गुवाहाटी येथील ऐतिहासिक नेहरू स्टेडियमचा संपूर्ण कायापालट करून त्याचे रूपांतर अत्याधुनिक फुटबॉल क्रीडा संकुलात केले जात आहे. क्रीडा संकुलाच्या पुनर्विकासासाठी आसाम मंत्रिमंडळाने सातशे पासष्ट कोटी रुपयांच्या निधीला प्रशासकीय मंजुरी दिली आहे. ६४ वर्षे जुनी असलेली ही बहुउद्देशीय वास्तू पूर्णपणे पाडून त्या जागी आंतरराष्ट्रीय दर्जाचे फुटबॉल स्टेडियम उभारण्याचे काम सुरू झाले आहे. हे स्टेडियम पूर्णपणे फिफा श्रेणी दोनच्या मानकांनुसार तयार केले जात आहे.
७६५ कोटी रुपये
प्रकल्पासाठी मंजूर एकूण निधी
२५ हजार
स्टेडियमची नवीन प्रेक्षक आसन क्षमता
५
संकुलात समाविष्ट मुख्य खेळांच्या आधुनिक सुविधा
१५००
वाहनांसाठी उभारण्यात येणारी नवीन पार्किंग क्षमता
वृत्त विशेष
मुख्य घटना
गुवाहाटी येथील नेहरू स्टेडियम पूर्णपणे पाडून त्या जागी नवीन आंतरराष्ट्रीय दर्जाचे फुटबॉल मैदान उभारले जात आहे. बांधकाम क्षेत्रातील अग्रगण्य लार्सन अँड टुब्रो (L&T) कंपनीकडे या कामाची अधिकृत जबाबदारी सोपवण्यात आली आहे. सद्यस्थितीमध्ये जुने बांधकाम पाडण्याचे आणि पायाभरणीचे काम मैदानावर वेगाने सुरू आहे.
प्रमुख निर्णयकर्ते / संबंधित घटक
आसामचे मुख्यमंत्री डॉ. हिमंत बिस्वा सरमा यांच्या नेतृत्वाखालील मंत्रिमंडळाने या प्रकल्पाला मंजुरी दिली. आसाम फुटबॉल असोसिएशन आणि राज्याचा क्रीडा विभाग या कामावर थेट देखरेख ठेवून आहेत. राधा गोविंद बरुआ यांनी स्थापन केलेल्या या ऐतिहासिक संकुलाचा चेहरा बदलण्याची मुख्य जबाबदारी सार्वजनिक बांधकाम विभागाकडे आहे.
तात्कालिक परिणाम
गुवाहाटी शहरातील मुख्य क्रीडा हालचाली तात्पुरत्या स्वरूपात इतर मैदानांवर स्थलांतरित करण्यात आल्या आहेत. जुनी प्रशासकीय कार्यालये आणि क्रीडा वसतिगृहे रिकामी करून पाडण्याची प्रक्रिया सुरू झाली आहे. स्टेडियमच्या आजूबाजूच्या वाहतूक व्यवस्थेत अंशतः बदल करण्यात आले आहेत.
शासकीय / प्रशासकीय भूमिका
आसाम सरकारने या प्रकल्पाला विशेष प्राधान्य दिले असून निधी थेट मंजूर केला आहे. राष्ट्रीय आणि आंतरराष्ट्रीय स्पर्धांचे यजमानपद मिळवण्यासाठी क्रीडा मंत्रालयाने फिफाच्या तांत्रिक समितीशी समन्वय साधला आहे. प्रशासनाने कामाचा दर्जा राखण्यासाठी तज्ज्ञ अभियंत्यांची विशेष नियुक्ती केली आहे.
अत्याधुनिक सुविधांचे नवीन केंद्र
क्रीडा संकुलामध्ये केवळ फुटबॉल मैदान नसून इतर खेळांसाठी आंतरराष्ट्रीय दर्जाच्या पायाभूत सुविधा उभारण्यात येत आहेत. खेळाडूंच्या सर्वांगीण विकासासाठी हे पाऊल उचलले गेले आहे.
- संकुलात नवीन इनडोअर स्टेडियम, जलरण (स्विमिंग पूल) आणि बॅडमिंटन कोर्टची उभारणी.
- टेबल टेनिस, युद्धकला (मार्शल आर्ट्स) आणि खेळाडूंसाठी आधुनिक वसतिगृहाची सोय.
ईशान्य भारतातील फुटबॉल क्रांती आणि जागतिक मानके
आसाम सरकारने क्रीडा क्षेत्रातील पायाभूत सुविधांची दरी सांधण्यासाठी या भव्य प्रकल्पाची पायाभरणी केली आहे. नेहरू स्टेडियमला क्रिकेट आणि फुटबॉल अशा दोन्ही खेळांचा मोठा ऐतिहासिक वारसा लाभला आहे. या मैदानाने १९८३ ते २०१० दरम्यान तेरा आंतरराष्ट्रीय एकदिवसीय क्रिकेट सामन्यांचे यशस्वी यजमानपद भूषवले आहे. सचिन तेंडुलकर, सुनील गावस्कर आणि कपिल देव यांसारख्या दिग्गज खेळाडूंनी हे मैदान गाजवले आहे. फुटबॉल जगतात प्रतिष्ठेची मानली जाणारी ‘बोर्डोलोई ट्रॉफी’ याच मैदानावर खेळवली जात असे. नवीन आराखड्यानुसार आता हे मैदान पूर्णपणे फुटबॉल केंद्रित असेल. स्टेडियममधील प्रत्येक आसनावरून प्रेक्षकांना सामन्याचा स्पष्ट आणि थेट आनंद घेता येईल अशी रचना करण्यात आली आहे. फिफाच्या आंतरराष्ट्रीय नियमांनुसार खेळाडूंसाठी अत्याधुनिक तालीम मैदाने (प्रॅक्टिस पिचेस) तयार केली जात आहेत. या प्रकल्पामुळे गुवाहाटी शहर देशातील फुटबॉलचे मुख्य केंद्र बनणार आहे.
“आसाममधील युवा खेळाडूंच्या सुप्त गुणांना वाव देण्यासाठी हा सातशे पासष्ट कोटी रुपयांचा प्रकल्प अत्यंत महत्त्वाचा आहे. नेहरू स्टेडियमच्या पुनर्विकासामुळे ईशान्य भारताला जागतिक क्रीडा नकाशावर एक नवीन आणि सन्मानाचे स्थान मिळेल.”
— डॉ. हिमंत बिस्वा सरमा, मुख्यमंत्री, आसाम“फुटबॉलसाठी स्वतंत्र आणि समर्पित स्टेडियम असणे ही काळाची गरज होती. फिफा मानकांनुसार होणारे हे बांधकाम भारतीय फुटबॉलचा दर्जा उंचावण्यासाठी अत्यंत पूरक ठरेल यात शंका नाही.”
— अधिकृत प्रतिनिधी, आसाम फुटबॉल असोसिएशन- आंतरराष्ट्रीय सामन्यांच्या आयोजनामुळे राज्याच्या क्रीडा पर्यटनात मोठी वाढ होईल.
- स्थानिक स्तरावर नवीन फुटबॉल क्लब आणि प्रशिक्षण अकॅडमी सुरू होण्याचा मार्ग मोकळा होईल.
| मुद्दा | तपशील | स्थिती |
|---|---|---|
| प्रकल्प विकासक | लार्सन अँड टुब्रो (L&T) कंपनी | कार्यरत |
| स्टेडियम दर्जा | फिफा (FIFA) श्रेणी दोन | पूर्ण |
| मंजूर निधी | सातशे पासष्ट कोटी रुपये | निधी मंजूर |
| मुख्य उद्दिष्ट | आंतरराष्ट्रीय फुटबॉल स्पर्धांचे आयोजन | नोंदवले |
पार्श्वभूमी
नेहरू स्टेडियमच्या सहा दशकांच्या प्रवासाची पार्श्वभूमी
गुवाहाटी येथील नेहरू स्टेडियमची स्थापना १९६२ मध्ये झाली होती. आसामच्या क्रीडा विश्वाचे शिल्पकार राधा गोविंद बरुआ यांच्या प्रयत्नातून हे बहुउद्देशीय संकुल उभे राहिले होते. गेल्या सहा दशकांत या मैदानाने रणजी ट्रॉफी, दुलीप ट्रॉफी, संतोष ट्रॉफी आणि फेडरेशन कप यांसारख्या देशातील सर्वोच्च स्पर्धा अनुभवल्या आहेत. काळाच्या ओघात ही वास्तू जुनी झाली होती आणि आंतरराष्ट्रीय स्पर्धांसाठी आधुनिक सोयीसुविधांचा अभाव जाणवत होता. आसाम सरकारने नोव्हेंबर २०२५ मध्ये या स्टेडियमच्या संपूर्ण पुनर्विकासाचा ऐतिहासिक निर्णय घेतला. पुढील पाऊल म्हणून बांधकाम कंपनीने मैदानावर प्रत्यक्ष कामाला सुरुवात केली असून संपूर्ण संकुल नवीन स्वरूपात उभे राहण्यास काही वर्षांचा कालावधी लागण्याची शक्यता आहे.
क्षेत्रनिहाय परिणाम
प्रशासन आणि कायदा-सुव्यवस्था
प्रशासकीय पातळीवर या घटनेचे गांभीर्य लक्षात घेऊन आसाम सरकारने क्रीडा आणि सार्वजनिक बांधकाम विभागाची संयुक्त समिती स्थापन केली आहे. बांधकाम क्षेत्रातील सुरक्षितता आणि वाहतूक व्यवस्थापनासाठी स्थानिक प्रशासनाने विशेष नियमावली तयार केली आहे. स्टेडियम परिसरातील कायदा व सुव्यवस्था राखण्यासाठी चोवीस तास पोलीस गस्त तैनात करण्यात आली आहे.
बाजारपेठ आणि उद्योग क्षेत्र
व्यापारी आणि उद्योग जगतात या घडामोडीनंतर क्रीडा साहित्याची निर्मिती करणाऱ्या कंपन्यांमध्ये मोठा उत्साह पाहायला मिळत आहे. गुवाहाटी आणि आजूबाजूच्या परिसरातील बांधकाम साहित्याची बाजारपेठ कमालीची गतीमान झाली आहे. हॉटेल व्यवसाय, आदरातिथ्य क्षेत्र आणि स्थानिक वाहतूकदारांना या मोठ्या प्रकल्पामुळे नवीन व्यावसायिक संधी उपलब्ध होत आहेत.
सर्वसामान्य जनता
सर्वसामान्यांच्या दैनंदिन जीवनावर याचा थेट परिणाम शहराच्या क्रीडा संस्कृतीच्या विकासाच्या रूपात दिसून येईल. गुवाहाटीमधील नागरिकांना आणि क्रीडाप्रेमींना आपल्याच शहरात आंतरराष्ट्रीय दर्जाचे सामने प्रत्यक्ष पाहण्याची उत्तम संधी मिळणार आहे. स्टेडियमच्या नवीन रचनेमुळे शहरातील पायाभूत सुविधांचा दर्जा उंचावेल.
खेळाडू आणि क्रीडा विद्यार्थी
खेळाडू आणि क्रीडा क्षेत्रातील विद्यार्थी यांच्यासाठी ही घडामोड अत्यंत महत्त्वाची असून त्यांना आधुनिक वातावरणात जागतिक दर्जाचे प्रशिक्षण मिळणे सुलभ होईल. क्रीडा विज्ञान आणि शारीरिक शिक्षण घेणाऱ्या विद्यार्थ्यांना नवीन रोजगार संधी मिळतील. स्थानिक पातळीवरील तरुण फुटबॉलपटूंना राष्ट्रीय संघात स्थान मिळवण्यासाठी आवश्यक सुविधा उपलब्ध होतील.
संपादकीय दृष्टिकोन
सह्याद्री मराठी विश्लेषण
ईशान्य भारतातील क्रीडा क्षेत्राचे नवे पर्व — गुवाहाटी येथील नेहरू स्टेडियमचा सातशे पासष्ट कोटी रुपये खर्चून केला जाणारा पुनर्विकास हा केवळ एक पायाभूत सुविधा प्रकल्प नाही. हे देशातील फुटबॉलच्या बदलत्या मानसिकतेचे प्रतीक आहे. ईशान्य भारताला भारतीय फुटबॉलचा पाळणा मानले जाते, परंतु योग्य पायाभूत सुविधांअभावी येथील प्रतिभेला जागतिक व्यासपीठ मिळत नव्हते. आसाम सरकारने घेतलेला हा निर्णय कौतुकास्पद आहे. एकाच मैदानावर अनेक खेळ खेळवण्यापेक्षा एका खेळासाठी समर्पित आंतरराष्ट्रीय स्टेडियम उभारणे अधिक फायदेशीर ठरते. फिफाच्या मानकांनुसार बांधले जाणारे हे स्टेडियम भविष्यात आंतरराष्ट्रीय स्पर्धांचे आयोजन करून भारताची पत वाढवेल. प्रशासनाने या प्रकल्पाचे काम निश्चित वेळेत आणि पारदर्शक पद्धतीने पूर्ण करणे आवश्यक आहे. हा प्रकल्प पूर्ण झाल्यानंतर ईशान्य भारतातील क्रीडा क्रांतीला खऱ्या अर्थाने नवीन दिशा मिळेल.