अमेरिका आणि इराण यांच्यातील चालू संघर्षावर तोडगा काढण्यासाठी पाकिस्तानच्या राजधानीत इस्लामाबादमध्ये दुसऱ्या फेरीच्या शांतता वाटाघाटींची तयारी सुरू झाली आहे. अमेरिकेचे अध्यक्ष डोनाल्ड ट्रम्प यांनी आपले विशेष दूत स्टीव्ह विटकॉफ आणि राष्ट्राध्यक्षांचे जावई व सल्लागार जेरेड कुशनर यांना शनिवारी इस्लामाबादला रवाना केले. इराणचे परराष्ट्रमंत्री अब्बास अरागची हे इस्लामाबाद, मस्कत आणि मॉस्को या देशांच्या दौऱ्यावर निघाले असून पाकिस्तानमध्ये त्यांच्याशी थेट चर्चा होणार असल्याचे जाहीर केले.
या चर्चेची पार्श्वभूमी म्हणजे अमेरिकेने 28 फेब्रुवारी 2026 रोजी इराणविरुद्ध प्रमुख लष्करी कारवाई सुरू केली होती. त्यानंतर पाकिस्तानच्या मध्यस्थीने 8 एप्रिल रोजी दोन आठवड्यांचा युद्धविराम झाला. 11 व 12 एप्रिल रोजी इस्लामाबादमध्ये पहिल्या फेरीच्या वाटाघाटी तब्बल एकवीस तास चालल्या’ मात्र त्या निष्फळ ठरल्या. त्यावेळी अमेरिकेच्या शिष्टमंडळाचे नेतृत्व उपराष्ट्राध्यक्ष जे.डी. व्हान्स यांनी केले होते, तर इराणच्या शिष्टमंडळात तीनशे विरुद्ध सत्तर असा फरक होता.
पहिल्या फेरीत अण्वस्त्र कार्यक्रम आणि होर्मुझ सामुद्रधुनी या प्रमुख मुद्द्यांवर दोन्ही बाजूंमध्ये एकमत होऊ शकले नाही. अमेरिकेने निर्बंध टप्प्याटप्प्याने उठवण्याचा आग्रह धरला, तर इराणने सहा अब्ज डॉलरच्या गोठवलेल्या संपत्तीसह सर्व निर्बंध एकाच वेळी हटवण्याची मागणी केली. इराणचे परराष्ट्रमंत्री अरागची यांनी सांगितले की, दोन्ही देश सामंजस्य करारापासून अगदी थोड्या अंतरावर होते, मात्र अमेरिकेने अटी बदलल्या. दुसऱ्या बाजूने अमेरिकेने काही प्रगती झाल्याचे मान्य केले.
या दुसऱ्या फेरीत उपराष्ट्राध्यक्ष व्हान्स सहभागी होणार नसून विटकॉफ आणि कुशनर चर्चा करतील, असे श्वेतभवनाने स्पष्ट केले. इराणच्या संसद अध्यक्षांचा सहभाग नसल्याने व्हान्स यांचा दर्जा जुळत नसल्यामुळे त्यांना वगळण्यात आले, असे सांगण्यात आले. मात्र चर्चेत प्रगती झाल्यास व्हान्स इस्लामाबादला उड्डाण करण्यास तयार असतील, असेही श्वेतभवनाने सूचित केले. इराणच्या काही माध्यमांनी अरागची अमेरिकी प्रतिनिधींशी थेट बोलणार नाहीत, असे सांगितले असल्याने नेमक्या वाटाघाटींबद्दल अनिश्चितता कायम होती.
पाकिस्तानने या संपूर्ण प्रक्रियेत अत्यंत महत्त्वाची मध्यस्थाची भूमिका बजावली असून पंतप्रधान शेहबाझ शरीफ, परराष्ट्रमंत्री इशाक डार आणि संरक्षणप्रमुख आसिम मुनीर यांनी दोन्ही बाजूंशी समन्वय साधला आहे. ट्रम्प यांनी सांगितले की इराण एक प्रस्ताव घेऊन येत आहे, मात्र तो कसा असेल हे अद्याप माहीत नाही. युद्धविराम वाढवण्यात आला असून इराणचा प्रस्ताव येईपर्यंत नाकेबंदी सुरू राहील, असे ट्रम्प यांनी जाहीर केले आहे. या वाटाघाटींचे निकाल पश्चिम आशियातील भविष्यातील स्थैर्यावर दूरगामी परिणाम करणारे असतील.