरण्यात आला आहे. या मोठ्या खर्चाचा भार केंद्र सरकार आणि दिल्ली सरकार संयुक्तपणे उचलत आहेत. या आर्थिक नियोजनात जपान इंटरनॅशनल एजन्सीकडून तांत्रिक आणि आर्थिक सहकार्य लाभले आहे. आधुनिक तंत्रज्ञानाचा वापर करून हे भुयारी आणि उन्नत मार्ग तयार केले जात आहेत.
“सेंट्रल विस्टा मेट्रो कॉरिडॉरमुळे राजधानीतील सार्वजनिक वाहतूक व्यवस्था अधिक सक्षम होईल आणि कर्मचाऱ्यांचा प्रवास सुकर होईल.
— मनोहर लाल, केंद्रीय गृहनिर्माण आणि शहरी व्यवहार मंत्री, भारत सरकार- जपान इंटरनॅशनल Cooperation एजन्सी या प्रकल्पासाठी आर्थिक मदत करत आहे.
- दिल्ली मेट्रोच्या पाचव्या टप्प्यातील कामाला गती देण्यात आली आहे.
| मुद्दा | तपशील | स्थिती |
|---|---|---|
| प्रकल्प मार्गिका | आर.के. आश्रम मार्ग ते इंद्रप्रस्थ | कार्यरत |
| स्थानक नाव | सेंट्रल सेक्रेटरीएट मेट्रो स्टेशन | पूर्ण |
| प्रकल्प टप्पा | फेज ५ (ए) विस्तारीकरण | निधी मंजूर |
| उद्घाटन स्थान | गेट क्रमांक ३ परिसर | नोंदवले |
पार्श्वभूमी
सेंट्रल विस्टा मेट्रो प्रकल्पाची गरज का भासली?
केंद्र सरकारने डिसेंबर २०२५ मध्ये या नव्या मेट्रो मार्गिकेला मंजुरी दिली होती. जुन्या दिल्ली आणि मध्य दिल्ली परिसरातील वाढत्या वाहनांच्या संख्येमुळे कर्तव्य पथ परिसरात प्रचंड वाहतूक कोंडी निर्माण होत होती. नवीन संसद भवन आणि पुनर्विकसित सेंट्रल विस्टा परिसराची रचना पाहता येथे रोज येणाऱ्या नागरिकांची संख्या मोठी आहे. सरकारी कार्यालयांमध्ये काम करणाऱ्या हजारो कर्मचाऱ्यांना सध्या दूरच्या मेट्रो स्थानकांवरून पायी प्रवास करावा लागत होता. ही अडचण दूर करण्यासाठी थेट दारात मेट्रो आणण्याची योजना आखण्यात आली. आजपासून सुरू झालेले हे बांधकाम नियोजित वेळेत पूर्ण करण्याचे उद्दिष्ट ठेवण्यात आले आहे. पुढील टप्प्यात भुयारी खोदकाम आणि खांब उभारणीचे काम हाती घेतले जाईल.
क्षेत्रनिहाय परिणाम
प्रशासन आणि कायदा-सुव्यवस्था
प्रशासकीय पातळीवर या घटनेचे गांभीर्य लक्षात घेऊन दिल्ली मेट्रो सुरक्षा बल आणि स्थानिक पोलिसांनी बांधकाम क्षेत्राभोवती चोख बंदोबस्त ठेवला आहे. वाहतुकीचे मार्ग वळवून कायदा-सुव्यवस्था राखली जाईल. व्हीआयपी हालचालींच्या भागात सुरक्षेचे कडक नियम लागू राहतील.
बाजारपेठ आणि उद्योग क्षेत्र
व्यापारी आणि उद्योग जगतात या घडामोडीनंतर पायाभूत सुविधा क्षेत्रातील कंपन्यांना मोठ्या संधी उपलब्ध झाल्या आहेत. सिमेंट, लोखंड आणि बांधकाम साहित्याच्या बाजारपेठेला नवी चालना मिळेल. रोजगाराच्या अनेक नवीन संधी या क्षेत्रात निर्माण होतील.
सर्वसामान्य जनता
सर्वसामान्यांच्या दैनंदिन जीवनावर याचा थेट परिणाम म्हणजे भविष्यात प्रदूषणमुक्त आणि वाहतूक कोंडीमुक्त प्रवास अनुभवता येईल. मध्य दिल्लीत येणाऱ्या पर्यटकांना थेट कर्तव्य पथापर्यंत पोहोचणे सोपे होईल. प्रवासाचा खर्च आणि वेळ यामध्ये मोठी बचत होईल.
दैनिक प्रवासी आणि नोकरदार
दैनिक प्रवासी आणि नोकरदार यांच्यासाठी ही घडामोड अत्यंत महत्त्वाची असून कार्यालयीन वेळेत होणारी ससेहोलपट थांबेल. दररोज प्रवास करणाऱ्या ६० हजार कर्मचाऱ्यांना थेट कार्यालयाच्या आवारात उतरता येईल.
संपादकीय दृष्टिकोन
सह्याद्री मराठी विश्लेषण
मध्य दिल्लीतील सेंट्रल विस्टा कॉरिडॉरच्या बांधकामाचा शुभारंभ हा राजधानीच्या आधुनिक प्रवासातील एक मैलाचा दगड आहे. वाढत्या शहरीकरणासोबत सार्वजनिक वाहतूक सक्षम करणे ही काळाची गरज बनली आहे. १२ हजार कोटी रुपयांचा हा प्रकल्प केवळ प्रवासाचा वेळ वाचवणार नाही, तर प्रगत आंतरराष्ट्रीय तंत्रज्ञानाचे दर्शन घडवेल. जपानसारख्या देशाची भागीदारी प्रकल्पाची गुणवत्ता दर्शवते. सरकारी कर्मचाऱ्यांना थेट कनेक्टिव्हिटी देण्याचा निर्णय कौतुकास्पद आहे. रस्त्यांवरील खाजगी वाहनांची संख्या कमी होऊन हवेची गुणवत्ता सुधारण्यास मदत होऊ शकते. आता आव्हान आहे ते हे काम वेळेत पूर्ण करण्याचे, जेणेकरून नागरिकांना लवकर दिलासा मिळेल.