संयुक्त राष्ट्रांचे सरचिटणीस अँटोनियो गुटेरेस यांनी जगभरात अण्वस्त्रांचा धोका वाढत असल्याचा इशारा दिला आहे. अण्वस्त्र चाचण्यांमध्ये अनेक देशांकडून पुन्हा रस दाखवला जात असल्याचे त्यांनी नमूद केले. न्यूयॉर्कमधील संयुक्त राष्ट्रांच्या मुख्यालयात १९७० मधील ‘अण्वस्त्र प्रसारबंदी कराराचा’ आढावा घेण्यासाठी वरिष्ठ राजनैतिक अधिकारी एकत्र आले असता त्यांनी ही धोक्याची घंटा वाजवली.
गुटेरेस यांच्या मते, अण्वस्त्र प्रसारबंदी कराराला जर टिकून राहायचे असेल, तर त्याला कृत्रिम बुद्धिमत्ता आणि इतर उदयोन्मुख तंत्रज्ञानानुसार स्वतःमध्ये बदल करणे आवश्यक आहे. महासभेला संबोधित करताना त्यांनी सांगितले की, अण्वस्त्रे नष्ट करण्याच्या प्रयत्नांचा पाया आता कमकुवत होत चालला आहे. देशांनी दिलेली आश्वासने पूर्ण न झाल्यामुळे परस्पर विश्वास आणि विश्वासार्हता कमी होत आहे.
संयुक्त राष्ट्रांच्या अहवालानुसार, गेल्या अनेक दशकांमध्ये पहिल्यांदाच अण्वस्त्रांच्या संख्येत वाढ होताना दिसत आहे. ही चिंतेची बाब असून अण्वस्त्र चाचण्यांचा विषय पुन्हा एकदा जागतिक पटलावर चर्चेत आला आहे. अण्वस्त्रांच्या प्रसारावर नियंत्रण मिळवणे हे जागतिक शांततेसाठी अत्यंत आवश्यक असल्याचे प्रतिपादन यावेळी करण्यात आले.
अण्वस्त्र सज्जतेसोबतच जागतिक पातळीवर लष्करी खर्चातही विक्रमी वाढ झाली आहे. 2025 या वर्षात जागतिक लष्करी खर्च दोन पूर्णांक सात लाख कोटी डॉलर्सपर्यंत पोहोचला आहे. हा वाढता खर्च आणि शस्त्रास्त्रांची स्पर्धा जागतिक सुरक्षेसाठी मोठा अडथळा ठरत असल्याचे गुटेरेस यांनी स्पष्टपणे मांडले.
सध्याची परिस्थिती पाहता अण्वस्त्रमुक्त जगाचे स्वप्न धूसर होत असल्याचे चित्र आहे. तंत्रज्ञानाचा वापर विध्वंसक शस्त्रांसाठी न करता मानवी कल्याणासाठी व्हावा, असे आवाहन करण्यात आले आहे. सर्व देशांनी जुन्या करारांचे पालन करून अण्वस्त्रांचा धोका कमी करण्यासाठी एकत्रितपणे प्रयत्न करण्याची तातडीची गरज या बातमीतून व्यक्त होत आहे.