पवना धरणात ९२ टक्के पाणीसाठा जमा!

पिंपरी-चिंचवड येथून चालू घडामोडींमधील एक अत्यंत महत्त्वाची बातमी समोर येत असून मावळ परिसरातील पवना धरणात ९२.२७ टक्के पाणीसाठा जमा झाला आहे.

९२.२७%

पवना धरण पाणीसाठा

१८१४ मिमी

१ जूनपासून एकूण पाऊस

६५० एमएलडी

शहराची दैनंदिन पाण्याची गरज

१५%

लागू केलेली पाणीकपात

वृत्त विशेष

📌

मुख्य घटना

मावळ परिसरातील पवना धरण क्षेत्रात कोसळलेल्या मुसळधार पावसामुळे पाणीसाठा ९२.२७ टक्क्यांवर पोहोचला. गेल्या वर्षी याच काळात धरणात ७७.८० टक्के साठा उपलब्ध होता.

👥

प्रमुख निर्णयकर्ते / संबंधित घटक

पिंपरी-चिंचवड महानगरपालिका पाणीपुरवठा विभाग आणि महाराष्ट्र जलसंपदा विभाग पाणी नियोजनावर देखरेख ठेवत आहेत.

🚨

तात्कालिक परिणाम

धरण भरल्याने शहराची वर्षभराची पाण्याची चिंता मिटली. महापालिकेने शहरात आधीपासून लागू केलेली १५ टक्के पाणीकपात तूर्तास कायम ठेवली आहे.

🏛️

शासकीय / प्रशासकीय भूमिका

ऑक्टोबर महिन्यात धरण पूर्ण १०० टक्के भरेपर्यंत जलसंपदा विभागाने पाण्याचा वापर काटकसरीने करण्याचा सल्ला दिला आहे. महापालिका प्रशासनाने पाणीकपात सुरूच ठेवली आहे.

पाणीसाठ्यात मोठी वाढ तरीही कपात कायम

जून महिन्यात पावसाने ओढ दिल्याने पवना धरणातील पाणी पातळी १६ टक्क्यांपर्यंत घसरली होती. जलसंपदा विभागाने खबरदारीचा उपाय म्हणून १९ जूनपासून १५ टक्के पाणीकपात लागू केली. जुलै महिन्यात धरण क्षेत्रात मुसळधार पाऊस झाला. १ जूनपासून आजपर्यंत १८१४ मिलीमीटर पावसाची नोंद झाली. जलसाठा ९२.२७ टक्क्यांवर पोहोचला. पाण्याचा साठा वाढला तरी प्रशासनाने १५ टक्के पाणीकपात मागे घेतलेली नाही. पाणीपुरवठा वेळेत १ ते १.५ तासांची कपात कायम ठेवली आहे. २५ नोव्हेंबर २०१९ पासून शहरात सुरू असलेला एक दिवसाआड पाणीपुरवठा सलग सातव्या वर्षी सुरू आहे.

शहरात दररोज ६५० एमएलडी पाण्याची आवश्यकता आहे.
पवना धरणातून ५२० एमएलडी पाण्याचा उपसा केला जातो.

वाढती लोकसंख्या आणि भविष्यातील पाण्याचे नियोजन

पिंपरी-चिंचवड शहराची सध्याची लोकसंख्या सुमारे ३८ लाख आहे. शहराला सध्या पवना नदीतून ५२० एमएलडी, इंद्रायणीतून १०० एमएलडी आणि एमआयडीसीकडून ३० एमएलडी पाणी मिळते. एकूण ६५० एमएलडी पाणीपुरवठा शहराला होतो. शहराची पाण्याची मागणी ६५५ एमएलडी आहे. मंजूर पाणी आरक्षण ७७६ एमएलडी असून हे आरक्षण २०२९ पर्यंत पुरेसे पडेल. २०३१ मध्ये शहराची लोकसंख्या ५५ लाखांवर पोहोचण्याचा अंदाज आहे. २०५१ मध्ये लोकसंख्या १ कोटी ३५ लाखांपर्यंत पोहोचेल. त्यावेळी २३२८ एमएलडी पाण्याची गरज भासेल. पवना धरण ते निगडी जलशुद्धीकरण केंद्रादरम्यान थेट समांतर जलवाहिनी प्रकल्प राबवला जात आहे.

“धरण १०० टक्के भरेपर्यंत आणि हवामान अंदाज स्पष्ट होईपर्यंत पाण्याचा साठा जपून वापरणे आवश्यक आहे. ऑक्टोबरअखेर स्थिती पाहून कपातीबाबत पुढील निर्णय घेतला जाईल.”

— अधिकारी, जलसंपदा विभाग, महाराष्ट्र राज्य

“धरण ९२ टक्क्यांपेक्षा जास्त भरले तरी महापालिका पाणीकपात मागे घेत नाही. एक दिवसाआड पाणीपुरवठ्यामुळे नागरिकांचे अतोनात हाल होत आहेत.”

— प्रतिनिधी, पिंपरी-चिंचवड नागरिक मंच

२०३१ मध्ये ९४९ एमएलडी पाण्याची आवश्यकता भासेल.
भामा आसखेड प्रकल्पाचे पाणी मिळेपर्यंत एक दिवसाआड पाणीपुरवठा कायम राहील.

मुद्दा	तपशील	स्थिती
धरणाचे नाव	पवना धरण	कार्यरत
सध्याचा पाणीसाठा	९२.२७ टक्के	नोंदवले
दैनंदिन पाणी गरज	६५० एमएलडी	नोंदवले
सद्यस्थिती	१५ टक्के पाणीकपात	कार्यरत

पार्श्वभूमी

पवना जलवाहिनी प्रकल्प आणि पाणी नियोजनाची पार्श्वभूमी

पिंपरी-चिंचवड शहराला मावळ भागातील पवना धरणातून पाण्याचा पुरवठा केला जातो. २५ नोव्हेंबर २०१९ रोजी प्रशासनाने समन्यायी पाणी वाटपाचे कारण देत शहरात एक दिवसाआड पाणी देण्याचा निर्णय घेतला. हा निर्णय मागील साडेसहा वर्षांपासून लागू आहे. शहरात अनियमित, अपुरा आणि कमी दाबाने पाणीपुरवठा होत असल्याच्या तक्रारी नागरिक सातत्याने करत आहेत. थेट बंद जलवाहिनीद्वारे धरणातून निगडी येथील जलशुद्धीकरण केंद्रापर्यंत पाणी आणण्यासाठी समांतर जलवाहिनी प्रकल्प प्रस्तावित केला गेला. भामा आसखेड धरणातून अतिरिक्त पाणी शहराला मिळेपर्यंत एक दिवसाआड पाणीपुरवठा सुरू ठेवण्याची भूमिका महापालिकेने घेतली आहे.

क्षेत्रनिहाय परिणाम

💼

प्रशासन आणि कायदा-सुव्यवस्था

प्रशासकीय पातळीवर या घटनेचे गांभीर्य लक्षात घेऊन महापालिकेने पाणी वाटपाचे योग्य नियोजन करणे आवश्यक बनले आहे. जलसाठा वाढल्यामुळे पाण्यासाठी होणारे नागरी मोर्चे आणि कायदा-सुव्यवस्थेचे प्रश्न तूर्तास टळले आहेत.

📈

बाजारपेठ आणि उद्योग क्षेत्र

व्यापारी आणि उद्योग जगतात या घडामोडीनंतर दिलासादायक वातावरण निर्माण झाले आहे. एमआयडीसी परिसरातील उत्पादन प्रकल्पांना पुरेसा पाणीपुरवठा उपलब्ध झाल्याने औद्योगिक उत्पादनाला गती मिळेल.

👥

सर्वसामान्य जनता

सर्वसामान्यांच्या दैनंदिन जीवनावर याचा थेट परिणाम दिसून येत आहे. जलसाठा ९२ टक्क्यांवर पोहोचूनही शहरात पाणीकपात आणि एक दिवसाआड पाणीपुरवठा सुरू असल्याने नागरिकांमध्ये नाराजी पसरली आहे.

🎓

पिंपरी-चिंचवडचे नागरिक

पिंपरी-चिंचवडचे नागरिक यांच्यासाठी ही घडामोड अत्यंत महत्त्वाची असून वर्षभराची पिण्याच्या पाण्याची चिंता मिटली आहे. महापालिकेने नियमित दैनंदिन पाणीपुरवठा पूर्ववत करावा ही नागरिकांची प्रमुख मागणी आहे.

संपादकीय दृष्टिकोन

सह्याद्री मराठी विश्लेषण

पवना धरणात ९२ टक्क्यांहून अधिक जलसाठा जमा होणे ही पिंपरी-चिंचवड शहरासाठी अत्यंत आनंददायी बाब आहे. धरणातील पाण्यामुळे नागरिकांची वर्षभराची पाण्याची चिंता दूर झाली आहे. मुबलक पाणी उपलब्ध असूनही महापालिकेने शहरातील १५ टक्के पाणीकपात कायम ठेवणे अनाकलनीय आहे. साडेसहा वर्षांपासून नागरिक एक दिवसाआड पाण्याचा सामना करत आहेत. वाढत्या लोकसंख्येचा विचार करता प्रशासनाने जलवाहिन्यांमधील गळती रोखणे आणि पाणी वाटपातील त्रुटी दूर करणे गरजेचे आहे. भामा आसखेड आणि पवना थेट जलवाहिनी प्रकल्प त्वरित पूर्ण करून शहराला सुरळीत पाणीपुरवठा करणे हेच महापालिका प्रशासनाचे प्राथमिक कर्तव्य असायला हवे.