योग्य मोबदल्यासाठी बाधित शेतकऱ्यांचा एल्गार
दि. 28दि. 28 । जुलै । 2026
ठाणे येथून चालू घडामोडींमधील एक अत्यंत महत्त्वाची बातमी समोर येत असून विरार-अलिबाग कॉरिडॉरबाधित भिवंडीतील शेतकऱ्यांचा जिल्हाधिकारी कार्यालयावर पायी मोर्चा धडकला. प्रकल्पबाधितांच्या विविध मागण्यांसाठी हे व्यापक आंदोलन पुकारण्यात आले.
३ जिल्हे
कॉरिडॉरशी जोडणारे क्षेत्र
१ पायी मोर्चा
मानकोली ते ठाणे
२ वळण मार्ग
कोर्टनाका वाहतूक फेरबदल
१ संघटना
गावदेवी चॅरिटेबल संस्था
वृत्त विशेष
मुख्य घटना
विरार ते अलिबाग बहुउद्देशीय वाहतूक मार्गिका प्रकल्पातील भिवंडी परिसरातील बाधित शेतकऱ्यांनी आज पायी आंदोलन छेडले. मानकोली येथून निघालेला हा भव्य मोर्चा ठाणे जिल्हाधिकारी कार्यालयावर धडकला. जमीन संपादन तसेच योग्य मोबदल्याच्या मागण्यांसाठी प्रकल्पग्रस्त शेतकरी आक्रमक पवित्र्यात दिसून येत असून विविध प्रशासकीय मागण्या या वेळी करण्यात आल्या.
प्रमुख निर्णयकर्ते / संबंधित घटक
या आंदोलनाचे सर्व नेतृत्व गावदेवी चॅरिटेबल शेतकरी संघटनेच्या माध्यमातून थेट केले जात आहे. भिवंडी तालुक्यातील बाधित शेतकरी, स्थानिक भूमिपुत्र ग्रामस्थ, ठाणे जिल्हा पोलीस प्रशासन तसेच एमएसआरडीसी आणि एमएमआरडीए प्रशासकीय अधिकारी या संपूर्ण घटनेशी थेट जोडलेले प्रमुख घटक मानले जातात.
तात्कालिक परिणाम
मोर्चामुळे ठाणे शहरातील मुख्य रस्त्यांवर वाहतुकीचा खोळंबा टाळण्यासाठी पोलिसांनी तातडीने वाहतुकीत फेरबदल लागू केले. कोर्टनाका परिसरातील मार्गिकांवर वाहनांना प्रवेशबंदी लादण्यात आली. सर्व वाहने पर्यायी मार्गांवर वळवण्यात आल्याने शहरात काही काळ संथ गतीने प्रवासी वाहतूक सुरू असल्याचे पाहायला मिळाले.
शासकीय / प्रशासकीय भूमिका
ठाणे वाहतूक पोलिसांनी आंदोलन कालावधीत शहरासाठी विशेष वाहतूक नियमावली जारी केली. पोलिसांच्या ताफ्यासह रुग्णवाहिका तसेच अग्निशामक वाहनांना सर्व निर्बंधातून पूर्णपणे वगळण्यात आले. जिल्हाधिकारी प्रशासनाने आंदोलनकर्त्या शेतकऱ्यांचे अधिकृत निवेदन स्वीकारून मुख्य चौकसभेच्या पार्श्वभूमीवर शहरात चोख पोलीस बंदोबस्त तैनात ठेवला.
विरार-अलिबाग कॉरिडॉर आणि बाधित शेतकऱ्यांचा संघर्ष
राज्य सरकारच्या महत्त्वाकांक्षी प्रकल्पांपैकी एक असलेला विरार ते अलिबाग बहुउद्देशीय वाहतूक मार्गिका प्रकल्प पालघर, ठाणे आणि रायगड या तीन जिल्ह्यांना थेट जोडणारा मुख्य रस्ता प्रकल्प आहे. या प्रकल्पासाठी भिवंडी परिसरातील अनेक शेतकऱ्यांच्या जमिनी संपादित केल्या जात आहेत. जमीन संपादनाच्या प्रक्रियेत योग्य मोबदला मिळणे, पुनर्वसनाचे मुद्दे सुटणे अशा विविध मागण्यांसाठी बाधित शेतकरी आक्रमक झाले आहेत. गावदेवी चॅरिटेबल शेतकरी संघटनेच्या नेतृत्वाखाली मानकोली येथून ठाणे जिल्हाधिकारी कार्यालयापर्यंत पायी मोर्चाचे आयोजन करण्यात आले. शेकडो शेतकरी या आंदोलनात सहभागी झाले. ठाणे जिल्हाधिकारी कार्यालयाबाहेर चौकसभा घेऊन प्रशासनाचे लक्ष वेधण्याचा प्रयत्न आंदोलकांनी केला. या प्रकल्पाच्या अंमलबजावणीमुळे बाधित होणाऱ्या कुटुंबांनी न्यायाची मागणी लावून धरली आहे.
- पालघर, ठाणे, रायगड जिल्ह्यांना जोडणाऱ्या प्रकल्पात भिवंडीतील शेतकरी जमिनी गमावत आहेत.
- मानकोली ते ठाणे जिल्हाधिकारी कार्यालयादरम्यान काढलेल्या पायी मोर्चात शेकडो बाधितांचा सहभाग.
ठाणे शहरात वाहतूक फेरबदल आणि प्रशासकीय उपाययोजना
मोर्चामुळे ठाणे शहरातील मुख्य रस्त्यांवर तीव्र वाहतूक कोंडी निर्माण होणे टाळण्याच्या उद्देशाने प्रशासनाने तयारी केली. परिस्थिती हाताळण्यासाठी ठाणे वाहतूक पोलिसांनी तात्काळ वाहतूक मार्गात फेरबदल लागू केले. टेंभीनाका येथून कोर्टनाका, क्रिकनाका, कळवा, नवी मुंबई मार्गे सेंट्रल मैदानावरील वाहतुकीस कोर्टनाका येथे प्रवेशबंदी करण्यात आली. वाहनधारकांना कोर्टनाका येथून उजवीकडे वळून पोलीस शाळा मार्गे अथवा जीपीओ मार्गे इच्छित स्थळी जाण्याचे पर्याय उपलब्ध करून देण्यात आले. हे सर्व वाहतूक बदल आंदोलन संपेपर्यंत अंमलात ठेवण्यात आले आहेत. पोलिसांच्या वाहनांना, रुग्णवाहिकांना आणि अग्निशमन दलाच्या गाड्यांना या निर्बंधातून पूर्ण सूट देण्यात आली आहे. प्रशासनाने स्थानिक नागरिकांना सहकार्य करण्याचे आवाहन केले.
“आंदोलनाच्या पार्श्वभूमीवर कायदा व सुव्यवस्था अबाधित राखण्यासाठी तसेच शहरातील वाहतूक सुरळीत ठेवण्यासाठी कोर्टनाका परिसरात वाहतूक फेरबदल लागू करण्यात आले आहेत. अत्यावश्यक सेवेतील वाहनांना या सर्व नियमांतून पूर्णपणे वगळण्यात आले असून नागरिकांनी प्रशासनाला सहकार्य करावे.”
— ठाणे वाहतूक पोलीस विभाग, अधिकारी“विकास प्रकल्पांसाठी जमिनी देताना बाधित शेतकऱ्यांच्या सर्व हक्कांचे आणि उपजीविकेचे रक्षण होणे अत्यंत आवश्यक आहे. वाजवी मोबदला आणि पुनर्वसनाची कायदेशीर हमी मिळाल्याशिवाय शेतकरी आंदोलन मागे हटणार नाहीत. शासनाने तातडीने यावर सन्मानजनक तोडगा काढावा.”
— प्रतिनिधी, गावदेवी चॅरिटेबल शेतकरी संघटना- कोर्टनाका परिसरातील वाहतूक बंद करून पोलीस शाळा व जीपीओ मार्गे वळवण्यात आली.
- रुग्णवाहिका, अग्निशामक दल आणि रुग्णसेवा वाहनांना वाहतूक बंदीतून सूट देण्यात आली.
| मुद्दा | तपशील | स्थिती |
|---|---|---|
| प्रकल्पाचे नाव | विरार-अलिबाग बहुउद्देशीय कॉरिडॉर | प्रस्तावित |
| आंदोलनाचे स्वरूप | मानकोली ते ठाणे पायी मोर्चा | नोंदवले |
| आयोजक संघटना | गावदेवी चॅरिटेबल शेतकरी संघटना | कार्यरत |
| वाहतूक नियंत्रण | कोर्टनाका परिसरातील मार्ग फेरबदल | लागू |
पार्श्वभूमी
विरार-अलिबाग कॉरिडॉरचा वाद आणि पुढील दिशा कोणती?
मुंबई महानगर प्रदेशातील दळणवळण जलद करण्यासाठी विरार ते अलिबाग दरम्यान बहुउद्देशीय वाहतूक मार्गिका प्रकल्प आखण्यात आला. या प्रकल्पासाठी पालघर, ठाणे आणि रायगड जिल्ह्यातील शेकडो एकर शेतजमीन संपादित केली जात आहे. मागील काही वर्षांपासून संपादित जमिनीच्या मोबदल्यावरून शेतकरी आणि प्रशासन यांच्यात मतभेद कायम आहेत. वाढीव मोबदला देणे, बाधित कुटुंबांचे पुनर्वसन करणे आणि प्रकल्पबाधितांना रोजगारात प्राधान्य देणे या मागण्यांवर शेतकरी संघटना ठाम आहेत. यापूर्वीही रायगड आणि ठाणे जिल्ह्यात विविध टप्प्यांवर आंदोलने पार पडली. आज ठाणे जिल्हाधिकारी कार्यालयावर धडकलेल्या या मोर्चामुळे वादाला पुन्हा तोंड फुटले. आगामी काळात जिल्हा प्रशासन आणि शासन पातळीवर शेतकरी प्रतिनिधींसोबत बैठका घेऊन तोडगा काढण्याचे संकेत मिळत आहेत.
क्षेत्रनिहाय परिणाम
प्रशासन आणि कायदा-सुव्यवस्था
प्रशासकीय पातळीवर या घटनेचे गांभीर्य लक्षात घेऊन ठाणे शहरातील विविध भागांत कायदा व सुव्यवस्था अबाधित राखण्यासाठी पोलिसांची अतिरिक्त कुमक तैनात करण्यात आली. जिल्हाधिकारी कार्यालयाबाहेर कडक बंदोबस्त ठेवण्यात आला. वाहतूक कोंडी टाळण्यासाठी पोलीस यंत्रणा सर्व मुख्य रस्त्यांवर प्रत्यक्ष कार्यरत राहिली. आंदोलकांशी संवाद साधून परिस्थिती नियंत्रणात ठेवण्याला प्रशासनाने प्राधान्य दिले.
बाजारपेठ आणि उद्योग क्षेत्र
व्यापारी आणि उद्योग जगतात या घडामोडीनंतर ठाणे-भिवंडी मार्गावरील वाहतूक विस्कळीत झाल्याने मालवाहतुकीवर प्रत्यक्ष परिणाम दिसून आला. परिसरातील औद्योगिक वसाहतींमधील साहित्याची वाहतूक करणाऱ्या वाहनांचा वेग मंदावला. कॉरिडॉर प्रकल्प लांबणीवर पडल्यास लॉजिस्टिक आणि वाहतूक क्षेत्रातील गुंतवणुकीच्या नियोजनावर दूरगामी परिणाम जाणवण्याची शक्यता व्यापारी वर्गातून व्यक्त केली जात आहे.
सर्वसामान्य जनता
सर्वसामान्यांच्या दैनंदिन जीवनावर याचा थेट परिणाम ठाणे शहरातील मुख्य मार्गांवरील वाहतुकीत झालेल्या फेरबदलांमुळे दिसून आला. कोर्टनाका आणि टेंभीनाका परिसरातील प्रवासी वाहतूक मंदावल्याने चाकरमान्यांना मनस्ताप सहन करावा लागला. सार्वजनिक बस सेवा तसेच खासगी वाहने पर्यायी मार्गाने वळवण्यात आल्याने प्रवाशांचा अतिरिक्त वेळ खर्च झाला. तरीही रुग्णवाहिका सेवा सुरळीत राहिली.
बाधित शेतकरी वर्ग
बाधित शेतकरी वर्ग यांच्यासाठी ही घडामोड अत्यंत महत्त्वाची असून त्यांच्या जमिनींच्या भवितव्याचा आणि योग्य मोबदल्याचा प्रश्न या आंदोलनाशी जोडला गेला आहे. आपल्या न्याय्य हक्कांसाठी लढा देणाऱ्या शेतकऱ्यांमध्ये या मोर्चामुळे संघटित शक्ती निर्माण झाली. प्रशासनाकडून समाधानकारक तोडगा न निघाल्यास आंदोलन अधिक तीव्र करण्याचा निर्धार शेतकरी वर्गाकडून व्यक्त करण्यात आला आहे.
संपादकीय दृष्टिकोन
सह्याद्री मराठी विश्लेषण
विकास प्रकल्प आणि लोकभावनांचा समतोल — विरार-अलिबाग बहुउद्देशीय कॉरिडॉर हा ठाणे, पालघर आणि रायगड जिल्ह्यांच्या आर्थिक व औद्योगिक विकासासाठी महत्त्वपूर्ण प्रकल्प मानला जातो. पायाभूत सुविधांचा विस्तार करताना स्थानिक शेतकरी आणि भूधारकांचे हितसंबंध जपणे तितकेच आवश्यक ठरते. जमिनी गमावणाऱ्या शेतकऱ्यांच्या शंकांचे निरसन करणे, त्यांना रास्त मोबदला देणे आणि पारदर्शक संवाद साधणे ही प्रशासनाची मुख्य जबाबदारी आहे. आक्रमक आंदोलनांमुळे शहरात निर्माण होणारा वाहतूक कोंडीचा प्रश्न टाळण्यासाठी प्रशासनाने वेळेत ठोस पावले उचलणे गरजेचे आहे. केवळ भूसंपादन वेगाने उरकण्याऐवजी बाधित घटकांना विश्वासात घेऊन समन्वयाची भूमिका घेतली तरच अशा महत्त्वाकांक्षी प्रकल्पांची अंमलबजावणी सुरळीत आणि विनाअडथळा पार पडू शकेल.