
अमेरिका आणि इराण या दोन देशांमधील वाढता तणाव निवळण्यासाठी पाकिस्तानची राजधानी इस्लामाबाद येथे शांतता चर्चेला सुरुवात झाली आहे. या प्रक्रियेतील पहिली महत्त्वाची बैठक नुकतीच पार पडली. सुमारे चार तास चाललेल्या या प्रदीर्घ चर्चेत दोन्ही देशांचे प्रतिनिधी आमनेसामने बसले होते. मात्र, दीर्घकाळ चाललेल्या या चर्चेनंतरही कोणत्याही ठोस निर्णयापर्यंत पोहोचण्यात दोन्ही पक्षांना अपयश आले आहे.
या बैठकीमध्ये होर्मुझ सामुद्रधुनी हा कळीचा आणि वादाचा मुख्य विषय ठरला. या अत्यंत महत्त्वाच्या समुद्री मार्गावरील नियंत्रण आणि त्याच्या वापराच्या अधिकारावरून अमेरिका व इराण यांच्यात तीव्र मतभेद उघड झाले. पहिल्या टप्प्यात या प्रश्नावर कोणताही मध्यममार्ग किंवा तोडगा निघू शकला नसल्याने ही चर्चा सध्या तरी अनिर्णित राहिली आहे.
या उच्चस्तरीय बैठकीत अमेरिका, इराण आणि पाकिस्तान या तिन्ही देशांचे प्रतिनिधी उपस्थित होते. अमेरिकेच्या वतीने उपराष्ट्राध्यक्ष जेडी व्हान्स यांच्या नेतृत्वाखालील शिष्टमंडळाने बाजू मांडली, तर इराणच्या वतीने त्यांच्या वरिष्ठ नेत्यांनी सहभाग नोंदवला. चर्चेच्या सुरुवातीच्या काही क्षणांमध्ये सकारात्मक वातावरण असल्याचे भासत होते, परंतु महत्त्वाच्या मुद्द्यांवरून मतभेदांची धार कायम राहिली.
पाकिस्तानने या संपूर्ण प्रक्रियेत मध्यस्थाची महत्त्वाची भूमिका पार पाडली. दोन्ही देशांनी आपले म्हणणे आणि मागण्या पाकिस्तानी अधिकाऱ्यांच्या माध्यमातून एकमेकांसमोर मांडल्या. यावेळी केवळ राजकीयच नव्हे, तर विविध तांत्रिक आणि धोरणात्मक बाबींवरही सखोल ऊहापोह करण्यात आला. पुढील काळात होणाऱ्या दुसऱ्या फेरीमध्ये यावर अधिक सविस्तर चर्चा होईल, असे संकेत प्रशासनाकडून देण्यात आले आहेत.
या शांतता चर्चेमध्ये प्रामुख्याने युद्धबंदी अधिक दृढ करणे, लेबनॉनमधील सुरू असलेला संघर्ष कायमचा थांबवणे आणि होर्मुझ जलमार्गातून होणारी तेल व वायूची वाहतूक सुरक्षित करणे या गोष्टींवर विशेष भर देण्यात आला. दरम्यान, दोन्ही देशांमध्ये पुढील चर्चेच्या फेऱ्यांचे नियोजन सुरू असून, त्यातून जागतिक शांततेसाठी काहीतरी विधायक मार्ग निघेल, अशी आशा व्यक्त केली जात आहे.