नासाने नुकतेच अंतराळ स्थानकावरून टिपलेले आपल्या पृथ्वीचे एक छायाचित्र प्रसिद्ध केले आहे. या अप्रतिम छायाचित्रात आपली पृथ्वी अंतराळातून एका गडद नारंगी रंगाच्या वलयामध्ये चमकताना दिसत आहे. अंतराळातील या अद्भुत दृश्याने जगभरातील खगोलप्रेमींचे आणि नागरिकांचे लक्ष वेधून घेतले आहे. पृथ्वीभोवती दिसणारी ही आगळीवेगळी प्रकाशाची किनार नेमकी कशामुळे निर्माण झाली आहे, याचे सविस्तर वैज्ञानिक स्पष्टीकरण अंतराळ संस्थेने दिले आहे.
नासाच्या शास्त्रज्ञांनी दिलेल्या माहितीनुसार, या छायाचित्रात दिसणारा आकर्षक नारंगी प्रकाश म्हणजे वायू-चमक म्हणजेच एअरग्लो नावाची एक नैसर्गिक खगोलीय घटना आहे. जेव्हा सूर्याकडून येणारे अतिनील किरण पृथ्वीच्या वातावरणातील रेणूंवर आदळतात, तेव्हा हवेतील वायूचे कण उत्तेजित होतात. वातावरणाच्या वरच्या थरात दोन वायूंमध्ये होणाऱ्या रासायनिक प्रक्रियेमुळे आणि रेणूंच्या आपसातील टक्करीमुळे ही प्रकाश ऊर्जा उत्सर्जित होते. रात्रीच्या वेळी हे उत्तेजित झालेले रेणू शांत होताना हा मंद प्रकाश सोडतात, ज्यामुळे पृथ्वीभोवती असे रंगीत वलय तयार होते.
हे विलोभनीय छायाचित्र आंतरराष्ट्रीय अंतराळ स्थानक जेव्हा प्रशांत महासागराच्या वरून साधारणपणे चारशे अठ्ठावीस किलोमीटर उंचीवरून प्रवास करत होते, तेव्हा तिथे असणाऱ्या एका अंतराळवीराने कॅमेऱ्यात कैद केले आहे. या छायाचित्रात पृथ्वीच्या वक्र कडेवर म्हणजेच क्षितिजावर दोनशे पन्नास मैल उंचीपर्यंत पसरलेला हा विस्तीर्ण नारंगी प्रकाश स्पष्टपणे दिसून येतो. या प्रकाशाच्या वलयाच्या पार्श्वभूमीवर अंतराळातील अथांग अंधार आणि चमकणारे अगणित तारे यांचे दृश्य अत्यंत मनमोहक आणि अद्भूत दिसते.
शास्त्रज्ञांनी स्पष्ट केले की, अंतराळातून दिसणारी ही वायू-चमक केवळ नारंगी रंगाचीच असते असे नाही, तर वातावरणातील वायूच्या प्रकारानुसार तिचे रंग बदलतात. पृथ्वीच्या वातावरणात साधारणपणे पन्नास ते चारशे मैल उंचीवर असणारे ऑक्सिजनचे अणू हिरव्या रंगाचा प्रकाश निर्माण करतात, तर सोडियम आणि नायट्रोजनचे अणू पिवळा किंवा नारंगी रंग तयार करतात. या छायाचित्रात प्रामुख्याने सोडियम आणि उपकरणांच्या विशिष्ट कोनामुळे नारंगी रंग अधिक गडद आणि प्रकर्षाने उठून दिसत आहे.
या वायू-चमकेचा अभ्यास करणे अंतराळ विज्ञानासाठी अत्यंत महत्त्वाचे मानले जाते, कारण यामुळे शास्त्रज्ञांना पृथ्वीच्या वातावरणाच्या सर्वात वरच्या थराची म्हणजेच आयन मंडळाची रचना समजून घेण्यास मदत होते. या थरातील बदलांचा थेट परिणाम आपल्या दळणवळण यंत्रणेवर आणि उपग्रहांच्या कार्यक्षमतेवर होत असतो. नासाने सामाजिक माध्यमांवर हे छायाचित्र प्रसारित केल्यानंतर अवघ्या काही तासांतच लाखो लोकांनी ते पाहिले असून, निसर्गाच्या या अनोख्या चमत्काराबद्दल आश्चर्य आणि कौतुक व्यक्त केले जात आहे.