भारतीय राष्ट्रीय राजमार्ग प्राधिकरणाने महामार्गांच्या देखभालीसाठी नवीन उपक्रम सुरू केला आहे. नवी दिल्ली येथून केंद्रीय रस्ते वाहतूक आणि राजमार्ग मंत्रालयाने याविषयीची अधिकृत माहिती दिली आहे. या नवीन धोरणांतर्गत लोकवस्तीच्या भागातील पाण्याचा निचरा करणाऱ्या यंत्रणेची आधुनिक पद्धतीने साफसफाई केली जाईल. आधुनिक तंत्रज्ञानाचा वापर करून महामार्गांची दुरवस्था रोखणे, देखभालीचा दर्जा सुधारणे आणि कंत्राटदारांना त्यांच्या जबाबदाऱ्यांची कठोरपणे अंमलबजावणी करण्यास भाग पाडणे हा या उपक्रमाचा मुख्य हेतू आहे.
पावसाळ्यापूर्वी जलवाहिन्यांची यंत्रांद्वारे स्वच्छता
प्राधिकरणाने महामार्गालगतच्या जलवाहिन्यांची स्वच्छता करण्यासाठी यंत्रांचा वापर अनिवार्य केला आहे. या विशेष आराखड्यानुसार, शहरी क्षेत्रातील राष्ट्रीय महामार्गांवर साचलेला गाळ, कचरा आणि चिखल काढण्यासाठी अत्याधुनिक यंत्रांचा वापर एकत्रितपणे केला जाईल. यामध्ये अति-दाबाने पाणी मारणारी आणि कचरा शोषून घेणारी यंत्रे, पाण्याचा उपसा करणारे पंप संच आणि हायड्रॉलिक पकड असणाऱ्या आधुनिक यंत्रांचा समावेश असेल. जलवाहिन्या तुंबल्यामुळे रस्त्यांचे होणारे नुकसान टाळण्यासाठी आणि पावसाचे पाणी वेगाने वाहून जाण्यासाठी ही नवीन मार्गदर्शक तत्त्वे लागू करण्यात आली आहेत.
खड्डे भरण्यासाठी स्वयंचलित प्रणाली
एक अत्यंत महत्त्वाचे पाऊल उचलत प्राधिकरणाने महामार्गांवरील खड्डे तातडीने आणि दर्जेदार पद्धतीने भरण्यासाठी नवीन नियमावली जाहीर केली आहे. यानुसार, रस्ते देखभालीच्या कंत्राटांमध्ये आता खड्डे भरणारी, ते दाबून सपाट करणारी स्वयंचलित यंत्रे समाविष्ट करणे बंधनकारक करण्यात आले आहे. या स्वयंचलित यंत्रांच्या वापरामुळे रस्त्यांची दुरुस्ती अत्यंत वेगाने करणे शक्य होणार असून, देखभालीसाठी लागणारा वेळ कमालीने कमी होईल. वेळेवर आणि अचूक पद्धतीने होणाऱ्या या दुरुस्तीमुळे महामार्गांची रचना दीर्घकाळ मजबूत राहील आणि रस्ते प्रवासातील अडथळे दूर होतील.
यांत्रिक पद्धतीने रस्ते सफाई
महामार्गांची स्वच्छता राखण्यासाठी आणि प्रवाशांचा प्रवास अधिक सुरक्षित करण्यासाठी प्राधिकरणाने यांत्रिक रस्ते सफाई यंत्रांचा वापर वाढवण्याचा निर्णय घेतला आहे. कामगिरीवर आधारित देखभाल कंत्राटांमध्ये या आधुनिक स्वच्छता यंत्रांचा समावेश केल्यामुळे महामार्गांवरील धूळ आणि कचरा नियमितपणे साफ केला जाईल. यामुळे केवळ रस्त्यांचे सौंदर्यच वाढणार नाही, तर धुळीमुळे होणारे अपघात आणि वाहनचालकांची गैरसोय टाळता येईल. ही यंत्रणा रस्ते वापरकर्त्यांना एक उत्तम आणि दर्जेदार प्रवासाचा अनुभव देण्यासाठी उपयुक्त ठरेल.
पायाभूत सुविधांची शाश्वतता आणि संनियंत्रण
या सर्व आधुनिक उपाययोजनांमुळे देशातील महामार्गांच्या गुणवत्तेत लक्षणीय सुधारणा होणार असून पायाभूत सुविधा अधिक शाश्वत बनतील. प्राधिकरणाने कंत्राटदार आणि सवलतधारकांना जलवाहिन्यांची देखभाल व तपासणीचे वेळापत्रक काटेकोरपणे पाळण्याचे निर्देश दिले आहेत. निश्चित केलेल्या मुदतीत काम पूर्ण न झाल्यास कंत्राटदारांवर कडक कारवाई केली जाईल, असे मंत्रालयाने स्पष्ट केले आहे. या आधुनिक तंत्रज्ञानावर आधारित उपाययोजनांमुळे भारतातील रस्ते वाहतूक क्षेत्रात एक नवीन आणि सकारात्मक बदल पाहायला मिळणार आहे.