नाशिकमध्ये गोदावरीला महापूर

नाशिक शहरात तसेच धरणांच्या पाणलोट क्षेत्रात झालेल्या जोरदार पावसामुळे गोदावरी नदीला गेल्या सात वर्षांतील पहिला महापूर आला आहे.
११६ मिमी
२४ तासांतील पाऊस
२७,७४७ क्युसेक
धरणातून कमाल विसर्ग
३ तास
मारुती मूर्ती पाण्याखाली
५०
बाधित दुकाने
वृत्त विशेष
📌
मुख्य घटना
नाशिक शहर आणि पाणलोट क्षेत्रात संततधार पावसामुळे गोदावरी नदीला सात वर्षांनंतर तीव्र पूर आला. रामकुंडातील दुतोंड्या मारुतीची मूर्ती शुक्रवारी पहाटे ३ ते ६ दरम्यान तीन तास पाण्यात बुडाली. पाणी ओसरल्यानंतर उशिरापर्यंत ते मूर्तीच्या कपाळापर्यंत टिकून होते.
👥
प्रमुख निर्णयकर्ते / संबंधित घटक
नाशिक महानगरपालिका प्रशासन, जिल्हा आपत्कालीन व्यवस्थापन विभाग, पाटबंधारे विभाग आणि स्थानिक अग्निशामक दल ही पथके प्रत्यक्ष मैदानावर कार्यरत आहेत. सराफ बाजारातील व्यापारी संघटना तसेच सामाजिक कार्यकर्ते देवांग जानी यांनी वाढत्या पाणीपातळीची पाहणी करून प्रशासनास सहकार्य केले.
🚨
तात्कालिक परिणाम
रामकुंडाजवळील भांडी बाजारात पूर शिरून ५० दुकाने प्रभावित झाली. सराफ बाजारातील १०० सुवर्णकारांसह ३०० व्यापाऱ्यांनी मौल्यवान साठा हलवला. रामसेतू पूल २४ तास पाण्याखाली राहिला. शहरात ४२ झाडे कोसळली, तसेच १० चारचाकी व एक दुचाकी चेंबून नुकसान झाले.
🏛️
शासकीय / प्रशासकीय भूमिका
महापालिकेने २४ तासांत प्राप्त ७९ आपत्कालीन कॉलवर तातडीने कारवाई केली. रस्ते मोकळे करण्यासाठी अग्निशामक पथके तैनात केली. हवामान खात्याने पिवळा इशारा जारी केल्याने पाटबंधारे विभाग धरणांतील पाण्याचा विसर्ग नियंत्रित करत असून नागरिकांना नदीकाठी न जाण्याचे आवाहन केले.
मुसळधार पाऊस आणि धरणांतील पाण्याचा विसर्ग
नाशिक शहर आणि परिसर क्षेत्रात चोवीस तासांत ११६ मिलिमीटर पावसाची नोंद झाली. अहिल्याबाई होळकर पुलाखालून गुरुवारी रात्री १९,५०० क्युसेक विसर्ग सुरू होता, तो शुक्रवारी पहाटे २७,७४७ क्युसेकवर पोहोचला. प्रवाहाचा वेग वाढल्याने गोदावरी नदीने धोक्याची पातळी ओलांडली.
  • अहिल्याबाई होळकर पुलाखालून गुरुवारी रात्री १९,५०० क्युसेक पाण्याचा विसर्ग नोंदवला.
  • शुक्रवारी पहाटे तीन वाजता विसर्ग वाढून २७,७४७ क्युसेकपर्यंत पोहोचला.
व्यापारी पेठ आणि शहरातील मालमत्तेची हानी
गोदावरी नदीचा पूर रामकुंड परिसरात वेगाने पसरला. भांडी बाजारातील ५० दुकानांमध्ये पुराचे पाणी शिरल्याने व्यापाऱ्यांचे नुकसान झाले. पाण्याच्या वाढत्या प्रवाहाची माहिती मिळताच सराफ बाजारातील १०० सुवर्णकारांसह ३०० हून अधिक व्यापाऱ्यांनी आपली मौल्यवान मालमत्ता रात्रभरात सुरक्षित ठिकाणी हलवली. रामसेतू पूल २४ तासांहून अधिक काळ पाण्याखाली गेल्याने पंचवटी आणि शहराचा संपर्क तुटला. गडगे महाराज पुलापर्यंत पुराचे पाणी पोहोचले. महापालिकेला २४ तासांत ७९ तक्रारी प्राप्त झाल्या. जिल्हाधिकारी कार्यालयात विशाल वृक्ष उन्मळून पडल्याने १० चारचाकी वाहने दाबली गेली. पंचवटीतील एक जुना पडका वाडा कोसळला. सुदैवाने वाडा रिकामा असल्याने जीवितहानी टळली. अग्निशामक दलाने तातडीने धाव घेऊन रस्ते वाहतुकीसाठी मोकळे केले.

“गेल्या सात वर्षांत दुतोंड्या मारुतीची मूर्ती पूर्णपणे पाण्याखाली जाण्याची ही पहिलीच वेळ आहे. यापूर्वी सप्टेंबर २०१९ मध्ये असा भीषण पूर आला होता. नदीची पातळी पहाटे अचानक वाढल्याने स्थानिक रहिवासी व व्यापाऱ्यांनी तातडीने दक्षता घेऊन बचाव कार्य केले.”

— देवांग जानी, सामाजिक व पर्यावरण कार्यकर्ते, गोदाघाट
  • सराफ बाजार आणि भांडी बाजारातील ३०० व्यापाऱ्यांनी दुकानातील माल हलवला.
  • रामसेतू पूल २४ तास पाण्याखाली राहिल्याने वाहतूक पर्यायी मार्गाने वळवली.
मुद्दा तपशील स्थिती
पाऊस प्रमाण २४ तासांत ११६ मिमी नोंदवले
पाण्याचा विसर्ग २७,७४७ क्युसेक कमाल पूर्ण
आपत्कालीन कॉल ७९ तक्रारी निवारित
आपत्ती मदत अग्निशामक पथके कार्यरत
पार्श्वभूमी
गोदावरीच्या पूररेषेचा इतिहास आणि प्रशासकीय तयारी काय?
नाशिक शहरात गोदावरी नदीची पूररेषा ठरवण्यासाठी रामकुंडातील दुतोंड्या मारुतीची मूर्ती हे पारंपरिक मानचिन्ह मानले जाते. यापूर्वी सप्टेंबर २०१९ मध्ये गोदावरीला असा पूर येऊन मारुतीची मूर्ती पाण्याखाली गेली होती. गेल्या सात वर्षांत एवढा पाऊस व विसर्ग झाला नव्हता. अहिल्याबाई होळकर पुलाखालून १९,५०० क्युसेक पाण्याचा विसर्ग सुरू असताना पाणी मारुती दैवताच्या गळ्यापर्यंत पोहोचते. विसर्ग २७ हजार क्युसेकच्या पुढे गेल्यास संपूर्ण मूर्ती जलमय होते. हवामान विभागाने पुढील तीन दिवस मध्यम पावसाचा आणि शनिवारी पिवळा इशारा जारी केला आहे. पाटबंधारे विभाग धरण क्षेत्रातील जलसाठ्यावर बारीक लक्ष ठेवून आहे. महापालिका आणि आपत्कालीन यंत्रणांनी नदीकाठच्या रहिवाशांना सुरक्षित राहण्याच्या सूचना दिल्या आहेत. बाधित भागात स्वच्छता मोहीम राबवून पाणी उपसण्याचे काम सुरू आहे.
क्षेत्रनिहाय परिणाम
💼
प्रशासन आणि कायदा-सुव्यवस्था
प्रशासकीय पातळीवर या घटनेचे गांभीर्य लक्षात घेऊन आपत्कालीन व्यवस्थापन कक्ष २४ तास सतर्क करण्यात आला आहे. महापालिका आणि पोलिसांच्या पथकांनी पूरबाधित भागात गस्त वाढवली. रस्त्यांवर पडलेली ४२ झाडे हटवून वाहतूक सुरळीत केली. नदीकाठच्या नागरिकांना तातडीने सुरक्षित स्थळी जाण्याचे ध्वनिवर्धक संदेश देण्यात येत आहेत.
📈
बाजारपेठ आणि उद्योग क्षेत्र
व्यापारी आणि उद्योग जगतात या घडामोडीनंतर प्रचंड अस्वस्थता पसरली. भांडी बाजार व सराफा बाजारात पाणी शिरल्याने व्यापारी वर्गाची धावपळ उडाली. सुवर्णकारांनी मौल्यवान साठा वेळेत हलवल्याने वित्तीय हानी टळली. मुख्य संपर्क रस्ते बंद राहिल्याने स्थानिक खरेदी-विक्रीवर आणि दैनंदिन व्यापारावर तीव्र प्रतिकूल परिणाम दिसून आला.
👥
सर्वसामान्य जनता
सर्वसामान्यांच्या दैनंदिन जीवनावर याचा थेट परिणाम झाला आहे. रामसेतू पूल पाण्याखाली गेल्यामुळे पंचवटी आणि मुख्य शहराचा थेट संपर्क विस्कळीत झाला. विविध सखल भागांत पाणी साचल्याने नागरिकांना सुरक्षित स्थळी आश्रय घ्यावा लागला. झाडे पडल्याने आणि रस्ते बंद झाल्याने सकाळच्या सुमारास प्रवाशांची व नोकरदारांची तीव्र कोंडी झाली.
🎓
स्थानिक व्यापारी आणि नदीकाठचे रहिवासी
स्थानिक व्यापारी आणि नदीकाठचे रहिवासी यांच्यासाठी ही घडामोड अत्यंत महत्त्वाची असून अचानक आलेल्या पुरामुळे दैनंदिन सुरक्षेचा प्रश्न ऐरणीवर आला. सुवर्णकार आणि दुकानदारांनी वेळीच दक्षता घेत मालमत्ता वाचवली. पुराचे पाणी ओसरल्यानंतर दुकानांची तातडीने स्वच्छता करणे आणि व्यवसाय पुन्हा सुरू करणे हे आव्हान या घटकासमोर उभे आहे.
संपादकीय दृष्टिकोन
सह्याद्री मराठी विश्लेषण
नाशिकमध्ये गोदावरीला सात वर्षांनंतर आलेला हा पूर हवामान बदलाचे आणि अनपेक्षित मुसळधार पावसाचे सूचन करतो. अवघ्या २४ तासांत ११६ मिलिमीटर पाऊस पडल्यानंतर नदीची पातळी धोक्याच्या चिन्हावर पोहोचली. दुतोंड्या मारुतीची मूर्ती पाण्याखाली जाणे हे शहरासाठी धोक्याचा इशारा मानले जाते. प्रशासनाने अग्निशामक दल आणि आपत्कालीन यंत्रणांच्या माध्यमातून तातडीने हालचाली केल्या. व्यापाऱ्यांनी दाखवलेली सतर्कता कौतुकास्पद आहे. नद्यांच्या पात्रातील अतिक्रमण, गाळ साचणे आणि अरुंद झालेले प्रवाह यावर दीर्घकालीन उपाययोजना करण्याची नितांत गरज आहे. आधुनिक इशारा प्रणाली आणि मजबूत ड्रेनेज व्यवस्था निर्माण केल्यास भविष्यातील आपत्तींचा सामना अधिक प्रभावीपणे करता येईल.

बातमी मिळवा
ई-मेलवर WhatsApp वर
4,371 वेळा पाहिलं