
भारतीय अंतराळ संशोधन संस्थेने चांद्रयान-तीन मोहिमेतील महत्त्वपूर्ण टप्पा यशस्वीपणे पार केला आहे. चंद्राच्या दक्षिण ध्रुवावर उतरलेल्या विक्रम लँडरने तिथे एक छोटी उडी मारली आहे. इस्रोच्या शास्त्रज्ञांनी दिलेल्या आदेशानुसार लँडरने आपले इंजिन पुन्हा सुरू केले. स्वतःला हवेत सुरक्षितपणे उंचावून आधीच्या जागेपासून काही अंतरावर यशस्वी लँडिंग केले.
या प्रयोगादरम्यान विक्रम लँडरने स्वतःला चंद्राच्या पृष्ठभागापासून सुमारे चाळीस सेंटीमीटर इतके वर उचलले आणि मूळ जागेपासून साधारण तीस ते चाळीस सेंटीमीटर दूर अंतरावर पुन्हा सुरक्षितपणे उतरवले. हा प्रयोग दिसायला लहान असला, तरी भविष्यातील अंतराळ मोहिमांच्या दृष्टीने तो अत्यंत महत्त्वाचा मानला जात आहे. या यशस्वी चाचणीमुळे भारताकडे चंद्रावरून नमुने गोळा करून ते पुन्हा पृथ्वीवर आणण्याचे आणि मानवी मोहिमा राबवण्याचे तंत्रज्ञान उपलब्ध असल्याचे सिद्ध झाले आहे.
शास्त्रज्ञांनी स्पष्ट केले आहे की, या उडी मारण्याच्या प्रयोगापूर्वी लँडरमधील सर्व यंत्रणा अत्यंत सुरक्षितपणे बंद करण्यात आल्या होत्या. लँडरच्या आत असलेले प्रज्ञान रोव्हर आधीच सुरक्षित अंतरावर स्थिर होते. उडी मारल्यानंतर लँडरचे सर्व वैज्ञानिक उपकरणे आणि रॅम्प पुन्हा व्यवस्थितपणे उघडले गेले. या प्रक्रियेनंतर लँडरमधील सर्व संगणकीय यंत्रणा आणि संवेदक पूर्णपणे निरोगी आणि कार्यरत असल्याचे इस्रोने जाहीर केले आहे.
चंद्राच्या अत्यंत कठीण वातावरणात आणि गुरुत्वाकर्षणात अशी कामगिरी करणे अत्यंत आव्हानात्मक होते. यापूर्वी केवळ अमेरिका आणि सोव्हिएत युनियन सारख्या मोजक्या देशांनीच अशा प्रकारचे प्रयोग केले होते. भारताने अत्यंत कमी खर्चात आणि स्वदेशी तंत्रज्ञानाच्या जोरावर हे यश मिळवले आहे. या प्रयोगामुळे गोळा झालेली तांत्रिक माहिती भविष्यात चंद्रावर मानवी वस्ती उभारण्याच्या आणि अंतराळवीरांना सुरक्षितपणे परत आणण्याच्या मोहिमांसाठी अत्यंत मोलाची ठरणार आहे.
चांद्रयान-तीन मोहिमेने आपले सर्व मुख्य उद्देश आधीच पूर्ण केले होते, मात्र या अतिरिक्त प्रयोगाने भारतीय शास्त्रज्ञांच्या कौशल्यात आणखी एक मानाचा तुरा रोवला आहे. चंद्रावर आता रात्र सुरू होत असल्याने लँडर आणि रोव्हर यांना काही काळ सुप्त अवस्थेमध्ये पाठवण्यात आले आहे. चंद्रावरील तीव्र थंडीचा सामना करून पुढील सूर्योदयानंतर ही यंत्रणा पुन्हा सक्रिय होईल, अशी आशा शास्त्रज्ञांनी व्यक्त केली असून संपूर्ण देश या ऐतिहासिक कामगिरीचा अभिमान बाळगत आहे.