भारतीय रेल्वेने उच्च क्षमतेच्या विद्युत तारांवर दुमजली मालगाडी यशस्वीपणे चालवली आहे. संपूर्ण जगात अशी कामगिरी करणारा भारत हा पहिला आणि एकमेव देश ठरला आहे. रेल्वे मंत्रालयाने दिलेल्या अधिकृत माहितीनुसार, अत्याधुनिक अभियांत्रिकी कौशल्याच्या जोरावर हा प्रकल्प यशस्वी करण्यात आला आहे. यामुळे जागतिक पातळीवर भारताच्या तांत्रिक प्रगतीची चर्चा सुरू झाली आहे.
गुजरात मधील रेल्वे स्थानकांवरून प्रारंभ
या मालगाडीचा पहिला यशस्वी प्रवास गुजरात राज्यातील पालनपूर – बोताद या रेल्वे स्थानकांदरम्यान झाली. तत्कालीन रेल्वे मंत्री पीयूष गोयल यांनी या ऐतिहासिक घटनेची माहिती दिली होती. पंतप्रधान नरेंद्र मोदी यांच्या नेतृत्वाखालील सरकारने मालवाहतुकीमध्ये गती, नाविन्य आणि आधुनिक तंत्रज्ञानाचा वापर करण्यावर भर दिला आहे. यामुळे हे यश असल्याचे त्यांनी नमूद केले. या यशस्वी चाचणीमुळे देशांतर्गत मालवाहतुकीच्या रचनेत अमूलाग्र बदल घडून येण्याचा मार्ग मोकळा झाला आहे.
उच्च तंत्रज्ञान आणि विशेष इंजिनाची निर्मिती
दुमजली कंटेनर वाहून नेण्यासाठी रेल्वेच्या अभियंत्यांनी एका विशेष तंत्रज्ञानाचा विकास केला. सामान्य रेल्वे मार्गावरील विद्युत तारांपेक्षा या मार्गावरील तारांची उंची खूप जास्त म्हणजेच सात पूर्णांक पंचेचाळीस मीटर इतकी ठेवण्यात आली आहे. या उंचीवरून वीज खेचण्यासाठी स्टोन इंडिया लिमिटेड या भारतीय कंपनीने सात पूर्णांक पाच मीटर उंचीपर्यंत पोहोचू शकणारे विशेष उंच पॅन्टोग्राफ यंत्र तयार केले. या यंत्राच्या साहाय्याने धावणारी बारा हजार हॉर्सपॉवरची शक्तिशाली विद्युत इंजिने या गाड्यांना वेगाने पुढे नेण्याचे काम करत आहेत.
आर्थिक कोंडीतून मार्ग आणि मालाची वाहतूक
टाळेबंदीच्या काळात जेव्हा देशातील वाहतूक व्यवस्था विस्कळीत झाली होती, तेव्हा भारतीय रेल्वेने अविरत सेवा सुरू ठेवली होती. त्या कठीण काळात रेल्वेने बत्तीस लाखांपेक्षा जास्त वॅगन्सच्या माध्यमातून जीवनावश्यक वस्तूंचा पुरवठा केला. यात अठरा लाख वॅगन्स केवळ अन्नधान्य, दूध, तेल, कांदे, बटाटे, कोळसा आणि खते वाहून नेण्यासाठी वापरण्यात आल्या. एक एप्रिल ते दहा जून या कालावधीत रेल्वेने तब्बल एकशे अठ्ठ्याहत्तर पूर्णांक साठ दशलक्ष टन मालाची वाहतूक करून देशाची पुरवठा साखळी सुरक्षित ठेवली होती.
पर्यावरणपूरक आणि स्वस्त वाहतुकीचा पर्याय
या नवीन दुमजली मालवाहतूक प्रणालीमुळे रेल्वेची क्षमता थेट दुप्पट झाली आहे, ज्यामुळे वाहतुकीचा खर्च प्रचंड प्रमाणात कमी होणार आहे. एकाच वेळी जास्त प्रमाणात माल वाहून नेणे शक्य झाल्यामुळे इंधनाची मोठी बचत होत आहे आणि कार्बन उत्सर्जनात घट होत आहे. हरित भारत मोहिमेला बळ देणारा हा एक पर्यावरणपूरक उपक्रम ठरला आहे. औद्योगिक उत्पादने, बंदरे आणि बाजारपेठा यांना वेगाने जोडण्यासाठी या तंत्रज्ञानाचा वापर केला जात असून यामुळे भारतीय उत्पादनांना जागतिक बाजारपेठेत स्पर्धात्मक दर मिळण्यास मदत होईल.