भारताने आपल्या संरक्षण सज्जतेत एक अत्यंत महत्त्वपूर्ण टप्पा गाठला असून, ‘आयएनएस अरिधमन’ ही तिसरी अणुऊर्जेवर चालणारी क्षेपणास्त्रवाहक पाणबुडी भारतीय नौदलात अधिकृतपणे समाविष्ट करण्यात आली आहे. विशाखापट्टणम येथे एका सोहळ्यात ही पाणबुडी नौदलाच्या ताफ्यात दाखल झाली. संरक्षण मंत्री राजनाथ सिंह यांनी समाज माध्यमांद्वारे या ऐतिहासिक घटनेचे संकेत देऊन देशाच्या वाढत्या सागरी सामर्थ्याबद्दल माहिती दिली.
ही पाणबुडी ‘अरिहंत’ श्रेणीतील तिसरी महत्त्वाची कडी असून ती अत्यंत गुप्त अशा संरक्षण प्रकल्पांतर्गत तयार करण्यात आली आहे. या प्रकल्पाची सर्व माहिती राष्ट्रीय सुरक्षेच्या कारणास्तव मर्यादित ठेवण्यात आली आहे. यापूर्वी ‘आयएनएस अरिहंत’ आणि ‘आयएनएस अरिघात’ या दोन पाणबुड्या आधीच भारतीय नौदलात सेवा बजावत आहेत, ज्यांच्या जोडीला आता ‘आयएनएस अरिधमन’ कार्यरत होईल.
भारतीय नौदलप्रमुख अॅडमिरल दिनेश त्रिपाठी यांनी काही महिन्यांपूर्वीच ही पाणबुडी अंतिम चाचण्यांच्या टप्प्यात असल्याचे स्पष्ट केले होते. सर्व तांत्रिक निकष आणि कडक चाचण्या यशस्वीरीत्या पूर्ण केल्यानंतर ही पाणबुडी सेवेत घेण्याचा निर्णय घेण्यात आला. या संपूर्ण बांधणीची प्रक्रिया आणि चाचण्या अत्यंत गोपनीय पद्धतीने पार पडल्या आहेत, ज्यामुळे भारतीय नौदलाची गुप्तता आणि कार्यक्षमता अधोरेखित झाली आहे.
‘आयएनएस अरिधमन’ ही आधीच्या दोन पाणबुड्यांच्या तुलनेत अधिक मोठी आणि शक्तीशाली आहे. ही पाणबुडी लांब पल्ल्याच्या क्षेपणास्त्रांनी सज्ज असून समुद्राच्या खोल पाण्यात दीर्घकाळ लपून राहण्याची तिची क्षमता अधिक प्रगत आहे. या समावेशामुळे भारताच्या अणु त्रिसूत्रीला, म्हणजेच जमीन, आकाश आणि समुद्र अशा तिन्ही मार्गांनी शत्रूला प्रत्युत्तर देण्याच्या क्षमतेला अफाट बळ मिळाले असून सागरी सुरक्षा अधिक अभेद्य झाली आहे.
या यशामुळे भारत आता अमेरिका, रशिया, ब्रिटन, फ्रान्स आणि चीन यांसारख्या बलाढ्य देशांच्या पंक्तीत अधिक भक्कमपणे उभा राहिला आहे. स्वदेशी बनावटीची ही अण्वस्त्रधारी पाणबुडी भारताच्या जागतिक स्तरावरील लष्करी प्रभावात वाढ करणारी ठरणार आहे. विशेष म्हणजे, पुढील पाणबुडीच्या समुद्री चाचण्या आताच सुरू झाल्या असून, भविष्यात याहूनही प्रगत युद्धनौका तयार करण्याचे कार्य वेगाने सुरू आहे.