स्वतंत्र बातमी

राज्यातील महाविद्यालयांमध्ये तासिका तत्त्वावर ज्ञानदानाचे कार्य करणाऱ्या शिक्षकांच्या सेवाशर्तींमध्ये सुसूत्रता आणण्यासाठी उच्च व तंत्रशिक्षण विभागाने एक अत्यंत महत्त्वाचे पाऊल उचलले आहे. या शिक्षकांची संपूर्ण माहिती एकत्रित करण्यासाठी आणि त्यांच्या तक्रारींचे निवारण करण्यासाठी एक स्वतंत्र संकेतस्थळ विकसित करण्याचा निर्णय शासनाने घेतला आहे. या संकेतस्थळाच्या माध्यमातून प्रत्येक तासिका शिक्षकाची शैक्षणिक पात्रता, त्यांच्या अनुभवाची नोंद आणि त्यांना मिळणारे मानधन याची अचूक माहिती संकलित केली जाणार आहे. दर महिन्याला एका निश्चित तारखेला या शिक्षकांना त्यांचे हक्काचे मानधन वेळेवर मिळेल, याची खात्री या नवीन सुविधेमुळे करता येणार आहे. नवीन शैक्षणिक वर्षाच्या प्रारंभापासून हे संकेतस्थळ पूर्ण क्षमतेने कार्यान्वित करण्याचा शासनाचा मानस आहे.

सध्या राज्यातील शैक्षणिक क्षेत्रासमोर रिक्त पदांचे मोठे आव्हान उभे ठाकले आहे. राज्यातील बारा शासकीय विद्यापीठांमध्ये प्राध्यापकांची सहाशे छत्तीस पदे रिक्त असून, एक हजार शंभर अनुदानित महाविद्यालयांमध्ये अकरा हजारांहून अधिक पदांवर तातडीने भरती प्रक्रिया राबवणे गरजेचे आहे. यापैकी पाच हजार दहा पदांच्या भरतीला मंजुरी मिळाली असली, तरी विविध तांत्रिक अडचणींमुळे ही प्रक्रिया संथ गतीने सुरू आहे. अनेक विभागांमध्ये पूर्णवेळ शिक्षक उपलब्ध नसल्याने विद्यार्थ्यांच्या शिक्षणाची संपूर्ण जबाबदारी या तासिका शिक्षकांच्या खांद्यावर येऊन पडली आहे. पूर्णवेळ शिक्षकांविना शैक्षणिक कामकाजाचा भार वाढल्याने तासिका शिक्षकांवरील ओझे मोठ्या प्रमाणावर वाढले असल्याचे चित्र सध्यातरी दिसत आहे.

विविध महाविद्यालयांमध्ये कार्यरत असलेल्या तासिका शिक्षकांना मिळणाऱ्या मानधनामध्ये सध्या मोठी तफावत असल्याचे निदर्शनास आले आहे. काही ठिकाणी मानधन वेळेवर मिळत नाही, तर काही ठिकाणी कामाच्या तुलनेत मोबदला कमी मिळतो, अशा तक्रारी सातत्याने समोर येत आहेत. या विसंगतीचा थेट परिणाम शिक्षणाच्या दर्जावर होत असून, शिक्षकांमध्येही असंतोषाची भावना निर्माण होत आहे. ही परिस्थिती सुधारण्यासाठी आणि मानधन वाटपात पारदर्शकता आणण्यासाठी उच्च व तंत्रशिक्षण विभागाने या सर्व शिक्षकांची माहिती डिजिटल स्वरूपात संकलित करण्याचा निर्णय घेतला आहे. या नियमनामुळे शिक्षकांना त्यांचे वेतन व सेवाविषयक कायदेशीर अधिकार अधिक चांगल्या प्रकारे समजून घेता येतील.

प्रस्तावित संकेतस्थळामध्ये राज्यातील प्रत्येक विद्यापीठ आणि महाविद्यालयातील तासिका शिक्षकांची सविस्तर नोंद ठेवली जाणार आहे. यामध्ये शिक्षकाचे अध्यापनाचे क्षेत्र, ते कोणत्या विषयांचे शिक्षण देतात, त्यांना मिळणारे मानधन आणि त्यांच्या सेवेचा कालावधी यासह इतर सर्व महत्त्वाच्या बाबींचा समावेश असेल. हे संकेतस्थळ नियमितपणे अद्ययावत ठेवले जाईल, जेणेकरून कोणत्याही क्षणी राज्य स्तरावर शिक्षकांची अचूक आकडेवारी उपलब्ध होऊ शकेल. या सुविधेमुळे शिक्षकांना त्यांच्या वेतनाबाबतची स्पष्ट आणि संघटित माहिती एका क्लिकवर उपलब्ध होणार असून प्रशासकीय कामकाजातील दिरंगाईला लगाम बसेल, अशी अपेक्षा व्यक्त केली जात आहे.

बदलत्या काळातील शैक्षणिक गरजा आणि तासिका शिक्षकांना भेडसावणाऱ्या आर्थिक अडचणींचा विचार करून हा महत्त्वपूर्ण प्रकल्प राबविण्यात येत आहे. उच्च व तंत्रशिक्षण मंत्री चंद्रकांत पाटील यांच्या मार्गदर्शनाखाली या संकेतस्थळाचे काम प्रगतीपथावर असून, पुढील शैक्षणिक वर्षापासून याची अंमलबजावणी होण्याची शक्यता आहे. या निर्णयामुळे राज्यातील हजारो तासिका शिक्षकांना मोठा दिलासा मिळणार असून, त्यांच्या कामाला योग्य सन्मान आणि मोबदला मिळण्याची प्रक्रिया अधिक सुलभ होईल. शिक्षकांच्या आर्थिक स्थैर्यामुळे राज्यातील उच्च शिक्षणाचा दर्जा अधिक उंचावण्यास निश्चितपणे मदत होणार आहे.