पंतप्रधान नरेंद्र मोदी यांनी तमिळनाडू राज्यातील कल्पक्कम येथे उभारण्यात आलेल्या ‘प्रोटोटाइप फास्ट ब्रीडर’ अणुभट्टीने निर्णायक टप्पा पार केल्याबद्दल आनंद व्यक्त केला. भारताच्या नागरी अणुऊर्जा प्रवासातील हा एक अत्यंत महत्त्वाचा टप्पा असल्याचे त्यांनी गौरवाने नमूद केले. या यशामुळे भारताच्या जागतिक दर्जाच्या वैज्ञानिक आणि अभियांत्रिकी कौशल्याचे दर्शन घडले असून, देशाच्या अणुऊर्जा कार्यक्रमाला यामुळे मोठी गती मिळाली आहे. या प्रकल्पात भारतीय वैज्ञानिकांचे परिश्रम आणि कौशल्य पणाला लागले होते, ज्याचे आज सार्थक झाले आहे, अशा भावना पंतप्रधान मोदी यांनी त्यांच्या समाज माध्यमावर व्यक्त केल्या आहेत.
भारताच्या तीन टप्प्यांच्या अणुऊर्जा विकास कार्यक्रमातील हा अत्यंत महत्त्वाचा दुसरा टप्पा आहे. या टप्प्यातील यशामुळेच तिसऱ्या टप्प्यात थोरियमवर आधारित मोठ्या प्रमाणावरील ऊर्जा निर्मितीचे स्वप्न साकार होणार आहे. भविष्यात भारताच्या विपुल थोरियम साठ्याचा वीज निर्मितीसाठी वापर करण्याच्या दृष्टीने हे एक क्रांतीकारक पाऊल ठरेल, असेही पंतप्रधानांनी यावेळी स्पष्ट केले.
तमिळनाडू राज्यातील कल्पक्कम येथे उभारण्यात आलेल्या ‘प्रोटोटाइप फास्ट ब्रीडर’ अणुभट्टीने यशस्वीरीत्या निर्णायक टप्पा गाठला आहे. या टप्प्याचा मुख्य अर्थ असा की, अणुभट्टीत आता नियंत्रित साखळी अभिक्रिया पूर्णपणे सुरू झाली असून, वीज निर्मितीच्या दिशेने हे सर्वात महत्त्वाचे पाऊल मानले जाते. या अभूतपूर्व यशामुळे भारताच्या दीर्घकालीन अणुऊर्जा कार्यक्रमाला आता नवे बळ मिळाले आहे.
‘फास्ट ब्रीडर’ अणुभट्टी ही एक विशेष प्रकारची प्रगत भट्टी आहे, जिच्यामध्ये स्वतः वापरलेल्या इंधनापेक्षा अधिक इंधन निर्माण करण्याची क्षमता आहे. यामुळे उपलब्ध इंधनाचा अत्यंत कार्यक्षम वापर होतो आणि ऊर्जा निर्मितीची प्रक्रिया अधिक टिकाऊ तसेच शाश्वत बनते. भारतासाठी हे तंत्रज्ञान विशेष महत्त्वाचे आहे, कारण आपल्या देशात थोरियमचे प्रचंड साठे उपलब्ध आहेत. या नवीन तंत्रज्ञानामुळे भविष्यात या साठ्यांचा ऊर्जेसाठी पूर्ण क्षमतेने उपयोग करणे शक्य होणार आहे.
कल्पक्कम येथील ही अणुभट्टी संपूर्णपणे स्वदेशी बनावटीच्या तंत्रज्ञानावर आधारित असून ती ‘आत्मनिर्भर भारत’ या महत्त्वाकांक्षी उपक्रमाचा एक अविभाज्य भाग आहे. या प्रकल्पामुळे भारत आता अणुइंधनाच्या बाबतीत इतर देशांवरील अवलंबित्व कमी करून स्वावलंबनाकडे वेगाने वाटचाल करत आहे. या तांत्रिक यशामुळे भारताची वैज्ञानिक आणि अभियांत्रिकी क्षमता जागतिक स्तरावर पुन्हा एकदा ठळकपणे अधोरेखित झाली असून प्रगत देशांच्या श्रेणीत भारताचे स्थान उंचावले आहे. ही अणुभट्टी सुमारे पाचशे मेगावॅट क्षमतेची असून तिची उभारणी भारतीय नाभिकीय विद्युत निगम या सरकारी संस्थेमार्फत करण्यात आली आहे. या प्रकल्पामुळे भारताच्या राष्ट्रीय ऊर्जा सुरक्षेला मोठी बळकटी मिळणार आहे. देशाच्या वाढत्या ऊर्जेच्या गरजा भागवण्यासाठी हा एक स्वच्छ, सुरक्षित आणि दीर्घकालीन उपाय म्हणून समोर आला आहे. जागतिक स्तरावर प्रगत अणुऊर्जा तंत्रज्ञान बाळगणाऱ्या मोजक्या देशांमध्ये आता भारताचे स्थान अधिक मजबूत झाले आहे. कल्पक्कम अणुभट्टीचे हे यश केवळ एक तांत्रिक प्रगती नसून ती देशाच्या उज्वल आणि ऊर्जा-संपन्न भविष्यासाठी टाकलेली एक क्रांतीकारक पायरी मानली जात आहे.