भारतीय रेल्वेच्या शिरपेचात आणखी एक मानाचा तुरा रोवला गेला आहे. वाराणसी येथील बनारस येथील रेल्वे इंजिन कारखान्याने मोझांबिक देशाला डिझेल-विद्युत रेल्वे इंजिनांची निर्यात करण्याची महत्त्वपूर्ण मोहीम यशस्वीपणे पूर्ण केली आहे. या निर्यात प्रकल्पामुळे भारतीय बनावटीच्या रेल्वे इंजिनांची जागतिक बाजारपेठेतील विश्वासार्हता पुन्हा एकदा सिद्ध झाली असून, मेक इन इंडिया मोहिमेला बळ मिळाले आहे.
भारत आणि मोझांबिक यांच्यात झालेल्या करारानुसार, बीएलडब्ल्यूने एकूण सहा डिझेल-विद्युत रेल्वे इंजिन पुरवण्याचे उद्दिष्ट ठेवले होते. यातील शेवटच्या तुकडीची नुकतीच यशस्वी निर्यात करण्यात आले. हे रेल्वे इंजिन तीन हजार अश्वशक्तीचे असून ते केप गेज रेल्वे मार्गावर चालवण्यासाठी खास डिझाइन केलेले आहेत. हे इंजिन एसी वीज वहन प्रणाली असलेल्या तंत्रज्ञानाने सज्ज असून, यात अत्याधुनिक सूक्ष्म प्रसंसाधक आधारित नियंत्रण प्रणाली बसवण्यात आली आहे. मोझांबिकमधील उष्ण आणि दमट हवामानाचा विचार करून या इंजिनांमध्ये विशेष थंड करणारी यंत्रणा आणि सुरक्षा उपकरणे बसवण्यात आली आहेत. बनारस रेल्वे इंजिन कारखान्याने केवळ इंजिनांची निर्मितीच केली नाही, तर ती आंतरराष्ट्रीय मानकांनुसार तयार केली आहेत. पूर्वी भारत अशा प्रकारच्या प्रगत इंजिनांसाठी परदेशावर अवलंबून होता, मात्र आता आपण आफ्रिकन आणि आशियाई देशांना निर्यात करत आहोत. या इंजिनांमधील अठ्ठ्याण्णव टक्क्यांहून अधिक सुटे भाग भारतातच तयार करण्यात आले आहेत. या निर्यात करारामुळे भारताला परकीय चलन मिळाले असून, देशांतर्गत लघु उद्योगांनाही काम मिळाले आहे.
मोझांबिक हा आफ्रिकेतील एक महत्त्वाचा देश असून तिथे खनिज वाहतुकीसाठी रेल्वेचा वापर होतो. भारताने पुरवलेली ही इंजिने मोझांबिकच्या पोर्ट्स अँड रेल्वे कंपनीच्या ताफ्यात सामील झाली आहेत. यामुळे तिथे अवजड मालाची वाहतूक करणे अधिक सोपे आणि स्वस्त होणार आहे. भारतीय इंजिनांच्या कार्यक्षमतेमुळे मोझांबिक सरकारने भारतासोबत भविष्यात आणखी सहकार्य करण्याचे संकेत दिले आहेत. बनारसरेल्वे इंजिन कारखाने आता केवळ डिझेल इंजिनेच नाही, तर विद्युत इंजिने आणि द्वि-कार्यप्रणाली असणारी इंजिने तयार करण्यातही आघाडीवर आहे. कारखान्याने आपल्या उत्पादन क्षमतेत वाढ केली असून, इंजिनांच्या देखभालीसाठी आवश्यक असलेले सुटे भाग देखील मोझांबिकला पुरवले जाणार आहेत. या प्रकल्पामुळे बीएलडब्ल्यू हा जगातील प्रमुख रेल्वे इंजिन उत्पादकांपैकी एक म्हणून उदयास आला आहे. भारतीय रेल्वेच्या या यशानंतर इतरही आफ्रिकन देश भारताकडून रेल्वे इंजिने आणि डबे खरेदी करण्यास उत्सुक आहेत.