नासाने आपल्या आगामी महत्त्वाकांक्षी मोहिमेसाठी चार अंतराळवीरांची निवड केली आहे. ह्युस्टन येथे नासाचे प्रशासक जेरेड आयझॅकमन यांनी या नावांची अधिकृत घोषणा केली. या चमूमध्ये अमेरिकेच्या तीन अंतराळवीरांचा आणि युरोपीय अंतराळ संस्थेशी संबंधित अंतराळवीराचा समावेश आहे. पुढील वर्षाच्या शेवटी प्रक्षेपित होणाऱ्या या मोहिमेचे मुख्य उद्दिष्ट पृथ्वीच्या कक्षेत अंतराळ वाहनांच्या जोडणीचे यशस्वी प्रात्यक्षिक करणे हे आहे. या मोहिमेमुळे चंद्रावर मानवाला पाठवण्याच्या अमेरिकेच्या प्रयत्नांना गती मिळणार आहे.
निवडक अंतराळवीर आणि त्यांची वैशिष्ट्ये
या मोहिमेचे नेतृत्व करण्याची जबाबदारी अठ्ठावन्न वर्षीय अनुभवी अंतराळवीर रँडी ब्रेसनिक यांच्याकडे सोपवण्यात आली असून ते मोहिमेचे कमांडर म्हणून काम पाहतील. त्यांच्यासोबत या चमूमध्ये अंतराळात प्रदीर्घ काळ राहण्याचा विक्रम करणारे फ्रँक रुबिओ, पहिल्यांदाच अंतराळ प्रवास करणारे आंद्रे डग्लस आणि इटली देशाचे अंतराळवीर लुका परमिटानो यांचा समावेश आहे. लुका परमिटानो हे या मोहिमेत सहभागी होणारे पहिले युरोपीय नागरिक ठरले आहेत. इटालियन अंतराळ संस्थेचे अध्यक्ष थियोडोरो वॅलेंटे यांनी या निवडीचे स्वागत करत, यामुळे युरोपच्या अंतराळ क्षेत्रातील क्षमतेची जागतिक स्तरावर प्रचिती येईल असा विश्वास व्यक्त केला आहे.
खाजगी कंपन्यांच्या वाहनांची चाचणी
या मोहिमेदरम्यान एलोन मस्क यांच्या खाजगी कंपन्यांनी तयार केलेल्या चंद्र वाहनांची अवकाशात पहिल्यांदाच थेट चाचणी घेतली जाणार आहे. ही वाहने नासाच्या ओरियन या अंतराळ कुपीशी पृथ्वीच्या खालच्या कक्षेत जोडली जातील. या प्रक्रियेत स्पेसएक्सचे ‘स्टारशिप’ आणि ब्लू ओरिजिनचे ‘ब्लू मून’ हे दोन्ही लँडर्स एकमेकांपाठोपाठ ओरियन कुपीशी जोडण्याचे आणि विलग करण्याचे तंत्रज्ञान तपासले जाईल. या मोहिमेचे व्यवस्थापक जेरेमी पार्सन्स यांनी सांगितले की, जगातील तीन अत्यंत शक्तिशाली रॉकेट्सच्या साहाय्याने ही मोहीम अत्यंत कमी कालावधीत पूर्ण केली जाईल.
आंतरराष्ट्रीय भागीदारी आणि मोहिमेचे नियोजन
नासाच्या या मोहिमेला जागतिक पातळीवर सामरिक महत्त्व प्राप्त झाले आहे, कारण चीन देशाने दोन हजार तीस पर्यंत चंद्रावर मानव पाठवण्याचे उद्दिष्ट ठेवले आहे. चीनच्या या आव्हानाला तोंड देण्यासाठी अमेरिका आपल्या मित्र राष्ट्रांच्या मदतीने चंद्रावर दीर्घकालीन तळ उभारण्याच्या योजनेवर काम करत आहे. नासाने यापूर्वी दोन हजार बावीस मध्ये पहिली मोहीम आणि नुकतीच दुसरी मोहीम यशस्वीरित्या पार पाडली आहे. ही आगामी तिसरी मोहीम यशस्वी झाल्यानंतर, दोन हजार अठ्ठावीस मध्ये चंद्राच्या पृष्ठभागावर थेट अंतराळवीर उतरवण्याचा नासाचा मानस आहे.
तांत्रिक आव्हाने आणि भविष्यातील पायाभरणी
या मोहिमेसाठी निवडलेल्या खाजगी कंपन्यांना गेल्या काही वर्षांत अनेक तांत्रिक विलंबाचा सामना करावा लागला आहे. गेल्या महिन्यात फ्लोरिडा येथील उड्डाण केंद्रावर ब्लू ओरिजिनच्या न्यू ग्लेन रॉकेटचा स्फोट झाला होता, ज्यामध्ये उपग्रहांचे मोठे नुकसान झाले होते. या अपघाताचा तपास सध्या अंतिम टप्प्यात असून कंपनीचे मुख्य कार्यकारी अधिकारी वर्षाच्या शेवटी हे रॉकेट पुन्हा सज्ज करतील, असा विश्वास नासाने व्यक्त केला आहे. सर्व तांत्रिक अडथळे पार करून ही मोहीम वेळेत पूर्ण करण्यासाठी सध्या युद्धपातळीवर काम सुरू आहे.