मुसळधार पावसाने रायगडात पूरस्थिती
दि. 06दि. 06 । जुलै । 2026
अलिबाग येथून चालू घडामोडींमधील एक अत्यंत महत्त्वाची बातमी समोर येत असून रायगड जिल्ह्यात मुसळधार पावसामुळे पूरस्थिती निर्माण झाली आहे. प्रमुख नद्यांनी धोक्याची पातळी ओलांडल्यामुळे अनेक भागांतील जनजीवन विस्कळीत झाले आहे.
४
धोक्याची पातळी ओलांडलेल्या प्रमुख नद्या
१२.२०
अंबा नदीची नागोठणे येथील सद्य पातळी मीटरमध्ये
७
मुंबई-गोवा महामार्ग ठप्प राहिलेला कालावधी तासांत
५
जिल्ह्यात सलग पाऊस सुरू असलेले एकूण दिवस
वृत्त विशेष
मुख्य घटना
रायगड जिल्ह्यात गेल्या पाच दिवसांपासून कोसळणाऱ्या मुसळधार पावसामुळे अंबा, कुंडलिका, सावित्री आणि पाताळगंगा नद्यांना पूर आला आहे. नद्यांनी धोक्याची पातळी ओलांडल्याने नागोठणे, रोहा, कर्जत आणि खोपोली शहरांतील सखल भागात पुराचे पाणी शिरले आहे.
प्रमुख निर्णयकर्ते / संबंधित घटक
रायगडचे जिल्हाधिकारी आणि जिल्हा आपत्ती व्यवस्थापन प्राधिकरणाचे अधिकारी परिस्थितीवर नियंत्रण ठेवून आहेत. एनडीआरएफ आणि स्थानिक बचाव पथके पूरग्रस्तांच्या मदतीसाठी तैनात करण्यात आली आहेत.
तात्कालिक परिणाम
अंबा नदीचे पाणी रस्त्यावर आल्यामुळे मुंबई-गोवा राष्ट्रीय महामार्गावरील वाहतूक सलग सात तासांपेक्षा जास्त काळ पूर्णपणे ठप्प झाली आहे. नागोठणे शहरात सलग दुसऱ्या दिवशी पूरस्थिती निर्माण झाली असून अनेक गावांचा संपर्क तुटला आहे.
शासकीय / प्रशासकीय भूमिका
हवामान विभागाने जिल्ह्यासाठी रेड अलर्ट जारी केला आहे. जिल्हा प्रशासनाने नदी किनाऱ्यावरील आणि डोंगर उतारावरील गावांना तातडीने सतर्कतेचा इशारा दिला असून पोलादपूर भागात दरड कोसळण्याच्या भीतीने नागरिकांचे सुरक्षित स्थलांतर सुरू केले आहे.
नद्यांची पाणी पातळी वाढली; नागोठणे आणि खोपोलीत पाणी
रायगड जिल्ह्यात पावसाचा हाहाकार सुरू आहे. अंबा नदीची धोका पातळी ९ मीटर निश्चित आहे. ही नदी सध्या १२.२० मीटरवरून वाहत आहे. नागोठणे बाजारपेठेत पुराचे पाणी शिरले आहे. कुंडलिका नदी रोहा परिसरात धोक्याच्या पातळीच्या वर आहे. पाताळगंगा नदी खालापूर आणि आपटा भागात पात्राबाहेर वाहत आहे. खालापूर जवळील सावरोली पुलावरून पाणी वाहू लागल्याने येथील वाहतूक पूर्णपणे बंद करण्यात आली आहे. खोपोली शहरात सखल भागातील घरांमध्ये पाणी शिरले आहे. आपत्ती व्यवस्थापन यंत्रणा पूरग्रस्त भागात गस्त घालत आहे. नागरिकांना उंचावर जाण्याच्या सूचना लाऊडस्पीकरवरून दिल्या जात आहेत. आपत्कालीन नियंत्रण कक्ष २४ तास परिस्थितीवर लक्ष ठेवून आहेत.
- अंबा नदीने धोका पातळी ओलांडल्याने नागोठण्यात सलग दुसऱ्या दिवशी गंभीर परिस्थिती आहे.
- जिल्ह्यातील सर्व लहान-मोठे नाले आणि ओढे दुथडी भरून वाहत आहेत.
महामार्ग ठप्प आणि दरडी कोसळण्याचा धोका
मुसळधार पावसामुळे मुंबई-गोवा महामार्गावर वाहनांच्या लांब रांगा लागल्या आहेत. प्रवाशांचे अन्न आणि पाण्याविना हाल होत आहेत. पोलादपूर परिसरात डोंगर उतारावर राहणाऱ्या कुटुंबांना सुरक्षित स्थळी हलवण्यात आले आहे. महाडमधील सावित्री नदीच्या पातळीत वेगाने वाढ होत आहे. समुद्राला असलेल्या भरतीमुळे नदीचे पाणी ओसरण्यात अडथळे येत आहेत. प्रशासनाने आपत्कालीन मदतीसाठी हेल्पलाइन क्रमांक जाहीर केले आहेत. पुढील दोन दिवस अतिवृष्टीचा इशारा कायम आहे.
“जिल्ह्यात पूरस्थिती असून सर्व प्रमुख नद्या धोक्याच्या पातळीवर आहेत. नागरिकांनी अत्यंत आवश्यक कामाशिवाय घराबाहेर पडू नये. नदीकाठच्या रहिवाशांनी प्रशासनाच्या सूचनांचे काटेकोर पालन करावे.
— जिल्हाधिकारी, जिल्हा प्रशासन, रायगड- पूरग्रस्त भागातील नागरिकांना सुरक्षित शाळा आणि समाजमंदिरांमध्ये निवासाची व्यवस्था केली आहे.
- धबधबे आणि पर्यटन स्थळांवर पर्यटकांना जाण्यास कडक प्रतिबंध करण्यात आला आहे.
| मुद्दा | तपशील | स्थिती |
|---|---|---|
| पूरबाधित नद्या | अंबा, कुंडलिका, सावित्री, पाताळगंगा | पूरस्थिती |
| वाहतूक कोंडी | मुंबई-गोवा महामार्ग | ठप्प |
| हवामान अंदाज | रेड अलर्ट | लागू |
| नागरिकांचे स्थलांतर | पोलादपूर क्षेत्र | सुरू |
पार्श्वभूमी
कोकणातील अतिवृष्टी आणि आपत्ती व्यवस्थापन तयारी
रायगड जिल्ह्यात दरवर्षी जुलै महिन्यात अतिवृष्टीमुळे पूर परिस्थिती निर्माण होते. महाड आणि चिपळूण भागातील जुन्या पुराचा अनुभव लक्षात घेऊन यंदा प्रशासनाने मे महिन्यापासून पूर्वतयारी केली होती. नद्यांमधील गाळ काढण्याचे काम काही प्रमाणात झाले होते. सद्यस्थितीत पाऊस पाच दिवसांपासून थांबलेला नाही. हवामान केंद्राने अरबी समुद्रात कमी दाबाचा पट्टा निर्माण झाल्याचे स्पष्ट केले आहे. पुढील आदेश येईपर्यंत आपत्कालीन बचाव यंत्रणा तैनात राहतील.
क्षेत्रनिहाय परिणाम
प्रशासन आणि कायदा-सुव्यवस्था
प्रशासकीय पातळीवर या घटनेचे गांभीर्य लक्षात घेऊन पोलीस दल आणि स्थानिक महसूल विभागाची पथके तैनात केली आहेत. महामार्गावरील अडकलेल्या वाहनांना सुरक्षित ठिकाणी वळवण्यासाठी वाहतूक पोलीस काम करत आहेत. पूरबाधित गावांमध्ये रात्रीची पाळत वाढवण्यात आली आहे.
बाजारपेठ आणि उद्योग क्षेत्र
व्यापारी आणि उद्योग जगतात या घडामोडीनंतर मोठे नुकसान झाले आहे. नागोठणे आणि रोहा येथील बाजारपेठांमधील दुकानांमध्ये पाणी शिरल्याने कोट्यवधी रुपयांचे सामान खराब झाले आहे. वाहतूक ठप्प झाल्याने मुंबईकडे जाणाऱ्या भाजीपाला पुरवठ्यावर परिणाम झाला आहे.
सर्वसामान्य जनता
सर्वसामान्यांच्या दैनंदिन जीवनावर याचा थेट परिणाम झाला असून लोकांचे घरे आणि संसार पाण्याखाली गेले आहेत. पिण्याच्या पाण्याच्या विहिरींमध्ये पुराचे पाणी शिरल्याने शुद्ध पाण्याचा प्रश्न निर्माण झाला आहे. वीज पुरवठा खंडित झाल्याने अनेक भागात अंधाराचे साम्राज्य आहे.
संबंधित मच्छिमार आणि शेतकरी
शेतकरी यांच्यासाठी ही घडामोड अत्यंत महत्त्वाची असून भातशेती पूर्णपणे पाण्याखाली गेली आहे. समुद्रात वादळी वारे वाहण्याची शक्यता असल्याने मच्छिमारांना नौका किनाऱ्यावरच ठेवण्याचे आदेश दिले आहेत. शेती आणि मासेमारी व्यवसायाचे मोठे आर्थिक नुकसान झाले आहे.
संपादकीय दृष्टिकोन
सह्याद्री मराठी विश्लेषण
रायगड जिल्ह्यातील पूरस्थिती दरवर्षी अधिक गंभीर होत चालली आहे. अंबा आणि कुंडलिका नद्यांनी धोका पातळी ओलांडणे ही केवळ नैसर्गिक आपत्ती नाही. नद्यांच्या पात्रात झालेली अतिक्रमणे आणि गाळ यामुळे पाण्याची वहन क्षमता कमी झाली आहे. मुंबई-गोवा महामार्ग सात तास ठप्प होणे हे दळणवळण व्यवस्थेतील त्रुटी दाखवते. प्रशासनाने केवळ रेड अलर्ट जारी करून थांबणे पुरेसे नाही. डोंगर उतारावरील गावांचे कायमस्वरूपी पुनर्वसन करणे आवश्यक आहे. दरवर्षी कोट्यवधी रुपयांचे नुकसान सोसणाऱ्या व्यापारी आणि शेतकऱ्यांना ठोस दिलासा मिळायला हवा. निसर्गाच्या इशाऱ्याकडे दुर्लक्ष केल्यास भविष्यात यापेक्षा मोठ्या संकटांना सामोरे जावे लागेल.