नवी दिल्लीत पावसाळ्यात दरवर्षी उद्भवणाऱ्या महापुराच्या संकटावर कायमस्वरूपी तोडगा काढण्यासाठी दिल्ली सरकारने एक निर्णय घेतला आहे. मुख्यमंत्री रेखा गुप्ता यांनी यमुना नदीच्या किनाऱ्यावर चार पूर्णांक बाहत्तर किलोमीटर लांबीची एक संरक्षक भिंत बांधण्याच्या प्रस्तावाला मंजुरी दिली आहे. २०२३ आणि २०२५ मध्ये यमुनेच्या पाणी पातळीने धोक्याची पातळी ओलांडल्यानंतर दिल्लीच्या अनेक भागांत निर्माण झालेली पूरस्थिती पाहता, हा प्रकल्प शहरासाठी जीवनवाहिनी ठरणार आहे.
ही नवीन संरक्षक भिंत रिंग रोडच्या बाजूने ते जुना रेल्वे पूल या दरम्यान बांधली जाणार आहे. हा भाग दिल्लीतील सर्वात संवेदनशील आणि पूरग्रस्त पट्टा मानला जातो. या भिंतीमुळे यमुना नदीचे पाणी नागरी वस्त्यांमध्ये शिरण्यास अटकाव होईल. या प्रकल्पासाठी अर्थसंकल्पात विशेष तरतूद करण्यात आली आहे. २०२७ च्या पावसाळ्यापूर्वी हे काम युद्धपातळीवर पूर्ण करण्याचे लक्ष्य सरकारने ठेवले आहे. यमुनेची पातळी वाढल्यानंतर दरवर्षी ज्या भागांत पाणी शिरते, अशा वस्त्यांना या भिंतीमुळे मोठा दिलासा मिळणार आहे. यामध्ये प्रामुख्याने सिव्हिल लाइन्स, काश्मिरी गेट, यमुना बाजार आणि मजनू का टीला या भागांचा समावेश आहे. ऐतिहासिक नोंदीनुसार १९७८ पासून ते २०२३ पर्यंत या भागांना पुराचा सर्वाधिक फटका बसला आहे. भिंतीच्या बांधकामामुळे येथील रस्ते, घरे आणि सरकारी इमारतींचे होणारे नुकसान टाळता येईल.
मुख्यमंत्री रेखा गुप्ता यांनी स्पष्ट केले की, ही भिंत केवळ पुरापासून संरक्षण देणार नाही, तर तिचे इतरही अनेक फायदे होतील. वेगाने वाहणाऱ्या पाण्यामुळे नदीकाठची जमीन खचण्याचे प्रकार थांबतील. भिंतीमुळे नदीपात्रात बेकायदेशीरपणे कचरा आणि राडारोडा टाकण्याला आळा बसेल, ज्यामुळे यमुनेची परिसंस्था संरक्षित राहील. रिंग रोड सारख्या महत्त्वाच्या रस्त्यांचे आयुष्य वाढेल आणि वाहतूक कोंडीची समस्या कमी होईल. सरकारने याला ‘कायमस्वरूपी उपाय’ म्हटले असले तरी, काही पर्यावरणतज्ज्ञांनी यावर चिंता व्यक्त केली आहे. तज्ज्ञांच्या मते, नदीला नैसर्गिक पूरक्षेत्रापासून तोडल्यामुळे भूजल पुनर्भरण प्रक्रियेत अडथळे येऊ शकतात. तसेच, एका बाजूला भिंत बांधल्याने पाण्याचा प्रवाह खालच्या दिशेला वळून तिथे पुराचा धोका वाढण्याची शक्यता असते. मात्र, केंद्र सरकारच्या केंद्रीय जल आणि ऊर्जा संशोधन केंद्राच्या तांत्रिक अभ्यासानंतरच हा निर्णय घेण्यात आल्याचे प्रशासनाने स्पष्ट केले आहे.