स्वतंत्र बातमी

महाराष्ट्रातील रिक्षा आणि टॅक्सी चालकांना आता प्रवाशांशी संवाद साधताना मराठी भाषेचा वापर करणे अधिक सोपे जाणार आहे. परिवहन विभागाने परप्रांतीय चालकांसाठी मराठी भाषा माहिती पुस्तिका तयार करण्याचा निर्णय घेतला असून, त्याद्वारे मराठी भाषेचा प्रसार आणि दैनंदिन व्यवहारातील वापर वाढवण्याचा प्रयत्न केला जाणार आहे.

मुंबई, पुणे आणि ठाणे यांसारख्या शहरांमध्ये रिक्षा आणि टॅक्सी चालवणारे अनेक चालक हे परराज्यातून आलेले आहेत. त्यांना मराठी भाषा नीट समजतेच असे नाही, ज्यामुळे स्थानिक प्रवाशांशी संवाद साधताना अनेकदा अडचणी निर्माण होतात. ही दरी सांधण्यासाठी आणि महाराष्ट्राच्या अधिकृत भाषेचा सन्मान राखण्यासाठी आरटीओने हे पाऊल उचलले आहे. या माहिती पुस्तिकेत दैनंदिन व्यवहारात लागणारी सोपी मराठी वाक्ये आणि शब्दांचा समावेश असेल. प्रवाशांचे स्वागत कसे करावे, भाडे किती झाले, हे सांगण्यासाठी लागणारे अंक आणि शब्द, पत्ता किंवा मार्ग विचारण्यासाठी लागणारी आवश्यक वाक्ये, सौजन्याने बोलण्यासाठी लागणारे शब्द यांचा यामध्ये समावेश असेल. ही पुस्तिका अत्यंत साध्या आणि सोप्या भाषेत असेल, जेणेकरून कमी शिकलेले चालकही त्याचा सराव करू शकतील. परवाना प्रक्रियेत भाषेचे महत्त्व नव्या नियमांनुसार, महाराष्ट्रात रिक्षा किंवा टॅक्सीचा परवाना मिळवण्यासाठी चालकाला मराठी भाषेचे प्राथमिक ज्ञान असणे अनिवार्य आहे. मात्र, अनेकदा प्रत्यक्ष कामाच्या वेळी संवाद साधताना मर्यादा येतात. या पुस्तिकेमुळे चालकांचा आत्मविश्वास वाढेल आणि प्रवाशांनाही त्यांच्या मातृभाषेत प्रतिसाद मिळाल्याने समाधान वाटेल, असा विश्वास प्रशासनाने व्यक्त केला आहे.

महाराष्ट्र शासनाने यापूर्वीच सर्व सरकारी कार्यालये आणि सार्वजनिक सेवांमध्ये मराठीचा वापर सक्तीचा केला आहे. रिक्षा-टॅक्सी ही सार्वजनिक वाहतुकीची महत्त्वाची साधने आहेत, जिथे दररोज लाखो लोकांचा संपर्क येतो. त्यामुळे या क्षेत्रात मराठी भाषेचा वापर वाढवणे हे सांस्कृतिक आणि प्रशासकीय दृष्टीने महत्त्वाचे मानले जात आहे. परिवहन आयुक्त कार्यालयाकडून ही पुस्तिका सर्व प्रादेशिक परिवहन कार्यालयांना वितरित केली जाणार आहे. नवीन परवाना घेण्यासाठी येणाऱ्या चालकांना ही पुस्तिका दिली जाईल. तसेच, जुन्या चालकांसाठी ही पुस्तिका ऑनलाइन स्वरूपात किंवा रिक्षा युनियनच्या माध्यमातून उपलब्ध करून देण्याचे नियोजन आहे. या निर्णयाचे प्रवासी संघटनांनी स्वागत केले आहे. मुंबईत अनेकदा भाषेवरून वाद होतात, जर चालकांना प्राथमिक मराठी संवाद समजला, तर असे वाद कमी होतील, असे मत काही प्रवाशांनी व्यक्त केले. रिक्षा-टॅक्सी संघटनांनीही या उपक्रमाला पाठिंबा दिला असून, चालकांना प्रशिक्षण देण्यासाठी सहकार्य करण्याची तयारी दर्शवली आहे.