स्वतंत्र बातमी

देशातील जनगणनेच्या प्रक्रियेत आधुनिक तंत्रज्ञानाचा वापर वाढवण्यासाठी शासनाने स्वतःहून माहिती भरण्याची सुविधा उपलब्ध करून दिली आहे. मात्र, सुरुवातीच्या काळात या सुविधेला अपेक्षित प्रतिसाद मिळत नसल्याचे चित्र अनेक ठिकाणी दिसत होते. अशा परिस्थितीत सिंधुदुर्ग जिल्ह्यातील कणकवली तालुक्यातील मूठ या छोट्याशा गावाने पुढाकार घेतला. ग्रामस्थांनी दाखवलेल्या या जागरूकतेमुळे हे गाव संपूर्ण राज्यात चर्चेचा विषय ठरले आहे. डिजिटल जनगणनेच्या प्रवासात त्यांनी पहिले पाऊल टाकले आहे.

मूठ गावातील नागरिकांनी एकत्र येत तंत्रज्ञानाची भीती न बाळगता आपली माहिती संकेतस्थळावर नोंदवण्याचा निश्चय केला. गावातील तरुण मंडळी आणि सुशिक्षित नागरिकांनी इतरांना या प्रक्रियेत मदत केली. शासनाने दिलेली मुदत संपण्यापूर्वीच गावातील सर्व घरांची आणि व्यक्तींची नोंदणी पूर्ण करण्यात आली. अशा प्रकारे शंभर टक्के ऑनलाईन नोंदणीचा टप्पा गाठणारे हे महाराष्ट्रातील पहिले गाव ठरले आहे. या यशामुळे प्रशासकीय पातळीवर देखील मूठ गावाचे कौतुक होत आहे.

जनगणनेची ही प्रक्रिया पार पाडताना ग्रामपंचायतीने महत्त्वाची भूमिका बजावली. घरोघरी जाऊन ग्रामस्थांना ऑनलाईन नोंदणीचे महत्त्व पटवून देण्यात आले. विशेष म्हणजे, वयोवृद्ध नागरिकांनीही या उपक्रमात उत्साहाने सहभाग घेतला. मोबाईल आणि संगणकाच्या माध्यमातून अचूक माहिती भरल्यामुळे भविष्यातील सरकारी योजनांचा लाभ मिळणे सुलभ होणार आहे. या कामात कोणाचेही साहाय्य न घेता स्वतःहून माहिती भरण्यावर ग्रामस्थांनी भर दिला, हे या यशाचे मुख्य वैशिष्ट्य आहे.

राज्यातील इतर भागांमध्ये जेव्हा ऑनलाईन नोंदणीचा वेग मंदावला होता, तेव्हा मूठ गावाने दाखवलेली ही तत्परता मार्गदर्शक ठरली आहे. जनगणनेसाठी कर्मचाऱ्यांच्या प्रतीक्षेत न राहता नागरिकांनी आपली जबाबदारी ओळखून ही कामगिरी केली. या प्रक्रियेमुळे वेळेची बचत झाली असून माहितीची गोपनीयता राखण्यासही मदत झाली आहे. एकात्मिक प्रयत्नांमुळे अशक्य वाटणारी गोष्ट कशी साध्य करता येते, याचे उत्तम उदाहरण या गावाने महाराष्ट्रासमोर ठेवले आहे.

या नोंदणीनंतर मूठ गावाचा गौरव करण्यात येत आहे. जिल्हा प्रशासनाने या गावाची दखल घेतली असून इतर गावांनीही याच धर्तीवर काम करावे, असे आवाहन केले आहे. जनगणनेच्या नऊ दशकांच्या इतिहासात पहिल्यांदाच राबवण्यात आलेल्या या डिजिटल प्रक्रियेत मूठ गावाचे नाव सुवर्ण अक्षरात कोरले गेले आहे. ग्रामीण भागातील जनता तंत्रज्ञानाचा वापर करून देशाला प्रगतीपथावर नेऊ शकते, हेच यावरून स्पष्ट होते.