सिक्कीम आणि उत्तर बंगालमध्ये तिस्ता नदीने थैमान घातल्यानंतर आता सिलीगुडीजवळील गावकऱ्यांसमोर एक नवीन संकट उभे राहिले आहे. तिस्ता नदीच्या महापुराच्या धसक्यातून सावरत नाहीत, तोच मुसळधार पावसामुळे महानंदा नदीने या भागातील रहिवाशांची झोप उडवली आहे. सततच्या पावसामुळे नदीच्या पाणी पातळीत वाढ झाली आहे. यामुळे आता सिलीगुडीच्या सखल भागातील गावांना धोका निर्माण झाला आहे. काही काळापूर्वीच तिस्ता नदीच्या प्रलयाने उत्तर बंगालमधील अनेक जिल्ह्यांमध्ये नुकसान केले होते. अनेक घरे वाहून गेली आणि लोकांचे जनजीवन विस्कळीत झाले. त्या संकटापासून दूर असलेल्या सिलीगुडीच्या काही गावांना वाटले होते की आपण सुरक्षित आहोत. मात्र, गेल्या काही दिवसांत हिमालयाच्या पायथ्याशी झालेल्या मुसळधार पावसामुळे महानंदा नदीच्या पाणी पातळीत झपाट्याने वाढ झाली आहे. नदीचे पात्र सोडून पाणी आता शेतात आणि घरांच्या उंबरठ्यापर्यंत पोहोचले आहे.
सिलीगुडी उपविभागातील अनेक गावे सध्या पाण्याखाली जाण्याच्या उंबरठ्यावर आहेत. स्थानिक रहिवाशांच्या मते, पावसाचा जोर असाच राहिल्यास महानंदा नदी आपली मर्यादा ओलांडू शकते. तिस्ता पुराचा अनुभव डोळ्यासमोर असल्याने गावकऱ्यांमध्ये प्रचंड दहशत आहे. आम्ही तिस्ता नदीपासून लांब आहोत म्हणून स्वतःला नशिबवान समजत होतो, पण आता महानंदा नदी आमच्या घरांना वेढा घालतेय, असे एका स्थानिक गावकऱ्याने व्यथित होऊन सांगितले. महानंदा नदीच्या वाढत्या पाण्यामुळे केवळ घरांनाच धोका निर्माण झाला नसून, शेतीचेही अतोनात नुकसान झाले आहे. नदीकाठच्या सुपीक जमिनीवरील पिके पाण्याखाली गेली आहेत. गावकऱ्यांनी आपले पशुधन आणि महत्त्वाच्या वस्तू सुरक्षित ठिकाणी हलवण्यास सुरुवात केली आहे. पावसाळ्यात फुगणाऱ्या या नद्या दरवर्षी या भागाला त्रास देतात, मात्र यंदा पावसाचे प्रमाण आणि नदीचा वेग पाहून जुन्या आठवणी ताज्या झाल्या आहेत.
स्थानिक प्रशासनाने नद्यांच्या पाणी पातळीवर लक्ष ठेवण्यासाठी चोवीस तास नियंत्रण कक्ष सुरू केला आहे. सखल भागातील नागरिकांना सतर्क राहण्याचा इशारा देण्यात आला असून गरज पडल्यास सुरक्षित ठिकाणी स्थलांतर करण्याची तयारी ठेवण्याच्या सूचना दिल्या आहेत. मात्र, मदत मिळण्यास विलंब होत असल्याचा आरोप काही गावकऱ्यांनी केला आहे. पूर संरक्षक भिंतींचे काम अर्धवट असल्याने पाणी गावात शिरत असल्याचे स्थानिकांचे म्हणणे आहे. महानंदा नदीच्या पावसामुळे केवळ गावेच नाही, तर सिलीगुडी शहराला जोडणाऱ्या काही ग्रामीण रस्त्यांचेही नुकसान झाले आहे. दरड कोसळण्याची भीती नसली तरी, जलमय रस्त्यांमुळे दळणवळण कठीण झाले आहे. अन्नधान्याचा पुरवठा आणि आरोग्य सुविधा पोहोचवण्यात अडथळे येत आहेत. महानंदा नदीचा पूर हा केवळ नैसर्गिक आपत्ती नसून, नदी पात्रातील वाढता गाळ आणि अतिक्रमणामुळे या समस्या अधिक गंभीर होत असल्याचे पर्यावरण तज्ज्ञांचे मत आहे. या संकटाने सिलीगुडीच्या सीमेवरील गावांना निसर्गाच्या लहरीपणाचा पुन्हा एकदा परिचय करून दिला आहे. तिस्ता नदीच्या जखमा अजून ओल्या असतानाच महानंदा नदीचे हे संकट गावकऱ्यांच्या सहनशीलतेची परीक्षा पाहत आहे.