भीषण भूकंपानंतर भारताने केलेल्या तातडीच्या मदतीबद्दल व्हेनेझुएलाने भारताचे जाहीर आभार मानले आहेत. चोवीस जून रोजी व्हेनेझुएला देशात सात दशांश दोन आणि सात दशांश पाच रिश्टर स्केल तीव्रतेचे लागोपाठ दोन प्रचंड मोठे भूकंप झाले. या कठीण संकटसमयी भारताने ‘ऑपरेशन अमिस्ताद’ अंतर्गत तातडीने मदत मोहीम सुरू केली.
दोन हजार नऊशे चोपन्न
भूकंपामुळे मृत्यू पावलेले नागरिक
सोळा हजार
आपत्तीत जखमी झालेले नागरिक
पस्तीस टन
भारताने पाठवलेले मदत साहित्य
चारशे
फिरत्या रुग्णालयात दररोज उपचार घेणारे रुग्ण
वृत्त विशेष
मुख्य घटना
व्हेनेझुएला देशात चोवीस जून रोजी दोन मोठे भूकंप झाले. या आपत्तीत दोन हजार नऊशे चोपन्न नागरिकांचा मृत्यू झाला असून अनेक इमारती जमीनदोस्त झाल्या आहेत. भारताने तिथे ‘ऑपरेशन अमिस्ताद’ अंतर्गत मोठे मदतकार्य सुरू केले असून सद्यस्थिती पूर्णपणे नियंत्रणात आणण्याचे प्रयत्न सुरू आहेत.
प्रमुख निर्णयकर्ते / संबंधित घटक
भारताचे पंतप्रधान नरेंद्र मोदी यांच्या मार्गदर्शनाखाली भारतीय लष्कर आणि हवाई दल मदतकार्य करत आहे. व्हेनेझुएलाच्या हंगामी राष्ट्रपती डेल्सी रॉड्रिग्ज आणि परराष्ट्र मंत्री इव्हान गिल या मोहिमेचे थेट समन्वय साधत आहेत. भारतीय राजदूत पी. के. अशोक बाबू स्थानिक पातळीवर देखरेख करत आहेत.
तात्कालिक परिणाम
आपत्तीनंतर व्हेनेझुएलामध्ये सात दिवसांचा राष्ट्रीय शोक जाहीर करण्यात आला आहे. भारतीय लष्कराने तातडीने आंतरराष्ट्रीय घोडदळ मैदानावर फिरते रुग्णालय सुरू केले. जखमी नागरिकांना तातडीने औषधोपचार, शस्त्रक्रिया आणि प्रथमोपचार देण्याची व्यवस्था तात्काल युद्धपातळीवर कार्यान्वित करण्यात आली आहे.
शासकीय / प्रशासकीय भूमिका
व्हेनेझुएला सरकारने आंतरराष्ट्रीय मदतीचे स्वागत केले असून प्रशासकीय यंत्रणा ढिगारे उपसण्याचे काम करत आहे. भारतीय परराष्ट्र मंत्रालयाने दिलेल्या अधिकृत माहितीनुसार मदत साहित्य सुरक्षितपणे पोहोचवले आहे. जागतिक आरोग्य संघटनेने देखील या भागात आपत्कालीन वैद्यकीय तुकड्या तैनात करून सहकार्य सुरू केले आहे.
ऑपरेशन अमिस्ताद अंतर्गत भारताची मदत
भारताने व्हेनेझुएला मधील भूकंपग्रस्तांसाठी विशेष बचाव मोहीम राबवली आहे. भारतीय हवाई दलाच्या विमानांनी औषधे, वैद्यकीय उपकरणे आणि तज्ज्ञ डॉक्टर तिथे पोहोचवले आहेत.
- भारतीय लष्कराचे चाळीस पेक्षा जास्त वैद्यकीय अधिकारी तैनात आहेत.
- लष्कराने दोन ‘भीष्म क्यूब’ फिरती रुग्णालये तिथे पाठवली आहेत.
आंतरराष्ट्रीय स्तरावर भारताच्या मैत्रीपूर्ण भूमिकेचे कौतुक
व्हेनेझुएलामध्ये आलेल्या विनाशकारी भूकंपानंतर भारताने तात्काळ पाठवलेल्या मदतीमुळे दोन्ही देशांमधील द्विपक्षीय संबंध अधिक दृढ झाले आहेत. भारतीय लष्कराच्या साठ पॅरा FIELD हॉस्पिटलच्या टीमने काराकास येथे अहोरात्र सेवा देणे सुरू केले आहे. येथील स्थानिक नागरिक आणि प्रशासकीय अधिकारी भारतीय सैनिकांच्या व्यावसायिकतेची मोठी प्रशंसा करत आहेत. इंटरनेट आणि सोशल मीडियावर देखील भारताच्या या ‘वसुधैव कुटुंबकम’ भावनेचे स्वागत केले जात आहे. संकट काळात इतर देशांना मदत करण्याची भारताची ही जुनी परंपरा असून यापूर्वी तुर्की देशातील भूकंपामध्ये देखील भारताने अशीच महत्त्वाची भूमिका बजावली होती. व्हेनेझुएला मधील मदत छावण्यांमध्ये जखमींवर किरकोळ शस्त्रक्रिया, क्ष-किरण तपासणी आणि दंत उपचार मोफत केले जात आहेत.
“आम्ही भारताने उभारलेल्या या फिरत्या रुग्णालयाची पाहणी केली आहे. संकटसमयी आणि दुःखाच्या काळात मदतीचा हात पुढे केल्याबद्दल आम्ही भारताचे पंतप्रधान नरेंद्र मोदी आणि भारतीय जनतेचे मनापासून आभार मानतो.
— इव्हान गिल, परराष्ट्र मंत्री, व्हेनेझुएला“व्हेनेझुएला मधील या भीषण भूकंपामुळे मोठी मानवी हानी झाली असून आरोग्य यंत्रणेवर प्रचंड ताण आला आहे. आम्ही तिथे आपत्कालीन वैद्यकीय पथके तैनात करून आवश्यक वैद्यकीय पुरवठा सुरळीत ठेवण्यासाठी काम करत आहोत.
— टेड्रोस अधानोम घेब्रेयेसूस, महासंचालक, जागतिक आरोग्य संघटना- भारतीय पथक चोवीस तास अविरतपणे वैद्यकीय सेवा पुरवत आहे.
- संकट काळात व्हेनेझुएला पूर्णपणे एकटा नसून भारत सोबत आहे.
| मुद्दा | तपशील | स्थिती |
|---|---|---|
| भूकंप तीव्रता | सात दशांश पाच रिश्टर स्केल | नोंदवले |
| मदत मोहीम | ऑपरेशन अमिस्ताद | कार्यरत |
| एकूण मदत साहित्य | पस्तीस टन पुरवठा | पूर्ण |
| राष्ट्रीय शोक | सात दिवस | घोषित |
पार्श्वभूमी
व्हेनेझुएला मधील भूकंपाची पार्श्वभूमी काय आहे?
व्हेनेझुएला देशात चोवीस जून रोजी देशाच्या इतिहासातील सर्वात भीषण भूकंप नोंदवले गेले. एकापाठोपाठ आलेल्या दोन तीव्र धक्क्यांनी राजधानी काराकाससह उत्तर व्हेनेझुएला मधील अनेक शहरे हादरली. यापूर्वी देखील या भागात लहान भूकंपाचे धक्के बसले होते, पण यंदाची आपत्ती गेल्या एका शतकभरातील सर्वात विनाशकारी ठरली आहे. भूकंपानंतर पायाभूत सुविधा उद्ध्वस्त झाल्याने वीज आणि पाणी पुरवठा खंडित झाला आहे. प्रशासनाकडून सध्या ढिगाऱ्यांखाली अडकलेल्या नागरिकांचा शोध घेण्याचे काम अंतिम टप्प्यात आले आहे. पुढील पाऊल म्हणून व्हेनेझुएला सरकार आंतरराष्ट्रीय समुदायाच्या मदतीने शहरांचे पुनर्वसन आणि बेघर झालेल्या सोळा हजार नागरिकांसाठी तात्पुरती घरे उभारण्याचे नियोजन करत आहे. भारतीय वैद्यकीय पथक देखील पुढील काही आठवडे तिथेच थांबून सेवा देणार आहे.
क्षेत्रनिहाय परिणाम
प्रशासन आणि कायदा-सुव्यवस्था
प्रशासकीय पातळीवर या घटनेचे गांभीर्य लक्षात घेऊन व्हेनेझुएला सरकारने संपूर्ण बाधीत भागात आणीबाणी घोषित केली आहे. पोलीस आणि लष्कराचे जवान कायदा-सुव्यवस्था राखण्यासाठी चोवीस तास गस्त घालत आहेत. चोरीच्या घटना रोखण्यासाठी आणि मदत साहित्य गरजूंपर्यंत सुरक्षितपणे पोहोचवण्यासाठी प्रशासनाने विशेष सुरक्षा चौक्या उभारल्या असून परिस्थिति पूर्ण नियंत्रणात आहे.
बाजारपेठ आणि उद्योग क्षेत्र
व्यापारी आणि उद्योग जगतात या घडामोडीनंतर मोठी अस्वस्थता पसरली आहे. अनेक व्यापारी प्रतिष्ठाने आणि कारखाने बंद पडल्याने स्थानिक अर्थव्यवस्थेला फटका बसला आहे. आंतरराष्ट्रीय बाजारपेठेत तेल पुरवठा साखळी विस्कळीत होण्याची भीती व्यक्त होत असून व्यावसायिक उत्पादनाचे काम पूर्णपणे ठप्प झाले आहे. पुनर्रचनेसाठी निधी लागण्याची शक्यता आहे.
सर्वसामान्य जनता
सर्वसामान्यांच्या दैनंदिन जीवनावर याचा थेट परिणाम झाला असून हजारो कुटुंबे बेघर झाली आहेत. अन्न, पिण्याचे पाणी आणि औषध मिळवण्यासाठी नागरिकांना मोठ्या अडचणींचा सामना करावा लागत आहे. लोकांमध्ये भीतीचे वातावरण पसरले असून अनेक नागरिक सुरक्षित स्थळी स्थलांतर करत आहेत. स्थानिक प्रशासनाकडून छावण्यांमध्ये जीवनावश्यक वस्तूंचे वाटप सुरू आहे.
कर्मचारी आणि कामगार
बाधित क्षेत्रातील कर्मचारी आणि कामगार यांच्यासाठी ही घडामोड अत्यंत महत्त्वाची असून त्यांचे रोजगार धोक्यात आले आहेत. कार्यालये आणि व्यावसायिक इमारती कोसळल्याने कर्मचाऱ्यांना काम करणे अशक्य झाले आहे. सरकारने कामगारांच्या संरक्षणासाठी आणि त्यांना आर्थिक मदत देण्यासाठी विशेष पॅकेज देण्याचे काम सुरू केले आहे.
संपादकीय दृष्टिकोन
जागतिक संकटात भारताचे मानवतावादी राजकारण
व्हेनेझुएला मधील भीषण भूकंपानंतर भारताने ज्या वेगाने मदत पाठवली, ती भारताच्या जागतिक धोरणाची परिपक्वता दर्शवते. ‘वसुधैव कुटुंबकम’ हा केवळ एक विचार नसून भारत तो कृतीत आणतो, हे पुन्हा एकदा सिद्ध झाले आहे. भौगोलिक अंतर जास्त असूनही भारताने दाखवलेली तत्परता आंतरराष्ट्रीय संबंधांमध्ये एक नवा आदर्श निर्माण करते. संकटसमयी देशांमधील राजकीय मतभेद बाजूला ठेवून मानवी मूल्यांना प्राधान्य देणे आवश्यक असते. भारताची ही निस्वार्थी मदत जागतिक स्तरावर देशाची प्रतिमा एका विश्वासू मित्राच्या रूपात मजबूत करते. कठीण काळात व्हेनेझुएलाच्या पाठीशी उभे राहून भारताने खऱ्या अर्थाने जागतिक नेतृत्वाची जबाबदारी यशस्वीपणे पार पाडली आहे.
