हिंजवडीसाठी पाणी योजना अंतिम टप्प्यात
दि. 28दि. 28 । जून । 2026
पुणे येथून चालू घडामोडींमधील एक अत्यंत महत्त्वाची बातमी समोर येत असून हिंजवडी आयटी पार्क परिसरातील पिण्याच्या पाण्याचा गंभीर प्रश्न कायमस्वरूपी सोडवण्यासाठी पुणे महानगर प्रदेश विकास प्राधिकरणाने मुळशी धरणातून पाणी घेण्याची प्रक्रिया सुरू केली आहे.
१.२ टीएमसी
पीएमआरडीएने मागणी केलेला पाण्याचा कोटा
७ टीएमसी
मुळशी धरणातून सांडव्याद्वारे वाहून जाणारे एकूण उपलब्ध पाणी
५६५ कोटी रुपये
महाराष्ट्र जीवन प्राधिकरणाची पाणीपुरवठा योजना किंमत
१०० कोटी रुपये
पहिल्या टप्प्यातील कामासाठी उपलब्ध झालेला निधी
वृत्त विशेष
मुख्य घटना
हिंजवडी आयटी पार्क आणि परिसरातील वाढत्या नागरीकरणाला पाणी पुरवण्यासाठी पुणे महानगर प्रदेश विकास प्राधिकरणाने मुळशी धरणातून १.२ टीएमसी पाणी उपलब्ध करून देण्याचा अधिकृत प्रस्ताव जलसंपदा विभागाकडे सादर केला आहे.
प्रमुख निर्णयकर्ते / संबंधित घटक
पुणे महानगर प्रदेश विकास प्राधिकरण, महाराष्ट्र जीवन प्राधिकरण, महाराष्ट्र औद्योगिक विकास महामंडळ आणि जलसंपदा विभाग या योजनेची अंमलबजावणी करणारे प्रमुख घटक आहेत.
तात्कालिक परिणाम
मुळशी धरणातील पाणी कोट्याचा प्रस्ताव सादर झाल्यामुळे हिंजवडीतील आयटी कंपन्या आणि गृहप्रकल्पांना दिलासा मिळाला असून रखडलेल्या पाणी योजनेच्या कामाला प्रशासकीय गती प्राप्त झाली आहे.
शासकीय / प्रशासकीय भूमिका
जलसंपदा विभागाने मुळशी धरणातून वाया जाणाऱ्या पाण्याचा वापर करण्यास मंजुरी दिली असून पिंपरी महापालिकेचा प्रस्ताव प्राप्त झाल्यावर सविस्तर प्रकल्प आराखडा अंतिम करण्याची अधिकृत प्रशासकीय भूमिका घेतली आहे.
मुळशी धरणातील पाण्याचे समन्यायी वाटप आणि तांत्रिक नियोजन
मुळशी धरणातून सांडव्याद्वारे वाहून जाणारे ७ टीएमसी पाणी पुणे परिसरासाठी वापरण्याबाबत प्रशासकीय पातळीवर दीर्घकाळापासून चाचपणी सुरू आहे. या सात टीएमसी पाण्यापैकी पुणे महानगरपालिकेने आधीच ५ टीएमसी पाण्याचा प्रस्ताव सादर केला आहे. प्राधिकरणाने हिंजवडी क्षेत्रासाठी १.२ टीएमसी पाण्याचा कोटा निश्चित केला असून पिंपरी चिंचवड महानगरपालिकेकडून उर्वरित पाण्याचा कोटा निश्चितीचा प्रस्ताव येणे अद्याप बाकी आहे. तिन्ही संस्थांचे प्रस्ताव एकत्रित झाल्यावर जलसंपदा विभाग सविस्तर प्रकल्प आराखडा तयार करणार आहे. या संयुक्त प्रकल्पाचा एकूण खर्च तिन्ही संस्थांच्या पाणीवाटपाच्या अचूक प्रमाणावर निश्चित केला जाणार आहे.
- पुणे महानगरपालिकेने ५ टीएमसी आणि प्राधिकरणाने १.२ टीएमसी पाण्याचा प्रस्ताव दिला.
- पिंपरी महापालिकेचा प्रस्ताव आल्यानंतर जलसंपदा विभाग अंतिम आराखडा तयार करणार.
हिंजवडी आयटी पार्कसाठी ५६५ कोटींची पाणी योजना
महाराष्ट्र जीवन प्राधिकरणाने हिंजवडी आणि परिसरातील आयटी कंपन्यांना पिण्याचे पाणी पुरवण्यासाठी ५६५ कोटी रुपयांची सर्वसमावेशक योजना तयार केली आहे. या महत्वाकांक्षी योजनेसाठी पहिल्या टप्प्यात १०० कोटी रुपयांचा निधी मंजूर झाला आहे. महाराष्ट्र औद्योगिक विकास महामंडळाने या पाणी योजनेसाठी आवश्यक असलेली जागा उपलब्ध करून दिली आहे. पाण्याचा अधिकृत कोटा मंजूर नसल्यामुळे या योजनेचे प्रत्यक्ष काम थांबले होते. आता पीएमआरडीएने जलसंपदा विभागाकडे पाणी मंजुरीचा प्रस्ताव पाठवल्यामुळे कायदेशीर तांत्रिक अडचण दूर होण्याचा मार्ग मोकळा झाला आहे.
“हिंजवडी येथील पिण्याच्या पाण्याचा प्रश्न सोडवण्यासाठी ही योजना महाराष्ट्र जीवन प्राधिकरणाकडून हाती घेण्यात आली आहे. प्राधिकरणाने योजनेसाठी आवश्यक पाण्याचा कोटा मंजूर करून घेण्यासाठी सरकारकडे पाठपुरावा सुरू केला आहे.
— दीपक चौधरी, अधिकारी, महाराष्ट्र जीवन प्राधिकरण- एमआयडीसीने पाणी योजनेच्या पायाभूत सुविधा उभारणीसाठी आवश्यक जागा दिली.
- पाण्याचा कोटा मंजूर होताच बंद पडलेले काम वेगाने सुरू करण्यात येईल.
| मुद्दा | तपशील | स्थिती |
|---|---|---|
| पीएमआरडीए पाणी मागणी | १.२ टीएमसी | प्रस्ताव सादर |
| पुणे मनपा पाणी मागणी | ५ टीएमसी | प्रस्ताव सादर |
| योजनेचा एकूण खर्च | ५६५ कोटी रुपये | निधी मंजूर |
| प्रकल्प जागा उपलब्धता | एमआयडीसी क्षेत्र | पूर्ण |
पार्श्वभूमी
पुणे परिसराची वाढती पाण्याची गरज आणि पुढील पावले
पुणे शहराची आणि आयटी पार्क परिसराची लोकसंख्या वेगाने वाढत असून खडकवासला धरण साखळीतील उपलब्ध पाणी अपुरे पडत आहे का? होय, खडकवासला प्रकल्पावरील पाण्याचा ताण कमी करण्यासाठी मुळशी धरणातील अतिरिक्त पाण्याचा पर्याय समोर आला आहे. टाटा कंपनीच्या मुळशी धरणातील एकूण जिवंत पाणीसाठा १८.४७ टीएमसी असून तेथून वाया जाणाऱ्या पाण्याचा वापर करण्यास राज्य सरकारने तत्त्वतः मान्यता दिली आहे. आता जलसंपदा विभागाकडे पीएमआरडीएचा प्रस्ताव दाखल झाला असून पिंपरी महापालिकेचा अंतिम प्रस्ताव येत्या काही दिवसांत अपेक्षित आहे. त्यानंतर संयुक्त बैठकीत अंतिम पाणी वाटपाचे सूत्र निश्चित करून जलसंपदा विभाग प्रत्यक्ष पाणी उपसा आणि जलवाहिन्या टाकण्याच्या कामाला प्रशासकीय मंजुरी देईल.
क्षेत्रनिहाय परिणाम
प्रशासन आणि कायदा-सुव्यवस्था
प्रशासकीय पातळीवर या घटनेचे गांभीर्य लक्षात घेऊन पीएमआरडीए आणि जलसंपदा विभागाने समन्वय वाढवला आहे. हिंजवडी परिसरातील अनधिकृत टँकर लॉबी मोडून काढण्यासाठी ही सरकारी पाणी योजना अत्यंत महत्त्वाची ठरेल. पाणी टंचाईमुळे उद्भवणारे स्थानिक नागरिक आणि प्रशासनामधील वाद कमी होऊन कायदा सुव्यवस्था राखणे पोलिसांना सोपे जाईल.
बाजारपेठ आणि उद्योग क्षेत्र
व्यापारी आणि उद्योग जगतात या घडामोडीनंतर अतिशय सकारात्मक आणि उत्साहाचे वातावरण निर्माण झाले आहे. हिंजवडी आयटी पार्क क्षेत्रातील कंपन्यांना हक्काचे पाणी मिळाल्यास नवीन जागतिक गुंतवणूक आकर्षित होईल. बांधकाम क्षेत्रातील रखडलेले गृहप्रकल्प वेगाने पूर्ण होतील आणि सिमेंट, स्टील उद्योगाला मोठी आर्थिक गती प्राप्त होईल.
सर्वसामान्य जनता
सर्वसामान्यांच्या दैनंदिन जीवनावर याचा थेट परिणाम पाहायला मिळणार असून हिंजवडी, वाकड परिसरातील नागरिकांची टँकरच्या महागड्या पाण्यापासून कायमची सुटका होईल. शुद्ध पिण्याचे पाणी नळाद्वारे मिळणार असल्याने नागरिकांचे आरोग्य सुधारेल. सर्वसामान्यांचा पाण्यासाठी होणारा मानसिक आणि आर्थिक त्रास पूर्णपणे थांबेल.
आयटी कर्मचारी आणि व्यावसायिक
आयटी कर्मचारी आणि व्यावसायिक यांच्यासाठी ही घडामोड अत्यंत महत्त्वाची असून आयटी पार्कमधील कंपन्यांचे कामकाज सुरळीत चालण्यास मदत होईल. कर्मचाऱ्यांना निवासी भागात राहण्यासाठी पाणी टंचाईचा सामना करावा लागणार नाही. यामुळे हिंजवडी आयटी हबची जागतिक पातळीवरील व्यावसायिक विश्वासार्हता अधिक बळकट होईल.
संपादकीय दृष्टिकोन
सह्याद्री मराठी विश्लेषण
पुणे महानगर प्रदेशाचा विशेषतः आयटी पट्ट्याचा विस्तार ज्या वेगाने होत आहे, त्या प्रमाणात पायाभूत सुविधांचा विकास झालेला नाही. हिंजवडी सारख्या आंतरराष्ट्रीय कीर्तीच्या आयटी पार्कला पाण्यासाठी टँकरवर अवलंबून राहावे लागणे ही खेदजनक बाब होती. पीएमआरडीएने मुळशी धरणातून १.२ टीएमसी पाणी घेण्याचा घेतलेला निर्णय हा पुण्याच्या दृष्टीने अत्यंत योग्य आणि वेळेवर उचललेले पाऊल आहे. जलसंपदा विभागाने आता पिंपरी महापालिकेच्या प्रस्तावाची वाट न पाहता, उपलब्ध प्रस्तावांच्या आधारे तांत्रिक मंजुरीची प्रक्रिया गतिमान करणे गरजेचे आहे. हा पाणी प्रकल्प वेळेत पूर्ण झाल्यास पुण्याच्या आर्थिक आणि औद्योगिक विकासाला नवी दिशा मिळेल यात शंका नाही.