नागपूर-मुंबई समृद्धी महामार्गावरील वाहनांना आमणे येथून थेट दक्षिण मुंबईत जलद गतीने पोहोचवण्यासाठी महाराष्ट्र राज्य रस्ते विकास महामंडळाने नवीन जोडरस्ता प्रकल्प हाती घेतला आहे. खारबाव ते अंगाव दरम्यान १६.६९ किलोमीटर लांबीचा नवीन रस्ता तयार करण्याचे नियोजन पूर्ण झाले आहे.
१६.६९ किमी
जोडरस्त्याची एकूण लांबी
१ तास
प्रवासासाठी लागणारा अंदाजित वेळ
३
जोडले जाणारे मुख्य जिल्हे व उपनगर
५०%
वाहतूक कोंडीत होणारी संभाव्य घट
वृत्त विशेष
मुख्य घटना
समृद्धी महामार्गावरून येणाऱ्या वाहनांसाठी आमणे ते दक्षिण मुंबई थेट कनेक्टिव्हिटी देणाऱ्या १६.६९ किलोमीटर लांबीच्या खारबाव-अंगाव जोडरस्त्याचा आराखडा मंजूर झाला असून सद्यस्थितीत संरेखन निश्चिती पूर्ण झाली आहे.
प्रमुख निर्णयकर्ते / संबंधित घटक
महाराष्ट्र राज्य रस्ते विकास महामंडळाचे (MSRDC) वरिष्ठ अधिकारी आणि नगरविकास विभागाचे तज्ज्ञ या प्रकल्पाचे मुख्य नियोजनकर्ते आहेत.
तात्कालिक परिणाम
नवीन संरेखन निश्चित झाल्यामुळे संबंधित भागातील भूसंपादन प्रक्रियेच्या पूर्वतयारीला तातडीने वेग आला आहे. भिवंडी परिसरातील भविष्यातील वाहतुकीचा ताण कमी होण्यास मदत होणार आहे.
शासकीय / प्रशासकीय भूमिका
सरकारने मुंबई महानगर प्रदेशातील पायाभूत सुविधांचा विकास जलद गतीने करण्याचे धोरण ठेवले आहे. एमएसआरडीसीने प्रकल्पाचा सविस्तर अहवाल पर्यावरण आणि वित्तीय मंजुरीसाठी सादर केला आहे.
खारबाव ते अंगाव मार्गाचे तांत्रिक संरेखन पूर्ण
एमएसआरडीसीच्या तांत्रिक पथकाने आमणे येथील वाहतूक कोंडीचा अभ्यास करून खारबाव ते अंगाव या जोडरस्त्याचे प्रारूप तयार केले आहे. हा मार्ग समृद्धी महामार्गाच्या शेवटच्या टप्प्याला थेट मुंबईच्या कोस्टल रोड आणि इस्टर्न फ्रीवेच्या विस्तारित भागाशी जोडेल. महामंडळाच्या अधिकृत अभियंत्यांनी प्रत्यक्ष जमिनीवर जाऊन या मार्गाची आणि पुलांच्या आवश्यकतेची पडताळणी केली. भौगोलिक आणि पर्यावरणीय निकष या आराखड्यानुसार तंतोतंत जुळत असल्याचे स्पष्ट झाले. यानंतर प्रशासनाने या प्रकल्पाच्या भूसंपादनासाठी अधिसूचना काढण्याची तयारी सुरू केली आहे.
- हा जोडरस्ता भिवंडी शहराला वळसा घालून थेट खारबाव रेल्वे स्टेशन परिसराजवळ जोडला जाईल.
- मार्गावर दोन मोठे उड्डाणपूल आणि पर्यावरणपूरक भुयारी मार्ग प्रस्तावित आहेत.
दक्षिण मुंबईचा प्रवास अधिक सुकर आणि जलद होणार
नगरविकास मंत्रालयाने दिलेल्या माहितीनुसार, या पायाभूत प्रकल्पामुळे विदर्भ आणि मराठवाड्यातून समृद्धी महामार्गाने मुंबईत येणाऱ्या औद्योगिक मालाची वाहतूक थेट जवाहरलाल नेहरू पोर्ट ट्रस्ट (JNPT) आणि दक्षिण मुंबईत विनाअडथळा करता येईल. या जोडरस्त्यामुळे वाहनांना ठाणे आणि मुंब्रा येथील अंतर्गत कोंडीमध्ये अडकून पडण्याची आवश्यकता भासणार नाही. या संपूर्ण कॉरिडॉरच्या उभारणीसाठी निधी उभारणीचा सविस्तर प्रस्ताव वित्त विभागाकडे पाठवण्यात आला आहे.
“समृद्धी महामार्गाची उपयुक्तता वाढवण्यासाठी आमणे ते दक्षिण मुंबई जोडणी आवश्यक आहे. खारबाव-अंगाव रस्त्याचे संरेखन पूर्ण झाले असून आम्ही लवकरच निविदा प्रक्रिया सुरू करत आहोत.
— अनिल गायकवाड, व्यवस्थापकीय संचालक, एमएसआरडीसी“भिवंडी आणि ठाण्यातील अवजड वाहनांची कोंडी फोडण्यासाठी हा रस्ता मैलाचा दगड ठरेल. यामुळे मुंबई अंतर्गत वाहतुकीचा ताण मोठ्या प्रमाणात हलका होईल.
- प्रकल्पाच्या उभारणीसाठी अत्याधुनिक हरित कॉरिडॉर संकल्पनेचा वापर केला जाणार आहे.
- या रस्त्यामुळे नागपूर ते मुंबई दरम्यानचा मालवाहतुकीचा वेळ दोन तासांनी कमी होईल.
| मुद्दा | तपशील | स्थिती |
|---|---|---|
| प्रकल्प | समृद्धी महामार्ग दक्षिण मुंबई कनेक्टर | पूर्ण |
| मार्गिका | खारबाव ते अंगाव जोडरस्ता | पूर्ण |
| लांबी | १६.६९ किलोमीटर | नोंदवले |
| तपासणी | तांत्रिक आणि भौगोलिक सर्वेक्षण | कार्यरत |
पार्श्वभूमी
समृद्धी महामार्गाचा विस्तार आणि अंमलबजावणीची पुढील पावले
हिंदू हृदयसम्राट बाळासाहेब ठाकरे महाराष्ट्र समृद्धी महामार्ग हा नागपूर ते मुंबई दरम्यानचा ७०१ किलोमीटरचा महत्वाकांक्षी प्रकल्प आहे. या महामार्गाचे बहुतांश टप्पे वाहतुकीसाठी खुले झाले असून शेवटचा टप्पा आमणे फाट्यापर्यंत येतो. मात्र, आमणेवरून मुंबईत प्रवेश करताना चालकांना अरुंद रस्ते आणि स्थानिक वाहतुकीमुळे तासनतास अडकून राहावे लागत होते. सद्यस्थितीतील खारबाव-अंगाव जोडरस्त्याच्या मंजुरीनंतर प्रशासनाने या समस्येवर कायमस्वरूपी तोडगा काढला आहे. या प्रकल्पासाठी आवश्यक असणाऱ्या जमिनीच्या संपादनाची प्रक्रिया पुढील काळात स्थानिक प्रशासनाच्या मदतीने राबवली जाईल. या जोडमार्गाचे काम पर्यावरण नियमांच्या अधीन राहून पूर्ण केले जाणार असून पुढील वर्षात प्रत्यक्ष कामाला सुरुवात होण्याची दाट शक्यता वर्तवली जात आहे.
क्षेत्रनिहाय परिणाम
प्रशासन आणि कायदा-सुव्यवस्था
प्रशासकीय पातळीवर या घटनेचे गांभीर्य लक्षात घेऊन शासनाने भूसंपादन प्रक्रियेदरम्यान स्थानिक नागरिकांना योग्य मोबदला देण्याचे आदेश दिले आहेत. कायदा आणि सुव्यवस्था राखण्यासाठी जिल्हा प्रशासनाने भिवंडी आणि ठाणे भागात विशेष समन्वय अधिकारी नियुक्त केले आहेत. एमएमआरडीए आणि एमएसआरडीसी यांच्या संयुक्त विद्यमाने या संपूर्ण क्षेत्राचे कडक नियोजन सुरू आहे.
बाजारपेठ आणि उद्योग क्षेत्र
व्यापारी आणि उद्योग जगतात या घडामोडीनंतर लॉजिस्टिक, गोदाम (वेअरहाउसिंग) आणि रिअल इस्टेट क्षेत्रातील कंपन्यांमध्ये मोठ्या गुंतवणुकीचे संकेत मिळत आहेत. भिवंडी परिसरातील व्यावसायिक केंद्रांना थेट बंदराची जोडणी मिळाल्याने आयात-निर्यात व्यापाराला मोठी गती मिळण्याची चिन्हे दिसत आहेत. जमीन खरेदी-विक्रीच्या बाजारपेठेत या नवीन कॉरिडॉरमुळे मोठे आर्थिक बदल घडून येत आहेत.
सर्वसामान्य जनता
सर्वसामान्यांच्या दैनंदिन जीवनावर याचा थेट परिणाम दिसत असून ठाणे आणि मुंबई परिसरातील नोकरदार वर्गाचा प्रवासाचा वेळ कमालीचा कमी होणार आहे. अंतर्गत रस्त्यांवरील अवजड वाहनांची संख्या कमी झाल्यामुळे अपघातांचे प्रमाण आणि हवेचे प्रदूषण कमी होण्यास मदत होईल. नागरिकांना जलद आणि सुरक्षित प्रवासाचा उत्तम पर्याय उपलब्ध होणार आहे.
वाहनधारक आणि व्यावसायिक
वाहनधारक आणि मालवाहतूकदार यांच्यासाठी ही घडामोड अत्यंत महत्त्वाची असून इंधनाचा खर्च आणि वाहनांची झीज मोठ्या प्रमाणावर वाचणार आहे. वेळेत माल पोहोचवणे शक्य झाल्यामुळे वाहतूक व्यवसायाला स्थैर्य लाभेल. लॉजिस्टिक संघटनांनी या नवीन रस्त्याच्या आखणीबद्दल आनंद व्यक्त केला आहे.
संपादकीय दृष्टिकोन
सह्याद्री मराठी विश्लेषण
समृद्धी महामार्गाला थेट दक्षिण मुंबईशी जोडणाऱ्या खारबाव-अंगाव जोडरस्त्याचे नियोजन रस्ते विकास महामंडळाचे एक दूरगामी आणि कौतुकास्पद पाऊल आहे. हजारो कोटी रुपये खर्चून बांधलेला महामार्ग जर शहराच्या वेशीवर येऊन वाहतूक कोंडीत अडकत असेल, तर त्या प्रकल्पाचा मूळ उद्देश अर्धवट राहतो. केवळ मुख्य महामार्ग बांधणे पुरेसे नसून शहरांतर्गत कनेक्टिव्हिटी सुधारणे तितकेच गरजेचे आहे, हे या नवीन प्रकल्पावरून अधोरेखित होते. भूसंपादन आणि पर्यावरण मंजुरी हे अशा मोठ्या प्रकल्पांमधील मुख्य अडथळे असतात. शासनाने यापुढील काळात लालफितीचा कारभार बाजूला ठेवून, या जोडरस्त्याचे काम कालबद्ध मर्यादेत आणि पूर्ण पारदर्शकतेने पूर्ण करणे मुंबईच्या शाश्वत विकासासाठी काळाची गरज आहे.