दिनांक २३ जुलै – दिनविशेष: लोकमान्य टिळक जयंती, चंद्रशेखर आझाद जयंती आणि इतिहासातील घटना
🏆 आजचे विशेष दिन
आज या प्रकारची अधिकृत नोंद उपलब्ध नाही.
राष्ट्रीय प्रसारण दिन (National Broadcasting Day): भारतात दरवर्षी २३ जुलै हा दिवस ‘राष्ट्रीय प्रसारण दिन’ म्हणून साजरा केला जातो. दिनांक २३ जुलै १९२७ रोजी ‘इंडियन ब्रॉडकास्टिंग कंपनी’ (IBC) या खाजगी कंपनीने मुंबई स्थानकावरून भारतातील पहिले रेडिओ प्रसारण सुरू केले होते. माहिती, शिक्षण आणि मनोरंजनाचे माध्यम म्हणून रेडिओने भारतीय समाजात क्रांती घडवून आणली. या ऐतिहासिक घटनेच्या स्मरणार्थ हा दिवस साजरा केला जातो.
आज या प्रकारची अधिकृत नोंद उपलब्ध नाही.
🚩 महाराष्ट्रातील महत्त्वाच्या घटना
‘केसरी’ वृत्तपत्रात इंग्रज सरकारविरुद्ध प्रक्षोभक लेख लिहिल्याबद्दल ब्रिटिश सरकारने लोकमान्य बाळ गंगाधर टिळक यांच्यावर राजद्रोहाचा खटला चालवला. मुंबई उच्च न्यायालयात चाललेल्या या खटल्याचा निकाल दिनांक २३ जुलै १९०८ रोजी लागला. या निकालात त्यांना ६ वर्षांची मंडाले (म्यानमार) येथील कारावासाची शिक्षा सुनावण्यात आली. निकालानंतर त्यांनी कोर्टात दिलेले भाषण इतिहासात अजरामर झाले.
🇮🇳 भारतातील महत्त्वाच्या घटना
मुंबईतील रेडिओ स्टेशनवरून अधिकृतपणे नियमित प्रसारणाला सुरुवात झाली. यानंतर २ ऑगस्ट १९२७ रोजी कोलकात्यात दुसरे स्टेशन सुरू झाले. पुढे जाऊन हेच प्रसारण नेटवर्क ‘ऑल इंडिया रेडिओ’ (AIR) आणि नंतर ‘आकाशवाणी’ म्हणून ओळखले जाऊ लागले.
🌎 जगातील महत्त्वाच्या घटना
दिनांक २३ जुलै १९५२ रोजी मोहम्मद नागुइब आणि गमाल अब्देल नासेर यांच्या नेतृत्वाखालील ‘फ्री ऑफिसर्स मूव्हमेंट’ने लष्करी बंड करून इजिप्तचे राजे फारुक यांना सत्तेवरून खाली खेचले. परिणामी इजिप्तमधील राजेशाही संपुष्टात आली आणि प्रजासत्ताक राज्याची स्थापना झाली.
अमेरिकेतील ॲलन हेल आणि थॉमस बॉप या दोन खगोलशास्त्रज्ञांनी स्वतंत्रपणे या धूमकेतूचा शोध लावला. हा धूमकेतू मानवी इतिहासात सर्वाधिक काळ (सुमारे १८ महिने) नुसत्या डोळ्यांनी दिसणारा धूमकेतू ठरला.
🔬 आजचा शोध / तंत्रज्ञान
विलियम बर्ट यांनी अक्षरांच्या छपाईसाठी लाकडी चौकटीत एक यंत्र विकसित केले. या यंत्राला त्यांनी ‘टायपोग्राफर’ असे नाव दिले. दिनांक २३ जुलै १८२९ रोजी त्यांना याचे पेटंट मिळाले. हे यंत्र आधुनिक टाईपरायटरचे आद्य रूप मानले जाते.
🎂 जयंती
🪔 स्मृतिदिन
🎉 आज वाढदिवस असलेल्या प्रसिद्ध व्यक्ती
📖 विशेष उल्लेख
दिनांक २३ जुलै हा भारताच्या इतिहास गगनातील दोन ध्रुवताऱ्यांच्या मिलाफाचा दिवस आहे. याच दिवशी सन १८५६ मध्ये लोकमान्य बाळ गंगाधर टिळक आणि त्यानंतर बरोबर ५० वर्षांनी सन १९०६ मध्ये चंद्रशेखर आझाद यांचा जन्म झाला.
हा केवळ योगायोग नसून नियतीने भारताच्या स्वातंत्र्यलढ्याला दिलेली एक मोठी देणगी आहे. लोकमान्य टिळकांनी वैचारिक, बौद्धिक आणि लोकशाही मार्गाने (जहाल मतवाद) ब्रिटिशांविरुद्ध असंतोष संघटित केला. त्यांनी ‘स्वराज्य’ या शब्दाला जनसामान्यांच्या मनातील ध्येय बनवले, तर दुसरीकडे चंद्रशेखर आझाद यांनी सशस्त्र क्रांतीच्या माध्यमातून याच स्वराज्यासाठी आपल्या रक्ताचे पाणी केले.
लोकमान्यांनी दिलेला वैचारिक पाया आझाद यांच्यासारख्या क्रांतिकारकांनी आपल्या बलिदानाने अधिक मजबूत केला. एकाच दिवशी जन्मलेल्या या दोन महान विभूतींनी भारताला गुलामगिरीच्या साखळदंडांमधून मुक्त करण्यासाठी दोन वेगवेगळ्या मार्गांनी परंतु एकाच ध्येयाने काम केले. आजचा दिवस या दोन्ही महापुरुषांच्या त्यागाचे आणि देशाभिमानाचे स्मरण करण्याचा दिवस आहे.
💡 आणखी थोडं
भारतीय क्रिकेटपटू युझवेंद्र चहल याचे नाव ‘वर्ल्ड चेस फेडरेशन’च्या (FIDE) अधिकृत संकेतस्थळावर अजूनही नोंदवलेले आहे. त्याने जागतिक युवा बुद्धिबळ स्पर्धेत भारताचे प्रतिनिधित्व केले होते. नंतर प्रायोजकांच्या अभावी त्याने बुद्धिबळ सोडून क्रिकेटकडे आपले लक्ष वळवले.
लोकमान्य टिळकांनी दिलेला “स्वराज्य हा माझा जन्मसिद्ध हक्क आहे…” हा नारा आणि चंद्रशेखर आझाद यांनी घेतलेली “जिवंतपणी शत्रूच्या हाती न लागण्याची” प्रतिज्ञा, या दोन्ही मूल्यांपैकी आजच्या तरुण पिढीला देशाच्या विकासासाठी कोणते मूल्य अधिक प्रेरित करते असे तुम्हाला वाटते?
स्वातंत्र्यलढ्यातील जहाल विचार आणि सशस्त्र क्रांतीचे नेतृत्व करणाऱ्या लोकमान्य टिळक व चंद्रशेखर आझाद यांच्या विचारांची प्रासंगिकता आजच्या समाजात कशी टिकून आहे, याबद्दल तुमचे मत खाली कमेंट बॉक्समध्ये नक्की नोंदवा!