मान्सून लांबल्याने उरणचा बळीराजा चिंतेत
दि. 18दि. 18 । जून । 2026
ताजी बातमी
कृषी
उरण पाऊस लांबणी
उरणमध्ये पाऊस लांबल्याने खरीप खोळंबला — शेतकऱ्यांवर दुबार पेरणीचे संकट
मृग नक्षत्र कोरडे गेल्याने भातशेती धास्तावली, विहिरी व बोअरवेल आटल्याने ग्रामीण भागात तीव्र पाणीटंचाई
जून महिना मध्यावर आला असतानाही उरण तालुक्यात समाधानकारक पाऊस न पडल्याने पेरणीपूर्व मशागत पूर्ण झालेले शेतकरी पावसाच्या प्रतीक्षेत असून, मृग नक्षत्र कोरडे गेल्याने दुबार पेरणीची भीती निर्माण झाली आहे.
५०%
आत्ताच झालेल्या नुकसानीचा शेतकऱ्यांचा अंदाज
२,५००+
हेक्टर पारंपरिक भातशेतीचे क्षेत्र
१
मृग नक्षत्र कोरडे गेल्याचा हंगाम
०
तालुक्यात समाधानकारक पावसाची नोंद
🌤️ पावसाची ओढ · भूजल पातळी तळाला
उरण परिसरातील शेतीच्या खरीप हंगामातील पेरणीपूर्व मशागतीची सर्व कामे पूर्ण झाली असून, स्थानिक बळीराजा पेरणीयोग्य दमदार पावसाच्या प्रतीक्षेत आहे. जून महिना मध्यावर आला असतानाही तालुक्यात कुठेही समाधानकारक पाऊस न पडल्यामुळे शेतकरी बांधव चिंतेत सापडले आहेत आणि पावसाने ओढ दिल्यामुळे शेतजमिनी कोरड्या ठाक पडल्या आहेत.
मान्सून लांबल्याचा थेट परिणाम भूजल पातळीवर झाला असून जमिनीतील पाणीसाठ्याने तळ गाठला आहे. परिसरातील पारंपरिक विहिरी आणि बोअरवेल पूर्णपणे आटल्या असून नागरिकांना तीव्र पाणीटंचाईचा सामना करावा लागत आहे. विहिरी कोरड्या पडल्यामुळे केवळ नागरिकांनाच नव्हे, तर पाळीव गुरेढोरे आणि परिसरातील झाडांनाही पाण्याच्या तीव्र टंचाईची झळ सोसावी लागत आहे.
🔹 तालुक्यात औद्योगिक प्रकल्पांसाठी मोठ्या प्रमाणात जमीन संपादित झाली असूनही दोन हजार पाचशे हेक्टरपेक्षा अधिक क्षेत्रावर भातशेती कायम
🔹 शेतकऱ्यांनी आधीच महागडी बी–बियाणे व खतांची जमवाजमव करून ठेवली
🔹 हवेतील दमटपणा व तीव्र उकाड्यामुळे सामान्य नागरिकही हैराण
🍅 मृग नक्षत्र कोरडे · दुबार पेरणीची भीती
खरिपाच्या भातशेतीसाठी मृग नक्षत्रात होणारी पेरणी अत्यंत उत्तम मानली जाते. या नक्षत्रात चांगला पाऊस बरसेल या आशेने शेतकऱ्यांनी शेताची मशागत केली होती, मात्र पाऊस गायब असल्याने पेरणी कशी करावी असा गंभीर प्रश्न उभा ठाकला आहे. काही खाडी भागातील शेतकऱ्यांनी सुरुवातीच्या किरकोळ सरींवर विश्वास ठेवून धूळवाफेवर पेरणी उरकून घेतली आहे, परंतु पावसाचा हा दडी मारण्याचा खेळ असाच सुरू राहिला तर बियाणे वाया जाण्याची भीती आहे.
उरणमधील स्थानिक शेतकरी प्रफुल्ल खारपाटील यांनी या परिस्थितीवर चिंता व्यक्त करताना सांगितले की, मान्सून अत्यंत लांबल्यामुळे यावर्षी भाताचे पीक खूप उशिराने हाती येणार आहे. पावसाअभावी शेतातील भात लावणीची कामे पुढे ढकलली जात असून, वेळेवर कामे न झाल्यामुळे आत्ताच शेतीचे पन्नास टक्के नुकसान झाल्याचा अंदाज त्यांनी व्यक्त केला.
“वेळेवर कामे न झाल्यामुळे आत्ताच शेतीचे पन्नास टक्के नुकसान झाले आहे. वेळेत पाऊस न आल्यास खरिपाचे संपूर्ण गणित कोलमडून पडेल.” — प्रफुल्ल खारपाटील, स्थानिक शेतकरी, उरण
🔹 पाऊस आणखी लांबल्यास दुबार पेरणीचे संकट व मोठा आर्थिक फटका
🔹 धूळवाफेवर पेरणी केलेल्या शेतकऱ्यांचे बियाणे वाया जाण्याची शक्यता
🔹 आकाशात ढग जमूनही मुसळधार पावसाची प्रतीक्षा कायम
📊 उरण खरीप हंगाम स्थिती · सद्यस्थिती
| मुद्दा | तपशील | स्थिती |
|---|---|---|
| पेरणीपूर्व मशागत | संपूर्ण तालुक्यात पूर्ण | पूर्ण |
| मृग नक्षत्र पाऊस | समाधानकारक पाऊस नाही | कोरडे |
| भूजल पातळी | विहिरी व बोअरवेल आटलेले | गंभीर |
| धूळवाफ पेरणी | काही खाडी भागांत किरकोळ सरींवर पेरणी | धोक्यात |
| एकूण पीक नुकसान अंदाज | शेतकऱ्यांच्या मते सुमारे ५०% | वाढती चिंता |
💡 पार्श्वभूमी
मृग नक्षत्र आणि भातशेतीच्या वेळेचे महत्त्व काय?
कोकण किनारपट्टीवरील भातशेतीच्या पंचांगानुसार, मृग नक्षत्रातील पहिल्या पावसाला ‘मृगाचा पाऊस’ म्हटले जाते आणि याच काळात पेरणी केल्यास रोपांची वाढ सर्वोत्तम होते असे पारंपरिक शेतकरी मानतात. या नक्षत्रात पेरणी झाल्यास पुढील आर्द्रा व पुनर्वसू नक्षत्रांतील पावसाचा रोपांच्या वाढीसाठी योग्य वेळी लाभ मिळतो. मृग नक्षत्र कोरडे गेल्यास शेतकऱ्यांना एकतर पेरणी पुढे ढकलावी लागते किंवा धूळवाफेवर जोखमीची पेरणी करावी लागते — जर त्यानंतर पुरेसा पाऊस न आल्यास बियाणे रुजण्याआधीच वाया जाण्याचा धोका असतो, ज्यामुळे शेतकऱ्यांना दुबार पेरणीचा अतिरिक्त खर्च सोसावा लागतो.
📊 संपादकीय विश्लेषण
सह्याद्री मराठी विश्लेषण
उरण तालुक्यातील ही स्थिती कोकणातील औद्योगिकीकरणाच्या रेट्यामध्ये तगून राहिलेल्या पारंपरिक भातशेतीसमोरील दुहेरी आव्हान दर्शवते — एका बाजूला जमीन संपादनाचा दबाव, तर दुसऱ्या बाजूला हवामान बदलामुळे अनियमित होत चाललेला मान्सून. शेतकऱ्यांनी आधीच महागडी बियाणे व खतांमध्ये गुंतवणूक केलेली असल्याने, पाऊस आणखी लांबल्यास आर्थिक नुकसान अधिक गंभीर होऊ शकते. या परिस्थितीत स्थानिक प्रशासनाने पाणीटंचाईवर तातडीचे उपाय आणि आवश्यकता भासल्यास दुबार पेरणीसाठी अनुदान किंवा बियाणे मदतीची तयारी ठेवणे गरजेचे आहे, जेणेकरून मान्सूनवर पूर्णतः अवलंबून असलेल्या या शेतकऱ्यांचे नुकसान काहीसे कमी करता येईल.