आसाम राज्यात उद्भवलेल्या भीषण पूरपरिस्थितीत नागरिकांना सुरक्षित स्थळी हलवण्यासाठी भारतीय सैन्याने विशेष बचाव मोहीम हाती घेतली आहे. ‘ऑपरेशन जल राहत’ अंतर्गत सैन्याच्या रेड शील्ड डिव्हिजनने शिवसागर, चराईदेव आणि जोरहाट या पूरग्रस्त जिल्ह्यांमध्ये जलद गतीने बचाव कार्य सुरू केले आहे.
२००+
सुरक्षित बाहेर काढलेले नागरिक
३.६५ लाख
एकूण बाधित लोकसंख्या
१६
पूरग्रस्त जिल्हे
४
सैन्याच्या पूर मदत तुकड्या
वृत्त विशेष
मुख्य घटना
अप्पर आसाममध्ये मुसळधार पावसामुळे पूरस्थिती निर्माण झाली असून भारतीय सैन्याने ‘ऑपरेशन जल राहत’ द्वारे बचाव कार्य सुरू केले आहे. पाण्यात अडकलेल्या २०० पेक्षा जास्त नागरिकांना सुरक्षित स्थळी पोहोचवण्यात आले आहे.
प्रमुख निर्णयकर्ते / संबंधित घटक
भारतीय सैन्याची रेड शील्ड डिव्हिजन (स्पीअर कॉर्प्स), आसाम राज्य आपत्ती व्यवस्थापन प्राधिकरण (ASDMA), एनडीआरएफ आणि एसडीआरएफ या संस्था बचावकार्यात मुख्य भूमिका बजावत आहेत.
तात्कालिक परिणाम
पूरग्रस्त भागातील दळणवळण खंडित झाले असून रस्ते तसेच रेल्वे वाहतुकीवर परिणाम झाला आहे. बाधितांना सुरक्षित निवारा छावण्यांमध्ये हलवले जात असून तातडीची वैद्यकीय मदत पुरवली जात आहे.
शासकीय / प्रशासकीय भूमिका
नागरी प्रशासनाने लष्कराची मदत मागितली असून बाधित जिल्ह्यांचे जिल्हाधिकारी, आपत्ती व्यवस्थापन पथके आणि सैन्य दल यांच्यात थेट समन्वय ठेवून मदतकार्य राबवले जात आहे.
लष्कराची तुकडी आणि मदत सामग्री
आसाममधील पूरग्रस्तांच्या मदतीसाठी भारतीय सैन्याने बचाव नौका, वैद्यकीय पथके आणि अभियांत्रिकी संसाधने तैनात केली आहेत. शिवसागर, जोरहाट आणि चराईदेव जिल्ह्यांत विशेष पथके कार्यरत आहेत.
- हेलिकॉप्टर आणि ड्रोनच्या साहाय्याने पूरग्रस्त भागाची पाहणी केली जात आहे.
- अडकलेल्या नागरिकांना सुरक्षित स्थळी आणण्यासाठी बचाव नौकांचा वापर सुरू आहे.
ऑपरेशन जल राहत आणि सद्यस्थिती
मुसळधार पावसामुळे ब्रह्मपुत्रा आणि तिच्या उपनद्यांच्या पातळीने धोकादायक पातळी ओलांडली आहे. चराईदेव जिल्ह्यातील देसांग नदीने जुने उच्चांकी स्तर पार केले आहे. यामुळे ५८० हून अधिक गावे पूरछायाखाली आली आहेत. नागरी प्रशासनाच्या आवाहनानंतर भारतीय सैन्याने त्वरित ‘ऑपरेशन जल राहत’ सुरू केले. रेड शील्ड डिव्हिजनच्या चार विशेष तुकड्या अमगुरी, नाझिरा आणि सोनारी परिसरामध्ये तैनात आहेत. सैन्याने लहान मुले, महिला आणि वृद्धांना प्राधान्य देऊन पूरक्षेत्रातून बाहेर काढले आहे. सैन्याचे पथक बाधित भागात अन्नधान्य आणि शुद्ध पिण्याच्या पाण्याचे वाटप करत आहे.
“नागरी प्रशासनाच्या विनंतीवरून सैन्याने त्वरित कारवाई करत ‘ऑपरेशन जल राहत’ अंतर्गत मदत कार्य सुरू केले आहे. पूरग्रस्तांना सुरक्षित स्थळी हलवणे आणि वैद्यकीय मदत पुरवणे हे आमचे प्राधान्य आहे.”
— संरक्षण जनसंपर्क अधिकारी, तेजपूर| मुद्दा | तपशील | स्थिती |
|---|---|---|
| मुख्य मोहीम | ऑपरेशन जल राहत | कार्यरत |
| बाधित नद्या | ब्रह्मपुत्रा, देसांग, दिखौ | उफाणलेली |
| बचाव यंत्रणा | भारतीय सैन्य, NDRF, SDRF | तैनात |
| बाधित गावे | ५८० हून अधिक गावे | नोंदवले |
पार्श्वभूमी
आसाममध्ये दरवर्षी मान्सूनच्या काळात पूरपरिस्थिती निर्माण होण्याची पार्श्वभूमी
ईशान्य भारतातील राज्ये आणि शेजारील देशांमध्ये होणाऱ्या मुसळधार पावसामुळे आसाममध्ये दरवर्षी पूर येतो. ब्रह्मपुत्रा नदीच्या पात्रात गाळ साचल्याने पाणी आसपासच्या भागात पसरते. चालू वर्षात जुलै महिन्यात सतत झालेल्या पावसाने परिस्थिती भीषण केली आहे. पुढील काही दिवस हवामान विभागाने पावसाचा इशारा कायम ठेवला आहे. लष्कर, केंद्र आणि राज्य सरकारच्या यंत्रणा परिस्थितीवर बारीक लक्ष ठेवून आहेत. रस्ते संपर्क पुन्हा पूर्ववत करण्यासाठी लष्कराची इंजिनिअरिंग टास्क फोर्स काम करत आहे.
क्षेत्रनिहाय परिणाम
प्रशासन आणि कायदा-सुव्यवस्था
प्रशासकीय पातळीवर या घटनेचे गांभीर्य लक्षात घेऊन सर्व बाधित जिल्ह्यांमध्ये हाय अलर्ट जारी करण्यात आला आहे. लष्कर आणि स्थानिक पोलिस यंत्रणा यांच्यात समन्वय ठेवून नागरिकांचे स्थलांतर केले जात आहे. मदत छावण्यांमध्ये सुरक्षा आणि अन्नधान्य पुरवठ्याचे नियोजन प्रशासनाकडून केले जात आहे.
बाजारपेठ आणि उद्योग क्षेत्र
व्यापारी आणि उद्योग जगतात या घडामोडीनंतर मोठे नुकसान दिसून येत आहे. वाहतूक व्यवस्था ठप्प झाल्याने मालाची वाहतूक मंदावली आहे. स्थानिक बाजारपेठा पाण्याखाली गेल्याने लहान व्यापाऱ्यांचे आर्थिक गणित बिघडले आहे.
सर्वसामान्य जनता
सर्वसामान्यांच्या दैनंदिन जीवनावर याचा थेट परिणाम झाला आहे. घरे पाण्याखाली गेल्याने लोकांना निवारा छावण्यांमध्ये राहावे लागत आहे. पिण्याचे शुद्ध पाणी आणि अन्नाचा तुटवडा निर्माण झाला आहे.
शेतकरी वर्ग
शेतकरी वर्ग यांच्यासाठी ही घडामोड अत्यंत महत्त्वाची असून १०,००० हून अधिक हेक्टर शेती पाण्याखाली गेली आहे. उभी पिके नष्ट झाल्याने बळीराजा संकटात सापडला आहे.
संपादकीय दृष्टिकोन
सह्याद्री मराठी विश्लेषण
आसाममधील पूर ही दरवर्षी येणारी नैसर्गिक आपत्ती असली, तरी यंदाच्या पावसाने निर्माण केलेले संकट अधिक गंभीर आहे. अशा कठीण प्रसंगात भारतीय सैन्याने ‘ऑपरेशन जल राहत’ द्वारे दाखवलेली तत्परता कौतुकास्पद आहे. नागरी प्रशासन आणि आपत्ती व्यवस्थापन दलांच्या मदतीला धावून जात सैन्याने शेकडो जीव वाचवले आहेत. केवळ तात्पुरती मदत पुरवून हे संकट टळणार नाही, तर नद्यांच्या पात्रातील गाळ काढणे आणि तटबंदी मजबूत करणे यांसारखे दीर्घकालीन उपाय योजणे आवश्यक आहे. आपत्तीच्या काळात मानवी जीवनाचे रक्षण करणे हेच सर्वोच्च कर्तव्य मानून सैन्य करत असलेले कार्य देशासाठी अभिमानास्पद आहे.