
भारतीय परराष्ट्र सचिव विक्रम मिसरी यांचा नियोजित काठमांडू दौरा अनपेक्षितपणे लांबणीवर टाकण्यात आला आहे. उभय देशांमधील द्विपक्षीय संबंधांना अधिक बळकटी देण्यासाठी आणि विविध धोरणात्मक विषयांवर चर्चा करण्यासाठी हा दौरा आयोजित करण्यात आला होता. मात्र, दोन्ही देशांमधील राजकीय पातळीवरील तांत्रिक आणि प्रशासकीय कारणांमुळे हा निर्णय घेण्यात आल्याचे समजते. या दौऱ्याच्या माध्यमातून भारत आणि नेपाळमधील सहकार्याचा नवा आराखडा तयार केला जाणार होता.
यापूर्वीच्या नियोजनानुसार, परराष्ट्र सचिव नऊ आणि दहा मे रोजी नेपाळच्या दौऱ्यावर जाणार होते. या काळात त्यांची नेपाळच्या उच्चपदस्थ नेत्यांशी आणि त्यांच्या समपदस्थ अधिकाऱ्यांशी महत्त्वाची बैठक होणार होती. दोन्ही देशांमधील सीमा प्रश्न, व्यापार आणि ऊर्जा क्षेत्रातील देवाणघेवाण यांवर या बैठकीत सविस्तर चर्चा होणे अपेक्षित होते. मात्र, आता हा दौरा पुढे ढकलण्यात आल्याने या महत्त्वाच्या विषयांवरील चर्चा काही काळ थांबली आहे.
नेपाळमधील राजकीय घडामोडी आणि भारतीय परराष्ट्र मंत्रालयातील कामाची व्यस्तता ही या दौऱ्याच्या विलंबामागची प्रमुख कारणे असल्याचे सांगितले जात आहे. नेपाळमध्ये सध्या नवीन सरकार स्थापनेनंतरच्या काही अंतर्गत प्रक्रियांना वेग आला असून, अशा परिस्थितीत हा दौरा करणे सोयीचे ठरणार नाही, असा विचार दोन्ही बाजूंनी केला असावा. परराष्ट्र सचिव मिसरी यांचा हा दौरा परराष्ट्र सचिव म्हणून त्यांचा पहिलाच नेपाळ दौरा असणार होता, त्यामुळे याकडे सर्वांचे लक्ष लागले होते.
भारत आणि नेपाळमधील संबंध नेहमीच संवेदनशील आणि महत्त्वाचे राहिले आहेत. विशेषतः जलविद्युत प्रकल्प आणि रस्ते जोडणीच्या प्रकल्पांमध्ये भारताची महत्त्वाची गुंतवणूक आहे. हा दौरा लांबणीवर पडला असला तरी, दोन्ही देशांच्या परराष्ट्र मंत्रालयांनी परस्परांशी संपर्क साधून लवकरच नवीन तारखा निश्चित केल्या जातील, असे स्पष्ट केले आहे. यामुळे या प्रकल्पांच्या अंमलबजावणीवर फारसा परिणाम होणार नाही, अशी ग्वाही देखील देण्यात आली आहे.
भारत आपल्या शेजारी प्रथम धोरणांतर्गत नेपाळला विशेष महत्त्व देत आहे. या दौऱ्याच्या माध्यमातून परस्पर विश्वास वाढवणे आणि प्रलंबित प्रश्न सोडवणे हाच मुख्य उद्देश आहे. जरी हा दौरा सध्यातरी स्थगित झाला असला, तरी आगामी काळात जेव्हा परराष्ट्र सचिव काठमांडूमध्ये पोहोचतील, तेव्हा दोन्ही देशांच्या मैत्रीचे एक नवीन पर्व सुरू होईल, अशी आशा व्यक्त केली जात आहे. दोन्ही देशांचे राजनैतिक अधिकारी आता नव्या वेळापत्रकावर काम करत आहेत.