
बांगलादेशच्या ढाका येथील हजरत शाहजलाल आंतरराष्ट्रीय विमानतळावर बसवण्यात आलेल्या अत्याधुनिक रडार यंत्रणेमुळे आता बांगलादेशचे संपूर्ण आकाश देखरेखीखाली आले आहे. फ्रान्सच्या थेल्स कंपनीने विकसित केलेली ही यंत्रणा केवळ नागरी उड्डाणांसाठीच नव्हे, तर देशाच्या राष्ट्रीय सुरक्षेसाठीही महत्त्वाची आहे.
या नवीन रडार यंत्रणेचे सर्वात मोठे वैशिष्ट्य म्हणजे तिची अवाढव्य क्षमता. बांगलादेश नागरी उड्डाण प्राधिकरणाने दिलेल्या माहितीनुसार, हे रडार सुमारे सहाशे पन्नास किलोमीटर अंतरापर्यंतच्या विमानांचा मागोवा घेऊ शकते. ढाका येथील मुख्य रडारला चितगाव येथील रडार यंत्रणेशी जोडण्यात आले आहे, ज्यामुळे देशाच्या कानाकोपऱ्यातील हवाई हालचालींवर लक्ष ठेवणे सोपे झाले आहे. फ्रेंच संरक्षण आणि इलेक्ट्रॉनिक्स क्षेत्रातील दिग्गज कंपनी थेल्सने हा प्रकल्प पूर्ण केला आहे. साधारण नऊशे बेचाळीस कोटी बांगलादेशी टका खर्चून उभारलेल्या या प्रकल्पामध्ये अत्याधुनिक ग्राऊंड मास्टर चारशे तीन एम रडारचा समावेश आहे. हे रडार केवळ प्रवासी विमानेच नव्हे, तर लढाऊ विमाने, ड्रोन आणि क्रूझ क्षेपणास्त्रांचाही वेध घेण्यास सक्षम आहे. या प्रकल्पामुळे बांगलादेशची हवाई वाहतूक व्यवस्था आंतरराष्ट्रीय मानकांनुसार अद्ययावत झाली आहे.
नव्या रडार यंत्रणेमुळे बांगलादेशला आर्थिक आणि धोरणात्मक दोन्ही फायदे मिळणार आहेत. पूर्वी अनेक विमाने बांगलादेशच्या आकाशातून उडताना रडारच्या टप्प्यात येत नसत. आता प्रत्येक विमानाची नोंद होणार असल्याने उड्डाण संचलन शुल्काद्वारे मिळणाऱ्या महसुलात वाढ होईल. आकाशात प्रवेश करणाऱ्या प्रत्येक वस्तूची माहिती मिळणार असल्याने घुसखोरी रोखणे सोपे होईल. नवीन हवाई वाहतूक व्यवस्थापन केंद्र चोवीस तास कार्यरत राहून विमानांचे सुरक्षित उड्डाण आणि उतरणे सुनिश्चित करेल, ज्यामुळे विमानांच्या विलंबाचे प्रमाण कमी होईल. या प्रगत रडार यंत्रणेच्या तैनात करण्यामुळे दक्षिण आशियाई देशांमध्ये चर्चेला उधाण आले आहे. विशेषतः भारताच्या ईशान्येकडील राज्यांच्या हवाई हालचालींवरही या रडारची नजर राहू शकते, असे काही तज्ज्ञांचे मत आहे. मात्र, बांगलादेशने ही यंत्रणा प्रामुख्याने आपल्या हवाई क्षेत्राच्या आधुनिकीकरणाचा भाग म्हणून राबवली असल्याचे स्पष्ट केले आहे.